Zamknięcie przestrzeni powietrznej nad Syberią europejskim przewoźnikom było wstępnym działaniem Rosji w celu kontrolowania ruchu lotniczego między Azją a Europą. Obecnie zmierzają dalej: pragną opanować wszystkie szlaki przez Arktykę.
Danuta Walewska
Reklama
Z niniejszego artykułu zrozumiesz:
- Jakie kroki podjęła Rosja w odniesieniu do tras powietrznych między Azją a Europą?
- W jaki sposób Rosja usiłuje nakłonić społeczność międzynarodową do zaakceptowania jej nadzoru nad szlakami przez Arktykę?
- Z jakimi problemami boryka się rosyjska struktura transportowa w Arktyce?
- Jak istotne są trasy arktyczne dla interesów ekonomicznych Moskwy?
- Dlaczego powietrzny szlak polarny mógłby wpływać na europejski ruch lotniczy?
Moskwa prowadzi już intensywną kampanię związaną ze swoją strategią arktyczną. Norweskie Arctic Frontiers, stowarzyszone z Bellona Foundation, jak również The American Sunlight Project (ASP), dokonały analizy rosyjskiej komunikacji dotyczącej przejęcia kontroli nad drogami transportowymi wiodącymi przez Morze Arktyczne. I nie tylko tam.
Reklama Reklama 
Zamysł Kremla, by przekierować przewóz ładunków na Ocean Arktyczny, zakończył się niepowodzeniem. Rosji brakuje śr…
Benjamin Shult z American Sunlight Project i Ksenia Wachruszewa z Arctic Project przeanalizowali 4,4 tys. odniesień w rosyjskich urzędowych kanałach informacyjnych. Jakie wnioski z tego wynikają? W skrócie: intencją Rosji jest, aby przekazanie jej w gestię dróg transportowych przez Arktykę przyniosło korzyści całemu światu. Utrzymują, że umożliwiłoby to niedrogi transport między Wschodem a Zachodem. Ponadto twierdzą, że tylko oni dysponują właściwymi narzędziami i technologiami, by bezpiecznie te drogi komunikacyjne zorganizować. Podnoszą również, że w obecnym wielobiegunowym świecie globalny ład gospodarczy i polityczny jest zależny od rosyjskiej władzy w zarządzaniu drogami transportowymi na Dalekiej Północy.
Większość tej argumentacji wypływa z kanałów informacyjnych zarządzanych przez „Prawdę”
Są one sterowane przez Kreml, prezentują jego punkt widzenia. Czynią to jednak w sposób sprawiający wrażenie niezależnych źródeł informacji. Informacje pojawiły się także na Telegramie i WhatsAppie.
Reklama Reklama Reklama
„Ten model komunikacji jest całkowicie innowacyjny. Jego celem jest nie tylko dotarcie do czytelników, ale także do algorytmów. Nie możemy wprawdzie udowodnić konkretnych zamiarów Rosji, ale zakres i budowa zawartości tych komunikatów wyraźnie wskazują, że nie chodzi wyłącznie o realnych odbiorców i naprawdę wywołują niepokój. W latach 2024-2025 ilość wzmianek na temat drogi transportowej przez Arktykę zwiększyła się o 238 procent. Jednocześnie liczba realnych wyświetleń spadła w tym czasie o 31 procent. To z kolei może oznaczać nacisk na narzucanie konkretnych odpowiedzi, powtarzającą się narrację wspieraną przez AI. W ten sposób przekaz preferowany przez Kreml dociera każdego dnia do kilku tysięcy odbiorców” – czytamy w analizie Shulta i Wachruszewej.
Chiny liczą na to, że trasa arktyczna umożliwi powszechne przewozy akumulatorów z Chin do Europy.
Analitycy szczegółowo analizują rosyjską argumentację. Zaczynają od przyśpieszenia w handlu międzynarodowym. „To tylko teoria, gdyż wodną drogą handlową prowadzącą przez Arktykę są zainteresowani niemal wyłącznie Rosjanie. W latach 2022-2024 nie przepłynęły tamtędy żadne zagraniczne jednostki. W 2025 roku zarejestrowano jeden rejs – z Chin do Wielkiej Brytanii. Większość jednostek korzystających z tej drogi (85 proc.) transportuje rosyjską ropę i gaz, a ilość tego transportu stale maleje. Całkowita wielkość przewozów stanowi jedynie połowę tego, co wcześniej Rosjanie publicznie zapowiadali. Jest to skutek sankcji wprowadzonych w 2022 roku przez Zachód po rosyjskiej agresji na Ukrainę”.
