Pierwsze programy typu reality show, występy akustyczne w serii „MTV Unplugged”, akcje promocyjne „Rock the Vote” oraz „Choose or Lose” i, oczywiście, przełom w dziedzinie wideoklipu – to tylko niektóre z kluczowych momentów w historii MTV. 31 grudnia 2025 r., po 44 latach funkcjonowania, kanał zakończy emisję.
Kanały MTV Music, MTV 80s, MTV 90s, Club MTV, MTV 00s oraz MTV Live znikną z programów telewizyjnych w Wielkiej Brytanii i Irlandii, a następnie we Francji, w Niemczech, w Austrii, w Polsce, na Węgrzech, w Australii i Brazylii. Znikną stacje emitujące teledyski i koncerty muzyczne – pozostanie kanał, na którym będzie można śledzić programy typu reality show. W dobie streamingu telewizja muzyczna stała się anachroniczna i nierentowna. Jej funkcję przejęły YouTube i platformy społecznościowe. Również MTV przeniesie się do sfery cyfrowej.
Gdy startowała w roku 1981, nikt nie dawał jej powodzenia – stacji telewizyjnej prezentującej teledyski muzyczne – i to przez całą dobę. Filmowych obrazów do muzyki tworzono wówczas niewiele, nie było takiej potrzeby, mediami muzycznymi były periodyki i radio. Na nich skupiała się uwaga działów promocji firm fonograficznych. Stacja MTV zmieniła jednak oblicze branży muzycznej, modyfikując jej reguły i ustanawiając nowe – porównując talent muzyczny z wyglądem artysty.
Teledyski z upływem lat osiągnęły status pełnoprawnego gatunku sztuki filmowej, realizowali je twórcy pokroju Spike’a Lee, Davida Finchera, Sofii Coppoli, Martina Scorsese, Davida Lyncha czy Spike’a Jonze’a, a ich budżety sięgały wielu milionów dolarów. Kiedy stacja rozpoczynała działalność, posiadała licencję na emisję blisko 200 teledysków stworzonych za niewielkie środki metodami partyzanckimi.
MTV wystartowało 1 sierpnia 1981 r. emisją „Video Killed The Radio Star” The Buggles, zapowiedzi przyszłości, w której dominować miały teledyski, a przewodnikami po świecie muzyki zostali prezenterzy telewizyjni. Krytycy wytykali im płyciznę, niedostatki wiedzy, które miały być kompensowane wyglądem zewnętrznym lub ekstrawaganckim ubiorem. Pierwszą grupę prezenterów – od „Video Jockey”, pochodzącego od radiowego „Disc Jockey” – stworzyli młodzi zapaleńcy, którzy dzielili się z widzami swoją pasją, sięgając po nowatorskie sposoby opowiadania o muzyce i prowadzenia rozmów z artystami. Nie posiadali wzorców do naśladowania. Z czasem sami stali się rozpoznawalni jak gwiazdy, o których informowali.
Do przełomowych wydarzeń w dziedzinie teledysku, historii stacji, a także historii samej muzyki rozrywkowej należą m.in. premiery wideoklipów „Thriller” Michaela Jacksona (trwającego blisko 15 minut), „Rio” Duran Duran, „Sledgehammer” Petera Gabriela, „Freedom! '90” George'a Michaela, „Like a Prayer” Madonny czy „Smells Like Teen Spirit” Nirvany. Zapowiadały transformacje w modzie i preferencjach muzycznych, a z artystów, których muzyce towarzyszyły, potrafiły wykreować światowej klasy gwiazdy. Częstotliwość pojawiania się w MTV miała zasadnicze znaczenie dla karier wielu wykonawców muzycznych.
W początkowych latach stacji zarzucano przeoczenie i brak promocji tak istotnych nurtów, jak rap, jazz czy funk, posądzano ją wręcz o uprzedzenia rasowe. W roku 1983 w szeroko komentowanym wywiadzie udzielonym MTV o to właśnie oskarżył jej zarządzających David Bowie. Szefowie MTV wzięli sobie krytykę do serca – pojawiły się programy takie jak „120 Minutes” czy „Yo! MTV Raps”, dzięki czemu stacja stała się bardziej zróżnicowana, otwarta już nie tylko na muzykę popową i popularny rock.
To MTV dała początek również serii koncertów „bez użycia prądu”, akustycznych występów pod szyldem „MTV Unplugged”. W tej konwencji zaprezentowali się wykonawcy tacy jak m.in. Eric Clapton, Nirvana, Lenny Kravitz, Pearl Jam, Alice in Chains, Sting, R.E.M., Bob Dylan, Paul McCartney, Neil Young, Rod Stewart, Björk, Lauryn Hill czy Jay-Z. Dużym zainteresowaniem cieszyły się także doroczne ceremonie MTV Video Music Awards, podczas których wyróżniano najlepsze teledyski roku. Inauguracja gali odbyła się w 1984 roku.
Stacja transmitowała na żywo takie wydarzenia jak „wędrowny” festiwal muzyki alternatywnej Lollapalooza. Rock alternatywny – także dzięki MTV – zaskakująco stał się muzyką popularną; podczas pierwszej edycji festiwalu w 1991 roku wystąpili m.in. Jane's Addiction, Living Colour, Nine Inch Nails, Butthole Surfers i Body Count. Do zakończenia imprezy w 1997 r. wystąpili na niej także Pearl Jam, The Smashing Pumpkins, Soundgarden, Rage Against the Machine, Tool, Beastie Boys, Nick Cave and the Bad Seeds, Pavement, Sonic Youth, The Roots, Devo, Wu Tang Clan czy The Prodigy. Dla zespołów takich jak Nirvana – nieustannie, można było odnieść wrażenie, prezentowanej w MTV – sława, uznanie i pochwały przyniosły cierpienie i kryzys tożsamości, rozważania o wierności zasadom. Zespół, który wyrastał na punk rocku i alternatywie, stał się komercyjnym hitem, produktem dystrybuowanym i promowanym przez ważnego uczestnika rynku muzycznego.
Wpływ MTV wykraczał poza muzykę i popularny świat gwiazd. Początek lat 90. to akcje społeczne „Rock the Vote” oraz „Choose or Lose”, za pomocą których stacja próbowała zachęcić młodych Amerykanów do udziału w głosowaniu i życiu politycznym państwa, świadomości obywatelskiej. Początkowe lata ostatniej dekady XX wieku w MTV przyniosły również nowy zamysł – „reality show”. Bohaterowie tych programów nie wyróżniali się talentem muzycznym – uczestnicy „The Real World” byli „przeciętnymi ludźmi”, których wspólne funkcjonowanie pod jednym dachem mogli podglądać telewidzowie. MTV coraz bardziej oddalała się od teledysków, koncertów, wywiadów z artystami, nowych odbiorców próbując pozyskać dzięki programom niezwiązanym z muzyką („Ekipa z New Jersey”, „Moje supersłodkie urodziny”) lub skupionych na życiu osobistym gwiazd i ich zamożności („MTV Cribs”, „Rodzina Osbourne'ów”).
W 2000 r. nadawanie zainaugurowała MTV Polska. Pięć lat później w Stanach Zjednoczonych został założony serwis YouTube. Od tego czasu nie było już konieczne oczekiwanie przed monitorem telewizora, aby obejrzeć teledysk ulubionego artysty. Teraz wszystkie były dostępne na wyciągnięcie dłoni w dowolnej chwili. (PAP)
pj/ miś/