Umowa zlecenie – kompletny przewodnik po tym, co powinieneś wiedzieć

Język źródłowy: Polski

Umowa-zlecenie jest jednym z powszechnie stosowanych rodzajów zatrudnienia. Wyróżnia się ją dzięki większej swobodzie, brakiem konieczności opłacania świadczeń chorobowych oraz możliwością realizacji zadań poza główną lokalizacją firmy.

Na samym początku warto zaznaczyć, że umowa-zlecenie jest umową regulowaną przez prawo cywilne. Oznacza to, że w procesie jej zawierania, realizacji, zakończenia lub rozwiązywania sporów, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (szczególnie artykuły 734-751), a nie Kodeksu pracy. Przez umowę-zlecenie rozumiemy zobowiązanie jednej ze stron (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności (np. świadczenia pracy) dla drugiej strony (zleceniodawcy), zgodnie z ustaleniami zawartymi w umowie.

fot. / / Pexels

Sprawdź, gdzie otrzymasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Pracodawcy nierzadko decydują się na umowę-zlecenie jako alternatywę dla umowy o pracę, która generuje dla nich niższe koszty. Jeśli zakres umowy wymaga osobistego wykonania obowiązków, odpłatności oraz realizowania ich w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę, wówczas mamy do czynienia ze stosunkiem pracy. W sytuacji, gdy mimo to obowiązuje umowa-zlecenie, takie postępowanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł zgodnie z artykułem 281 Kodeksu pracy. Może również stanowić podstawę do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy, co wiąże się z dodatkowymi uprawnieniami dla zatrudnionego.

Różnice między umową-zlecenie a umową o pracę

W obecnych realiach gospodarczych, czasami trudno jest jednoznacznie odróżnić, czy dana osoba wykonuje swoje zadania na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. W porównaniu do umowy o pracę, umowa-zlecenie charakteryzuje się następującymi cechami:

• zleceniobiorca nie musi wykonywać zlecenia w ściśle określonym miejscu ani czasie, nie podlega również podporządkowaniu wobec zleceniodawcy,
• zlecenie może być realizowane przez inną osobę,
• umowa-zlecenie nie musi być obligatoryjnie odpłatna,
• wynagrodzenie nie musi być wypłacane co miesiąc,
• zleceniobiorca ponosi pełną odpowiedzialność swoim majątkiem za szkody wyrządzone zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizacją zlecenia.

Jakie zapisy muszą się znaleźć w umowie-zleceniu?

Każda umowa-zlecenie musi zawierać poniższe elementy, które zostaną szczegółowo omówione: określenie stron umowy, opis przedmiotu zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji zlecenia i wysokość wynagrodzenia, a także zasady dotyczące odpowiedzialności.

• Określenie stron umowy

W przypadku umowy zawieranej pomiędzy osobami fizycznymi, dokument powinien zawierać imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, adresy zamieszkania oraz numery identyfikacyjne (PESEL, dowód osobisty/paszport) obu stron. Jeśli osoby fizyczne prowadzą działalność gospodarczą, należy wskazać nazwę firmy i numer NIP. Gdy jedną ze stron jest podmiot prawny (np. spółka), wymagane jest podanie pełnej nazwy spółki, adresu jej siedziby, numeru wpisu do KRS oraz danych osób uprawnionych do jej reprezentowania. Umowa powinna również zawierać datę i miejsce jej zawarcia.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony zobowiązane są do precyzyjnego opisania zakresu wykonywanego zlecenia. Im dokładniejszy opis, tym łatwiejsze będzie dochodzenie roszczeń i rozstrzyganie ewentualnych sporów. Umowa powinna również określać obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym dostarczenie niezbędnych materiałów do realizacji zadania.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa musi określać czas trwania zlecenia, wskazując datę jego rozpoczęcia i zakończenia (lub status umowy jako zawartej na czas nieokreślony). Istnieje możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy.

