Bank Francji, zarządzający czwartymi pod względem wielkości rezerwami złota na świecie, zakomunikował, że 5% swoich aktywów w metalu, które dotychczas były przechowywane w Rezerwie Federalnej w Nowym Jorku, znajduje się teraz w paryskim, słynnym skarbcu La Souterraine. Jednakże, bankierzy nie zorganizowali transportu z Manhattanu, lecz sprzedali 129 ton „amerykańskich sztab” i nabyli identyczną ilość w międzynarodowym standardzie w Europie, przy okazji rejestrując ogromny dochód.
Bank Centralny Francji, przedstawiając wyniki roczne za rok 2025, zakomunikował o sprzedaży 129 ton złota ulokowanego w Nowym Jorku, co stanowi 5% ogólnych rezerw, odnotowując przy tym 12,8 miliardów euro zysku (mniej więcej 15 miliardów dolarów). Ta suma została rozdzielona na dwa lata: 11 mld euro przypisano do rezultatów za rok 2025, a resztę, tj. 1,8 mld euro, dodano już do bilansu na rok 2026. Operacje te zrealizowano w ramach łącznie 26 transakcji, przeprowadzonych od lipca 2025 roku do stycznia 2026 roku.
Z raportu wynika, że francuskie aktywa złota w roku 2025 pozostały niezmienione i nadal wynoszą 2437 ton, co plasuje je na czwartej pozycji na świecie, za USA (8133,5 t), Niemcami (3350,3 t) oraz Włochami (2452 t). Umożliwiło to działanie, w którym Bank Centralny Francji odkupił równowartość sprzedanego złota w Europie, dodatkowo w standardzie Good Delivery LBMA, którego nie spełniały sztaby przechowywane w USA.
| Największe rezerwy złota i ich udział w rezerwach walutowych | |||
|---|---|---|---|
| Lp. | Państwo | Tony złota | Udział w rezerwach (%) |
| 1 | USA | 8133,5 | 78,50% |
| 2 | Niemcy | 3350,3 | 77,60% |
| 3 | Włochy | 2451,8 | 74,40% |
| 4 | Francja | 2437 | 75,10% |
| 5 | Rosja | 2311 | 36,20% |
| 6 | Chiny | 2308,4 | 9,99% |
| 7 | Szwajcaria | 1039,9 | 11,20% |
| 8 | Indie | 880,2 | 13,20% |
| 9 | Japonia | 846 | 6,90% |
| 10 | Turcja | 644,3 | 48,80% |
| 11 | Holandia | 612,5 | 72,70% |
| 12 | Polska | 570,4 | 31,03% |
| 13 | EBC | 506,5 | 12,30% |
| Dane WGC oraz PBOC, stan na luty 2026 r. | |||
Stare sztaby z USA
Warto wiedzieć, że w największym skarbcu złota na świecie w Nowym Jorku od dekad część swoich rezerw deponują banki centralne wielu państw, w tym Polski (195 t). Tym niemniej, przed 1986 rokiem sztabki odlewane w Stanach Zjednoczonych miały zazwyczaj formę prostokątnych bloków. Aktualnie są one zgodne z długoletnim międzynarodowym standardem dla większości sztab odlewanych za granicą, które charakteryzują się kształtem trapezowym.
Co ciekawe, w kontekście sztab odlewanych w USA zgodnie z normą sprzed 1986 roku, forma sztaby może również wskazywać na miejsce jej odlania. Te, które rafinowano w Denver, posiadają zaokrąglone boki, te odlewane w San Francisco mają zaokrąglone rogi, natomiast te przetopione w Nowym Jorku charakteryzują się prostymi krawędziami.
Francuskie zasoby złota
Większość francuskich rezerw złota nagromadzono w latach 50. i 60. XX wieku, szczególnie w przedziale lat 1953–1968, kiedy to aktywa złota wzrosły z 548 ton do 4651 ton (pod kierownictwem de Gaulle'a polityka Francji była ukierunkowana na zmniejszenie rezerw w dolarach i funtach na korzyść złota). Znacząca francuska sprzedaż 1538 ton złota miała miejsce pomiędzy czerwcem 1968 a czerwcem 1969 roku (w okresie spekulacji na rynkach walutowych w sierpniu 1969 r. doszło do dewaluacji franka francuskiego, zobacz ramkę poniżej).
Kryzys i reforma systemu walutowego końca lat 60' XX w.
Pod koniec lat 60. XX wieku międzynarodowy system walutowy przeżywał poważny kryzys, wynikający z narastającej sprzeczności między stałą wartością złota a wzrastającym popytem na ten metal i płynność rezerw. Kluczowym czynnikiem był kryzys zaufania do funta szterlinga, który doprowadził do jego dewaluacji w listopadzie 1967 roku. To wydarzenie spowodowało powszechne przekonanie, że oficjalna cena złota wyrażona w dolarach (35 USD za uncję) również musi wzrosnąć. W efekcie inwestorzy prywatni zaczęli masowo kupować złoto, co zmusiło banki centralne do wydatkowania olbrzymich zasobów w celu obrony sztywnego kursu (banki tworzyły wtedy tzw. pulę złota, służącą do stabilizacji ceny złota).
W obliczu ogromnych strat, szefowie siedmiu banków centralnych (Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niemiec, Włoch, Holandii i Szwajcarii) podczas spotkania w Waszyngtonie 17 marca 1968 roku zadecydowali o zaprzestaniu interwencji na rynkach prywatnych. To poskutkowało powstaniem dwupoziomowego rynku złota: oficjalnego, bazującego na stałym kursie międzybankowym, oraz prywatnego, gdzie wartość formowała się swobodnie.
