Granty z budżetu państwa na wznoszenie lokali mieszkalnych o charakterze społecznym mają być przekazywane bezpośrednio, bez udziału samorządów, a firmy budowlane będą mogły również ubiegać się o preferencyjne pożyczki z Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) – wynika z projektu ustawy, którego założenia opublikowano we wtorek w wykazie prac rządu.
Projekt ustawy dotyczącej społecznych zasobów mieszkaniowych oraz wsparcia dla inwestycji mieszkaniowych ma na celu ułatwienie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych rodzin o niższych i przeciętnych dochodach. Według Ministerstwa Rozwoju i Technologii, które opracowało założenia, proponowane modyfikacje mają na celu zwiększenie spójności i skuteczności prawnych i finansowych narzędzi, głównie poprzez wspieranie rozwoju spółdzielni mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego (TBS) oraz społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM).
„Niedobór cenowo dostępnych mieszkań stanowi problem, zwłaszcza dla młodych ludzi w Polsce. Pragniemy ostatecznie ustalić warunki, dzięki którym ich droga do wynajmu mieszkania społecznego będzie prosta. W tym celu dostosowujemy m.in. system finansowania budownictwa mieszkaniowego o charakterze społecznym i komunalnym, włączając w to spółdzielnie mieszkaniowe, oraz upraszczamy procedury uzyskiwania środków publicznych. Dzięki tym rozwiązaniom system wsparcia mieszkalnictwa społecznego stanie się bardziej spójny, uczciwy i efektywny” – podkreślił cytowany w komunikacie MRiT wiceminister resortu Tomasz Lewandowski.
Ministerstwo szacuje, że proponowana w projekcie zmiana modelu finansowania przedsięwzięć w sektorze mieszkalnictwa społecznego pozwoli na osiągnięcie wartości inwestycji mieszkaniowych przekraczającej 200 miliardów złotych w ciągu dziesięciu lat.
Projekt zakłada, że środki z budżetu państwa przeznaczone na budowę mieszkań społecznych trafią do TBS-ów/SIM-ów oraz spółdzielni mieszkaniowych bez pośrednictwa gmin, co ma usprawnić proces ich dystrybucji. Dotacje na przedsięwzięcia mieszkaniowe będą mogły być uzupełnione preferencyjnymi kredytami z BGK. Oprocentowanie tych pożyczek będzie stałe i wyniesie, w zależności od typu inwestycji, 1% lub 2%. Kredytobiorca będzie miał możliwość zaciągnięcia pożyczki na 50 lat, a nie jak dotychczas – na 30 lat. Kredyty i granty będą przyznawane na podstawie jednego wniosku, zamiast dwóch odrębnych, jak to ma miejsce obecnie.
„Nowy model pozwoli na utrzymanie dotychczasowej skali wsparcia, a jednocześnie zwiększy jego efektywność. Dzięki tym modyfikacjom, przewidziana na dany rok kwota środków budżetu państwa umożliwi sfinansowanie dwukrotnie większej liczby inwestycji” – podało MRiT.
Jednocześnie zachowane zostanie wsparcie dla samorządów w zakresie tworzenia mieszkań komunalnych. Wysokość tego wsparcia będzie jednak zależna od kondycji finansowej jednostki samorządu terytorialnego oraz jej zaangażowania w lokalną politykę mieszkaniową. Dofinansowanie otrzymają również – podobnie jak dotychczas – publiczne uczelnie wznoszące i modernizujące akademiki.
Projekt przewiduje wzmocnienie roli samorządów w nadzorze nad podmiotami zarządzającymi zasobami mieszkań o charakterze społecznym. Gminy uzyskają nowe kompetencje w zakresie zawierania i monitorowania umów z inwestorami społecznymi. Będą również uprawnione do stosowania środków zaradczych w przypadku stwierdzenia niewywiązywania się przez te podmioty z obowiązków wobec lokatorów.
Proponowane zmiany wprowadzają możliwość tworzenia rad najemców w społecznych zasobach czynszowych, które będą reprezentować interesy lokatorów, w tym opiniować zmiany w wysokości stawek czynszów, a także plany remontowe i inwestycyjne. Przedstawiciele tych rad będą mogli również uczestniczyć – bez prawa głosu – w spotkaniach rad nadzorczych.
„Wprowadzony ma być także system weryfikacji dochodów najemców społecznych zasobów czynszowych. Projekt zakłada, że osoby o wyższych dochodach będą ponosić koszty najmu w sposób proporcjonalnie wyższy od osób spełniających kryteria dochodowe. Jednocześnie lokatorzy, których dochody po osiągnięciu wieku emerytalnego spadną, będą mogli liczyć na znaczące obniżki” – poinformowało Ministerstwo.
Zmniejszona ma zostać również wpłata własna wnoszona przez najemców mieszkań społecznych (tzw. partycypacja), która obecnie może sięgać do 30% kosztów budowy wynajmowanego lokalu. Projekt zakłada, że będzie ona wynosić maksymalnie 10% tych kosztów. Dodatkowo projekt przewiduje przeznaczenie części mieszkań dla osób poniżej 35. roku życia, w przypadku których taka wpłata nie będzie w ogóle wymagana. (PAP)
gkc/ mrr/