Sesje Elixir. Kiedy przyjdzie przelew?

Polski Czasem środki wysłane z naszego konta docierają do adresata tego samego dnia, a innym razem proces ten trwa znacznie dłużej. Opóźnienia w transferach nie są przypadkowe. Aby ich uniknąć, powinniśmy być świadomi, kiedy w naszym banku kończą się sesje Elixir i z jakim opóźnieniem bank docelowy księguje otrzymane przelewy.

Przeczytaj także

Święta w finansach. Kiedy zlecić przelew, żeby dotarł na czas?

Elixir – pod tą tajemniczą nazwą kryje się system obsługujący detaliczne rozliczenia międzybankowe w Polsce. Jest on utrzymywany nieprzerwanie od 1994 roku przez Krajową Izbę Rozliczeniową S.A. Banki jednak nie muszą stosować się do harmonogramu przygotowanego przez izbę rozliczeniową. Mogą samodzielnie ustalać godziny przyjmowania zleceń płatniczych, a także modyfikować terminy księgowania napływających płatności.

Kiedy dotrze mój przelew? Sesje bankowe Elixir

Niewiele banków ściśle przestrzega harmonogramu KIR. W większości przypadków czas na złożenie dyspozycji jest krótszy (wejście jest zamykane wcześniej niż w KIR), a sesja Elixir przychodząca jest księgowana z opóźnieniem. Jedną z prawdopodobnych przyczyn takiego stanu rzeczy jest cennik systemu Elixir – za zlecenia złożone wcześniej bank ponosi niższe koszty niż za te składane tuż przed sesją. Wcześniejsze zamknięcie wejścia pozwala również na lepsze zarządzanie płynnością banku i przygotowanie się do konieczności zapewnienia środków na realizowane płatności.

Zobacz także

Obligacje Skarbowe zamiast lokaty? Przeczytaj jak zrobić pierwszy krok w bezpiecznych inwestycjach

Sesje Elixir „od kuchni”

System rozliczeń międzybankowych funkcjonuje trochę jak zamknięta sieć, dostępna jedynie dla wybranych uczestników. Za jego pomocą banki wymieniają się komunikatami elektronicznymi, które zawierają między innymi dane dotyczące dyspozycji przelewu, poleceń zapłaty oraz płatności na rzecz urzędów skarbowych. Jednak w przeciwieństwie do np. e-maili, gdzie przedmiotem wymiany jest jedynie informacja, tutaj przenoszony musi być również kapitał.

Trzykrotnie w ciągu doby, w dni robocze, izba rozliczeniowa podsumowuje napływające i wychodzące z poszczególnych banków płatności i określa tzw. pozycję netto każdego z uczestników. Jest to kwota, którą bank powinien przekazać (jeśli suma wychodzących płatności jest wyższa niż przychodzących) lub otrzymać (w odwrotnej sytuacji) od pozostałych banków.

Następnym etapem jest rozrachunek. Banki dokonują wzajemnych transferów środków pieniężnych, korzystając z rachunków prowadzonych w NBP. Sesja rozrachunkowa jest fundamentem funkcjonowania systemów rozliczeń międzybankowych, które wykorzystują schemat wielostronnej kompensaty zobowiązań (czyli obliczania pozycji netto). Dzięki takiemu mechanizmowi rozliczeń banki nie muszą utrzymywać dużych rezerw płynności, a sam proces rozrachunku jest znacznie uproszczony w porównaniu do sytuacji, gdyby każdy bank musiał rozliczać się indywidualnie z pozostałymi.

Trzy razy na dobę – sesje Elixir

Dla klientów banków problem zarządzania płynnością instytucji nie jest kwestią priorytetową. Jednak fakt, że system nie działa w trybie rzeczywistym, a bazuje na sesjach rozliczeniowych, spowalnia przepływ środków. Krwiobieg bankowy zatrzymuje się również w weekendy i dni wolne od pracy, co jest szczególnie odczuwalne dla sektora handlu elektronicznego, operującego całodobowo, bez ograniczeń czasowych. Krajowa Izba Rozliczeniowa ustaliła stały harmonogram trzech sesji – wyjątkiem jest ostatni dzień roboczy w roku, kiedy sesja wieczorna nie jest przeprowadzana.

Gdyby banki, przetwarzając zlecenia klientów, opierały się na powyższym harmonogramie, przewidzenie momentu zaksięgowania pieniędzy na koncie odbiorcy nie stanowiłoby problemu. Załóżmy, że o godzinie 10:15 zlecamy w swoim banku przelew. Zostanie on przetworzony w ramach drugiej sesji Elixir, o 13:30. Do banku odbiorcy dotrze o godzinie 15:00. Wszystkie zlecenia złożone do godziny 16:00 byłyby realizowane tego samego dnia, a środki trafiałyby do odbiorcy najpóźniej o 17:30. Zlecenia złożone po godzinie 16:00 czekałyby na następny dzień roboczy, a na koncie adresata znajdowałyby się o godzinie 11:00.

Nie płać na ostatnią chwilę

Różnice w podejściu do terminów realizacji zleconych przelewów mogą być dla nas problematyczne, gdy w ostatniej chwili opłacamy rachunek lub ratę kredytu. Analiza terminów sesji rozliczeniowych pomoże nam oszacować, czy pieniądze dotrą do odbiorcy na czas. Czasem jednak czas jest nieubłagany – jest za późno, Elixir zamknął swoje bramy. Na szczęście na polskim rynku dostępne są alternatywne rozwiązania, takie jak BlueCash, Express Elixir czy SORBNET.