Firma satelitarna ICEYE, której prezesem jest Polak Rafał Modrzewski, zgłosiła swoją kandydaturę w unijnym przetargu w ramach inicjatywy EOGS. Celem programu jest stworzenie europejskiego, zintegrowanego systemu obserwacji Ziemi, co stanowi istotną inicjatywę na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa Unii Europejskiej.
Projekt ten ma również usprawnić zdolności do błyskawicznego reagowania na różnego rodzaju zagrożenia, w tym te pochodzące z kosmosu.
Inicjatywa technologiczna EOGS (Earth Observation Governmental Service) realizowana przez Unię Europejską znajduje się obecnie na etapie analizy architektury systemu. Jej nadrzędnym celem jest utworzenie spójnego systemu, który połączy obecne i przyszłe możliwości państw członkowskich oraz europejskiego sektora przemysłowego. EOGS ma na celu uporządkowanie i zintegrowanie całego ekosystemu obserwacji Ziemi w Europie. Obejmuje to proces pozyskiwania danych (zarówno optycznych, jak i radarowych), ich obróbkę, a następnie bezpieczne udostępnianie odpowiednim instytucjom publicznym. Kluczowym aspektem będzie interoperacyjność, czyli zdolność różnych systemów i przedsiębiorstw do funkcjonowania w ramach wspólnej, ujednoliconej architektury.
Główną rolę w procesie decyzyjnym dotyczącym EOGS pełni Europejska Agencja Kosmiczna (ESA), która została wyznaczona przez Komisję Europejską do kierowania i koordynowania tego przedsięwzięcia. Oznacza to, że pomimo politycznego nadzoru Komisji, to ESA jest odpowiedzialna za kształtowanie architektury programu oraz za ocenę składanych ofert. W tym kontekście znaczenie ma wzrastająca pozycja krajów unijnych w ramach ESA, w tym Polski. Składka Polski wzrosła z około 190 milionów euro rocznie w latach 2022-2025 do około 730 milionów euro na okres 2026–2028, co przekłada się na średnią roczną kwotę około 240 milionów euro.
Znaczenie tego projektu wykracza poza ramy przemysłu kosmicznego. EOGS ma stanowić fundament europejskiej autonomii informacyjnej, szczególnie w obszarach związanych z bezpieczeństwem, zarządzaniem kryzysowym oraz monitorowaniem sytuacji geopolitycznej. Usprawniony dostęp do rzetelnych danych ma skrócić czas potrzebny na reakcję i zapewnić większą niezależność w procesie podejmowania decyzji. Docelowo system ma umożliwiać całodobowy dostęp do danych satelitarnych w niemal czasie rzeczywistym, wspierając tym samym bezpieczeństwo i obronność UE. Pełna gotowość operacyjna systemu przewidywana jest na rok 2028.
W przetargu prowadzonym przez KE uczestniczy fińska firma ICEYE, działając w ramach konsorcjum, a także jej polski oddział zlokalizowany w Warszawie. Wyzwanie jest znaczące, ponieważ europejski sektor kosmiczny jest zdominowany przez potężnych graczy, takich jak Airbus (Francja/Niemcy/Hiszpania), Thales Alenia Space (Francja/Włochy), Leonardo (Włochy), OHB (Niemcy) oraz GMV (Hiszpania).
KE coraz częściej podkreśla jednak potrzebę większego zaangażowania firm technologicznych i startupów, które mogą oferować rozwiązania możliwe do szybkiego wdrożenia.
ICEYE posiada bogate doświadczenie w tej dziedzinie, a jej systemy zostały już zakupione przez polskie wojsko. W ubiegły piątek w Warszawie oficjalnie przekazano Siłom Zbrojnym RP satelitarny system rozpoznania radarowego MikroSAR.
– Obserwujemy wyraźną zmianę w podejściu Komisji Europejskiej. Poza długoterminowymi programami, coraz większe znaczenie zyskują inicjatywy skoncentrowane na rezultatach i szybkim, efektywnym wdrażaniu. W programach takich jak EOGS rosną więc szanse dla firm dysponujących gotowymi systemami i zdolnych do dostarczenia sprawdzonych rozwiązań w krótkim czasie. Polska, która znacząco zwiększyła swoją składkę na rzecz Europejskiej Agencji Kosmicznej, posiada obecnie silniejszą pozycję negocjacyjną w dyskusjach dotyczących kształtu europejskich programów kosmicznych – powiedział PAP Rafał Modrzewski, współzałożyciel i prezes ICEYE.
Wyniki przetargu spodziewane są w ciągu najbliższych tygodni. Udział polskiej firmy w projekcie jest wspierany przez polskich europosłów.
Europoseł Dariusz Joński (KO) stwierdził w rozmowie z PAP, że EOGS stanowi inwestycję w bezpieczeństwo Europy. – Chodzi o system satelitarny, który ma zapewnić UE szybki dostęp do danych niezbędnych między innymi w sytuacjach kryzysowych, przy ochronie granic czy w obliczu zagrożeń militarnych. ICEYE ma tutaj realne szanse, ponieważ Europa coraz częściej stawia na firmy posiadające gotowe i działające technologie, a nie tylko na wielkie koncerny realizujące długoletnie projekty – zaznaczył.
– Jest to istotne również dla Polski, ponieważ ICEYE, jako firma o silnych polskich korzeniach i zapleczu, już teraz współtworzy europejskie zdolności w zakresie obserwacji Ziemi i realnie wzmacnia pozycję polskiego przemysłu kosmicznego w strategicznych programach UE. Pokazuje to, że Polska nie tylko uczestniczy w europejskiej polityce kosmicznej, ale staje się jej ważnym współautorem – ocenił w rozmowie z PAP.
Europoseł Michał Dworczyk (PiS) podkreślił w rozmowie z PAP, że wzrost znaczenia Polski na europejskim rynku kosmicznym jest elementem polskiego interesu narodowego, a uczestnictwo w projektach ESA wpisuje się w tę strategię.
– Nieprzypadkowo odnotowano znaczący wzrost polskiej składki do ESA w 2022 roku, kiedy Rada Ministrów zwiększyła ją o ponad 50 proc. ICEYE jest przykładem tego, jak szybko prywatne przedsiębiorstwo, założone przez innowatorów z krajów średniej wielkości, może dynamicznie rozwijać swoją działalność i z powodzeniem dostarczać kluczowe dane siłom zbrojnym. Podczas moich licznych wizyt na Ukrainie byłem świadkiem, jak istotną rolę odgrywa rozpoznanie strategiczne w codziennych operacjach wojskowych, i mogę stwierdzić, że firma ICEYE znajduje się w światowej czołówce. Obowiązkiem polskiego rządu jest wspieranie jej również w rywalizacji o kontrakty ESA, aby mogła skutecznie konkurować z podmiotami z Europy Zachodniej – powiedział PAP polityk.
ICEYE jest producentem i operatorem największej na świecie sieci satelitów obserwacyjnych, wyposażonych w radary z syntetyczną aperturą (SAR), które dostarczają dane radarowe w niemal czasie rzeczywistym. Firma umożliwia klientom całodobowy dostęp do danych z dowolnego miejsca na Ziemi, niezależnie od warunków atmosferycznych, co pozwala na wykrywanie i monitorowanie zmian. ICEYE dostarcza dane satelitarne między innymi Centrum Sytuacyjnemu NATO. Firma współpracuje również z Ministerstwem Obrony Ukrainy.
Z Brukseli Łukasz Osiński (PAP)
luo/ akl/ bar/ amac/