Pomimo wprowadzenia systemu dwupoziomowego, rynki walutowe pozostały niestabilne. W okresie 1968–1969 silnej presji sprzedażowej podlegał frank francuski oraz ponownie funt szterling. Jednocześnie wzrastały oczekiwania dotyczące rewaloryzacji (podwyższenia wartości) marki niemieckiej. Kryzysy te bezpośrednio wpływały na ceny złota na wolnym rynku, które w 1969 roku poszybowały do ponad 43 USD za uncję. Aby przeciwdziałać brakom płynności międzynarodowej i ograniczyć presję na rezerwy złota, w lipcu 1969 roku wprowadzono Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR). Miały one odgrywać rolę „papierowego złota”, stając się nowym elementem aktywów rezerwowych, których podaż była kontrolowana przez MFW. Większa stabilność powróciła dopiero pod koniec 1969 roku po dewaluacji franka francuskiego i zmianie parytetu marki niemieckiej, co w połączeniu z aktywacją SDR spowodowało przejściowy spadek ceny złota na rynku prywatnym do poziomu oficjalnego.
15 sierpnia 1971 r. prezydent USA Richard Nixon ogłosił zawieszenie wymienialności dolara na złoto, co oznaczało zakończenie systemu z Bretton Woods. Epoka stałych kursów walutowych opartych na złocie dobiegła końca, zastąpiona systemem płynnych kursów walutowych.
Ostatnia zmiana w wielkości rezerw Francji miała miejsce w latach 2004-2009, kiedy to Bank Francji zbył 516 ton, uzyskując 7,8 miliarda euro. Od tego czasu wielkość rezerw na ostatni dzień roku obrotowego pozostaje bez zmian i jak informuje bank, „nie planuje się powiększania ani uszczuplania tych rezerw w najbliższych latach”. Co innego, jeśli chodzi o zarządzanie aktywami – tutaj Bank Francji wykazuje się sporą aktywnością.
Po pierwsze, od 2005 r. Bank Francji niezmiennie realizuje strategię dostosowywania swoich zasobów złota do standardów, aby odpowiadały one najwyższemu globalnemu standardowi, jakim jest LBMA, przy czystości złota wynoszącej 99,99%. Od początku programu Bankowi Francji udało się już dopasować do standardów łącznie 1784 tony tego metalu. Wewnętrzna kontrola z 2024 roku zarekomendowała finalizację procesu w odniesieniu do drobnej części francuskiego złota, wciąż przechowywanego w Nowym Jorku. Zakończenie programu jest planowane na rok 2028. Pozostały do dopasowania zapas, zlokalizowany w Paryżu, to 134 tony.
banque-france.fr
Podziemny skarbiec złota Francji
Z dotychczasowych komunikatów Banku Francji wynika, że 91% krajowych rezerw złota znajduje się w Paryżu. Metal ten przechowywany jest w znanym skarbcu La Souterraine – monumentalnej, podziemnej konstrukcji komnat o obszarze jednego hektara. Skarbiec, zbudowany w latach 20. XX wieku, usytuowany jest ponad 20 metrów pod paryską siedzibą instytucji, a jego sklepienie podtrzymuje 658 betonowych kolumn. Pozostała część francuskich aktywów – około 219 ton – zdeponowana jest „za granicą”, co oznacza skarbce w Nowym Jorku i Londynie.
La Souterraine, skarbiec Banku Francji o powierzchni 1 ha, zbudowany 27 metrów pod ziemią, którego sklepienie wspiera 658 kolumn (banque-france.fr)
Ostatnie informacje wskazują, że już blisko 96,3 proc. francuskich rezerw złota ulokowanych jest w kraju. Należy przy tym pamiętać, że sztaby w tych aktywach to około 2337 ton, natomiast około 100 ton to złote monety. Warto również wiedzieć, że Bank Francji magazynuje złoto w Paryżu jako depozytariusz w imieniu innych banków centralnych. Najbardziej znanym z tych klientów był niemiecki Bundesbak, który jednak ponad 10 lat temu wycofał cały depozyt w wysokości 374 ton złota.
Jak wycofać złota z USA bez politycznego zgrzytu?
Wycofanie francuskiego złota z USA nie ma związku z obecnymi napięciami politycznymi w relacjach transatlantyckich, a jedynie stanowi część strategii dostosowania standardu złota. Jak informuje Reuters, prezes Banku Francji, Francois Villeroy de Galhau, oznajmił, że nowe sztaby zostały umieszczone w Paryżu, ponieważ złoto o wyższej jakości jest przedmiotem handlu na rynku europejskim i że decyzja ta nie miała podłoża politycznego. Nieprzewidywalność administracji USA otworzyła niedawno dyskusję na temat repatriacji niemieckiego złota zza oceanu.
Z drugiej strony, Francuzi w 2025 r. zrealizowali manewr, o którym w kontekście polskich aktywów złota niedawno mówił prof. Adam Glapiński, który zasugerował sprzedaż rezerw złota w celu odnotowania zysku, który miałby zostać przekazany do budżetu na wydatki zbrojeniowe. Prezes NBP zaznaczył przy tym, że bank centralny mógłby odkupić sprzedane sztaby, aby wielkość dotychczas zgromadzonych rezerw pozostała niezmieniona. NBP dąży do posiadania 700 ton złota. Na koniec lutego rezerwy złota wynosiły ponad 570 ton, a szacowany zysk z zakupów z lat 2020-2026 miał osiągnąć blisko 200 mld zł, czyli około 47 mld euro.