„Usta w ciup”, kreacje z dekoltem i prowokacyjne ujęcia u małych dzieci w social mediach to już widok powszedni. Co dawniej szokowało, dziś jest taktyką na zwiększenie popularności. NASK w swoim nowym raporcie „Pod presją” alarmuje: seksualizacja najmłodszych w internecie to nie beztroska gra w dorosłych, ale potężny mechanizm rynkowy, który nieodwracalnie krzywdzi psychikę dziecięcych internautów.
W świecie zdominowanym przez algorytmy platform społecznościowych, atencja stała się najcenniejszym zasobem. Jak wskazuje publikacja NASK, reguły rządzące takimi serwisami jak TikTok czy Instagram, są skonstruowane tak, aby promować treści wywołujące dyskusje i rzucające się w oczy. Niestety, w przypadku dzieci i nastolatków, najprostszą drogą do zdobycia polubień staje się prezentowanie własnego ciała.
Algorytmiczna matnia uprzedmiotowienia
– W świecie algorytmów wartość człowieka sprowadzana jest do dających się zmierzyć wskaźników, jak lajki czy odsłony – wyjaśnia Anna Borkowska, autorka poradnika i ekspertka NASK. Młodzi ludzie, atakowani przez wizerunki wyidealizowanych, nierzadko cyfrowo poprawionych ciał, zaczynają oceniać siebie wyłącznie przez pryzmat opinii innych.
To zjawisko, określane mianem „instagramowego dzieciństwa”, prowadzi do sytuacji, gdzie kilkuletnie dzieci funkcjonują w sieci jako profesjonalni influencerzy. Ich codzienne życie przeistacza się w projekt wizerunkowy, a make-up czy stylizacje inspirowane kulturą pop dla dorosłych – w narzędzie do poprawiania statystyk.
Gry i materiały porno: szkoła wypaczonych relacji
Raport NASK akcentuje fakt, że seksualizacja dotyka niemal każdy aspekt życia w sieci. W grach wideo (nawet tych pozornie niewinnych, tzw. pink games) utrwalane są krzywdzące stereotypy: postaci żeńskie są zwykle przesadnie erotyzowane i traktowane przedmiotowo, zaś męskie definiuje się przez agresję i dominację.
– Tzw. pink games, czyli gry przeznaczone dla dziewcząt, wzmacniają ograniczony obraz kobiecości – skupiony na wyglądzie, trosce i atrakcyjności, zamiast zróżnicowanych umiejętności i sprawczości – mówi Marta Witkowska, ekspertka NASK ds. edukacji cyfrowej.
Jeszcze bardziej niepokojący jest dostęp do pornografii. Dane NASK są alarmujące: kontakt z materiałami dla pełnoletnich mają już 8-letnie dzieci. Dla wielu chłopców internetowa pornografia staje się głównym źródłem wiedzy o seksie, co zupełnie deformuje pojęcie bliskości, akceptacji i wzajemnego respektu. Ciągła ekspozycja na takie treści osłabia naturalne bariery ochronne, czyniąc nieletnich bardziej narażonymi na realne wykorzystywanie i agresję.
Mimo że seksualizacja jest często umniejszana jako element współczesnej kultury popularnej, jej konsekwencje społeczne i psychologiczne są druzgocące. Specjaliści NASK wskazują na znaczny spadek poczucia własnej wartości u dzieci, które nie potrafią sprostać wykreowanym filtrom, zaburzenia postrzegania własnego ciała i rozwoju psychoseksualnego, normalizację postaw agresywnych i seksistowskich. Kiedy dziecko przestaje być widziane jako osoba, a staje się obiektem wizualnym, otwiera się niebezpieczna przestrzeń dla cyberprzemocy i grooming’u.
Odpowiedzialność dorosłych w dobie „gospodarki uwagi”
NASK podkreśla, że walka z seksualizacją nie może spoczywać wyłącznie na młodych użytkownikach. To dorośli – rodzice, nauczyciele, ale także właściciele platform – są odpowiedzialni za stworzenie bezpiecznego środowiska w sieci. Kluczowa jest edukacja i kształtowanie wiary we własne możliwości dziecka w oparciu o jego umiejętności i autentyczne relacje, a nie o ilość polubień pod zdjęciem. Dzieciństwo nie powinno być narzędziem marketingowym. W dobie kultury popularności ochrona najmłodszych przed wczesną seksualizacją staje się jednym z najważniejszych wyzwań cywilizacyjnych, przed którymi staje dzisiejsze społeczeństwo.
Z treścią poradnika można się zapoznać tu: https://www.nask.pl/magazyn/pod-presja-popkultura-reklama-i-media-a-seksualizacja-dzieci