Bilion na sektor energii, weryfikacja ETS oraz narastające obawy, czy Stary Kontynent nie ponosi zbyt wysokich kosztów za transformację. Obecnie gra toczy się nie tylko o klimat, lecz również o przemysł, inwestycje oraz egzystencję gospodarczą w otoczeniu drożejącej energii i zaostrzającej się sytuacji geopolitycznej. Na ten temat w najnowszej odsłonie podcastu „GPW – Gospodarczego Punktu Widzenia” Aleksander Ogrodnik dyskutuje z Michałem Niewiadomskim, ekspertem Bankier.pl i specjalistą od rynku energetycznego.
Co wyniesiesz z tej rozmowy?
🔌 Czemu przyszłe losy energetyki ważą się nie jedynie w kontekście atomu i OZE: Najpopularniejsze przedsięwzięcia zwracają uwagę, lecz o powodzeniu całej ewolucji mogą zadecydować mniej widowiskowe komponenty systemu.
💸 Co faktycznie oznacza dzisiejszy „energetyczny bilion”: To nie tylko kwestia wydatków i ogromnych sum, lecz tego, kto w nowym układzie energetycznym zdobędzie fory, a kto poniesie ciężar kosztów.
⚛️ Czemu energia jądrowa znowu zagościła w centrum europejskiej dyskusji: Bezpieczeństwo, niezawodność i rosnące zapotrzebowanie gospodarki powodują, że energetyka jądrowa powraca do gry z nową mocą.
🏭 Dlaczego spór o ETS to teraz coś więcej niż konflikt o klimat: W tle kryją się przemysł, konkurencyjność Europy i pytanie, czy wspólnota zdoła przeprowadzić transformację bez uszczerbku dla samej siebie.
Bez infrastruktury sieciowej nie będzie nowej energetyki
Najczęściej mówi się o atomie, parkach wiatrowych i akumulatorach energii, jednak autentyczny fundament transformacji tkwi gdzie indziej. Bez nowoczesnych sieci dystrybucyjnych całe przedsięwzięcie może ugrząźć, zanim jeszcze na dobre się rozkręci.
Nowa energetyka nie bazuje już na prostym schemacie, gdzie prąd płynie z jednej, potężnej elektrowni do biernego odbiorcy. Coraz więcej gospodarstw domowych i przedsiębiorstw nie tylko konsumuje energię, ale także ją wytwarza, przechowuje i oddaje do systemu. Oznacza to, że infrastruktura musi funkcjonować szybciej, efektywniej i o wiele inteligentniej niż dotychczas.
– Bez sieci nie da się po prostu zrealizować tej transformacji energetycznej – zauważa Michał Niewiadomski.
Dlatego też środki finansowe dedykowane na dystrybucję i usprawnienie przesyłu mogą okazać się ważniejsze niż najbardziej chwytliwe politycznie obietnice. Bowiem nawet najbardziej ambitny program energetyczny pozostanie zaledwie prezentacją, jeśli zabraknie kręgosłupa, który podtrzyma cały system.
Transformacja powinna zapewnić nie tylko energię, ale również przewagę ekonomiczną
Energetyka przestaje być traktowana wyłącznie jako sektor kosztów i regulacji. Przekształca się w arenę walki o rozwój przemysłu, technologii i krajowych umiejętności. Z tego powodu kwestia inwestycji jest dziś równie istotna, co kwestia opłat.
Jeśli ogromne fundusze publiczne i prywatne zostaną przeznaczone wyłącznie na zakup zagranicznych rozwiązań, Polska zmodernizuje swój system, ale nie wypracuje przewagi. Jeżeli jednak transformacja okaże się impulsem dla lokalnych firm, dostawców technologii i zaplecza przemysłowego, może to zaowocować czymś więcej niż tylko zmianą koszyka energetycznego.
– Te środki nie powinny być tylko wydane, ale zainwestowane – podkreśla Michał Niewiadomski.
Właśnie tu rozstrzygnie się, czy ekologiczna zmiana będzie dla Europy wyłącznie powinnością, czy również szansą. I czy Polska stanie się jedynie konsumentem nowej energetyki, czy też jednym z jej twórców.
Atom powraca, ponieważ bezpieczeństwo znów jest kosztowne
Niedawno jeszcze energetyka jądrowa w wielu regionach Europy była postrzegana jako politycznie niewygodny przeżytek. Dziś powraca do centrum uwagi jako odpowiedź na chwiejność cen, ryzyko natury geopolitycznej i potrzebę zapewnienia pewnych dostaw energii.
Przemianie uległ nie tylko klimat polityczny, ale także realia gospodarcze. System bazujący jedynie na tanim surowcu i stabilnym otoczeniu międzynarodowym przestał istnieć. Europa coraz bardziej dostrzega, że bezpieczeństwo energetyczne nie jest dodatkiem do transformacji, ale jednym z jej fundamentów.
– Renuklearyzacja to fakt – konstatuje Michał Niewiadomski.
Atom nie rozwiąże wszystkich problemów, jednak coraz trudniej wyobrazić sobie nowy system energetyczny bez stabilnych źródeł, które nie będą zależne od warunków pogodowych, sezonowych wahań czy napięć na rynku surowców. W nowym układzie nie chodzi już o wybór jednej technologii, lecz o stworzenie modelu, który wytrzyma presję kryzysów i politycznych turbulencji.
ETS należy ulepszyć, zanim polityka go zniszczy
System handlu emisjami miał być narzędziem ukierunkowania transformacji, a coraz częściej staje się symbolem tarć między ambicjami klimatycznymi a ekonomicznym pragmatyzmem. Nacisk na jego modyfikację rośnie, ponieważ coraz więcej państw i przedsiębiorstw uznaje, że obecny model wymaga poprawek.
Nie chodzi już tylko o wysokość kosztów. Chodzi również o tempo zmian, wpływ na przemysł i granice społecznej aprobaty dla polityki klimatycznej. Europa próbuje dziś znaleźć odpowiedź na pytanie, czy można jednocześnie finansować ekologiczną transformację, odbudowę konkurencyjności i wzrost wydatków na bezpieczeństwo.
– ETS jest ważny i potrzebny, ale musi być rozsądnie zmodyfikowany. Bowiem w pewnym momencie przybrał postać karykaturalną. Unia Europejska, mówiąc wprost, trochę się „frajerzy”, bo zamyka przemysł, który chce rozwijać – stwierdza Michał Niewiadomski.
To właśnie może stanowić najtrudniejsze polityczne zadanie najbliższych lat. Utrzymanie systemu bez poprawek grozi nasileniem oporu. Z kolei próba jego obalenia byłaby sygnałem, że Europa rezygnuje z własnych, strategicznych celów. Gra toczy się zatem nie o to, czy ETS ma istnieć, ale w jakiej formie przetrwa konfrontację z nową rzeczywistością gospodarczą i polityczną.
Kompletną rozmowę o atomie, ETS, sieciach energetycznych oraz o tym, czy Europa jest w stanie przeprowadzić transformację bez osłabiania własnego przemysłu, usłyszysz w najnowszej odsłonie „GPW – Gospodarczego Punktu Widzenia”.
Podcast jest dostępny na platformach YouTube, Spotify oraz na stronie Bankier.pl.
Zapraszamy!
fot. AO / ricochet64 / Gemini / Shutterstock