Rosjazapewnia, że tylko ona posiada odpowiednie technologie
Kolejna narracja polega na przekonywaniu, że Rosjanie i tylko Rosjanie posiadają zasoby i technologie zapewniające przejezdność tych szlaków transportowych. Mówiąc delikatnie, jest to nadużycie i przesada. Rosyjskie stocznie nie są aktualnie zdolne do wyprodukowania nowoczesnych lodołamaczy gwarantujących drożność dróg transportowych. Nie wspominając o tym, że brakuje im na to środków finansowych.
Dzisiaj z arktycznych korytarzy korzysta głównie rosyjska flota cieni. W 2025 roku było 100 tego typu rejsów, w 2024 – już tylko 13. Ponad jedna trzecia z tych jednostek to tankowce z ropą, „ekonomicznie” ubezpieczone, niedostosowane do działania w warunkach arktycznych. To z kolei znacznie zwiększa ryzyko wycieków ropy w regionie, gdzie możliwości przeprowadzenia akcji ratunkowej są ograniczone ze względu na brak infrastruktury.
Rosjanie nie ujawniają, ile wypadków miało miejsce na tych trasach. Z dostępnych źródeł wiadomo jednak, że tylko w 2025 roku było ich kilkanaście. Jednostki zderzały się ze sobą, wpływały na mielizny, a nawet utykały w lodzie, i to np. we wrześniu, kiedy warstwa zamarzniętej wody jest najcieńsza. Występuje tu zatem podwyższone ryzyko wydłużenia czasu podróży, nie mówiąc już o zagrożeniu bezpieczeństwa transportu i niemożności ustalenia czasu, ile taka podróż miałaby trwać.
Reklama Reklama Reklama
Nie chodzi o sektor żeglugowy, lecz o rosyjskie interesy
Na koniec argument, że obecny wielobiegunowy świat zależy od rosyjskiej władzy w zarządzaniu Drogą Polarną. Tutaj tak naprawdę w ogóle nie chodzi o sektor żeglugowy, a o rosyjskie interesy. Zwłaszcza o udogodnienia dla transportu rosyjskiej ropy i gazu oraz powiązane z tym zyski, jak również odzyskanie wpływu na gospodarkę światową.
„Dezinformacja nie zawsze polega na zwykłych kłamstwach. W tym przypadku sprowadza się ona do wielokrotnego powtarzania półprawd i nieprawdy oraz umiejętnego i jednoczesnego wykorzystywania kanałów »Prawdy«, pozornie niezależnych kanałów informacyjnych i znanych mediów społecznościowych. To wszystko sprawia, że komunikacja jest zwielokrotniona i stanowi poważne zagrożenie dezinformacyjne” – czytamy w opracowaniu.
Nie wolno tego ignorować. To nowa technika w komunikacji
Jego twórcy zaznaczają, że właśnie z wymienionych powodów, zwłaszcza sugerowanej rosyjskiej dominacji, trasa polarna może nigdy nie stać się istotnym korytarzem transportowym. Zwracają uwagę na to, że niepokój powinna budzić nowa rosyjska technika komunikacyjna. „Ignorując ją, a zwłaszcza nową taktykę Kremla, ryzykujemy, że starannie przygotowane przesłanie kształtujące publiczną debatę całkowicie odmieni jeden z najbardziej nieskażonych regionów na naszym globie. Ponieważ Arktyka jest naprawdę bardzo ważna. A nasza reakcja na rosyjską narrację i narzędzia, których używa już teraz, ma wpływ na bezpieczeństwo Arktyki w przyszłości” – czytamy w opracowaniu.
Lotnicza Europa zdana na łaskę Rosjan?
Rosyjskie dążenia do dominacji znajdują również odzwierciedlenie w promowaniu polarnego szlaku lotniczego łączącego Wschód i Zachód. Ta kwestia również jest skomplikowana. Rosjanie bardzo pragną dominować także i tutaj, ale wszystko sprowadza się do braku infrastruktury wymaganej przez międzynarodowe organy regulacyjne rynku lotniczego. Albowiem o ile (z trudem) na trasach syberyjskich w każdym miejscu przelatujący samolot ma nie więcej niż 250 km do najbliższego lotniska, które w razie awarii może go przyjąć, o tyle na trasie polarnej takiej możliwości nie ma.
Jeśli jednak Rosjanie zdecydują się na taką inwestycję, Europejczycy będą skazani na kaprysy Moskwy zarządzającej takimi lotami. I to bez względu na to, czy wybiorą trasę syberyjską, czy polarną.