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy umowach zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że stawka za godzinę pracy nie może być niższa od tej kwoty. W przypadku ustalenia niższej stawki, należy ją wyrównać do poziomu minimalnego. W celu ustalenia prawidłowej kwoty, w umowie należy zawrzeć zapis określający sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność

Umowa-zlecenie powinna zawierać postanowienia regulujące sytuacje związane z niewywiązaniem się z jej warunków. Dotyczy to zarówno niedotrzymania terminu, jak i wadliwego lub nienależytego wykonania zlecenia. W tym punkcie należy określić konsekwencje takich zdarzeń, na przykład anulowanie zlecenia lub pomniejszenie należnego wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą zastrzec w umowie zakaz powierzania wykonania zlecenia osobom trzecim. Można również dodać zapis potwierdzający, że w kwestiach nieuregulowanych przez umowę zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego, a także postanowienie o konieczności wprowadzania wszelkich zmian w umowie w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa musi być podpisana odręcznie przez obie strony.

Należy jednak zaznaczyć, że umowa-zlecenie, w odróżnieniu od umowy o pracę, nie wymaga formy pisemnej. Strony mogą zawrzeć ją również ustnie, a zmiany wprowadzane w tej formie również mogą być dokonane w ten sam sposób. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy ani okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny z umową-zlecenie? Sprawdź oferty banków »

Kiedy zawierać umowę-zlecenie?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że w tym rodzaju zatrudnienia istotne jest samo wykonywanie określonej pracy, a nie jej rezultat. Jest inaczej na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie kluczowy jest efekt końcowy, a nie sam proces jego tworzenia. Zatem zawarcie umowy zlecenia jest uzasadnione w następujących rodzajach prac:

• kolportaż ulotek lub telemarketing,
• usługi ochrony,
• obsługa cateringowa, usługi sprzątania,
• opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub niepełnosprawnymi,
• outsourcingowe usługi prawne, księgowe, informatyczne.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia potrącane są składki na ubezpieczenia społeczne i rentowe (nie są one pobierane, jeśli zleceniobiorca jest studentem) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, zleceniobiorca może dobrowolnie zdecydować o objęciu swojego wynagrodzenia składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, od każdej umowy-zlecenia należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% wartości świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w kosztach zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub osoba zarabiająca w innej firmie co najmniej minimalne wynagrodzenie – w takim przypadku zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z powodów popularności umów cywilnoprawnych.

Najważniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie na podstawie umowy-zlecenia może być korzystniejszą opcją dla niektórych osób niż umowa o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą być nim rozczarowane. Umowę-zlecenie charakteryzuje przede wszystkim:

• duża swoboda w zakresie zawierania i rozwiązywania umowy, jednak z ryzykiem nagłego jej zakończenia dla obu stron,
• brak składek dla zleceniobiorcy będącego studentem, a także brak obowiązku odprowadzania składki chorobowej,
• brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad realizacją zlecenia,
• wyższe wynagrodzenie netto i niższe koszty pracodawcy,
• brak przywilejów wynikających z umowy o pracę, jednak zleceniobiorca, przy odpowiednich zapisach w umowie, może uzyskać świadczenia zbliżone do pracowniczych, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie oferuje większą elastyczność, może być zlecana osobom trzecim, a jej realizacja może odbywać się poza siedzibą firmy. Należy jednak pamiętać, że wynagrodzenie nie powinno być niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Jak wypowiedzieć umowę-zlecenie

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, umowę-zlecenie można wypowiedzieć niezależnie od tego, na jaki okres została zawarta. Po wypowiedzeniu umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Strony mogą jednak uzgodnić w umowie zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyklucza możliwości jej wypowiedzenia z ważnych przyczyn.

Co do zasady, wypowiedzenie umowy-zlecenia nie musi być sporządzone na piśmie, ale musi być wyrażone w sposób jednoznaczny dla stron. Ponadto, forma wypowiedzenia powinna być zgodna z formą, w jakiej zawarto umowę.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia powinno zawierać przede wszystkim datę i miejsce jego złożenia, dane stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania lub siedziby firmy. Powinno również zawierać informację o tym, kto dokonuje wypowiedzenia oraz, w przypadku wystąpienia ważnych powodów, wskazywać na ich podstawy. Na końcu dokumentu wymagane są podpisy obu stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek