W 2025 roku Polacy rozpoczęli wznoszenie przeszło 4 tys. domów bez wymaganych zezwoleń – tak wynika z danych publikowanych przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego. Jest to najwyższy rezultat od 2016 roku. Największy odnotowano również udział budynków realizowanych bez pozwoleń w łącznej liczbie rozpoczętych inwestycji budowlanych, sięgający ponad 5%. Znaczący wpływ na to miały niewielkie domy o metrażu do 70 mkw.
W roku 2026 obywatele Polski rozpoczęli budowę 4075 domów jednorodzinnych, bazując na systemie zgłoszenia. W przeciągu jednego roku ich liczba powiększyła się o 13,6%.
Odsetek domów wznoszonych na podstawie zgłoszenia wzrósł do poziomu 5,2%. Rok oraz dwa lata wcześniej ten wskaźnik kształtował się na poziomie 4,7%, w roku 2022 odnotowano wartość 3,6%, w 2021 r. 3%, a w 2020 r. 2,1%.
Dominującą grupę stanowiły obiekty o powierzchni 70 metrów kwadratowych, których budowa jest dopuszczalna od przeszło trzech lat. GUNB zarejestrował 2199 takich realizacji – o 31,9% więcej w zestawieniu z rokiem 2024.
Bankier.pl na podstawie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego
Co piąty z tych domów był wznoszony w województwie mazowieckim (857). Ponad 10% ogółu tychże budów zostało zarejestrowanych przez GUNB w województwach pomorskim (452) i wielkopolskim (424).
Na terenie województwa mazowieckiego inwestorzy indywidualni rozpoczęli również prace przy wznoszeniu największej liczby budynków o powierzchni do 70 mkw. W roku 2025 przybyło tam 451 tego typu konstrukcji.
Wyraźnie mniejszą częstotliwość budowy 70-metrowych, dwukondygnacyjnych domów wznoszonych na własne potrzeby zaobserwowano w województwach wielkopolskim, pomorskim oraz dolnośląskim, gdzie obiekty te nadal stanowiły mniejszość. Zdecydowana większość domów o powierzchni 70 mkw. znajdowała się natomiast we wschodniej części kraju, zwłaszcza w województwie podlaskim.
Budujemy coraz mniejsze domy
Miniony rok był kolejnym, w którym redukuje się powierzchnia domów oddawanych do użytku. Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, w roku 2025 domy budowane przez inwestorów indywidualnych miały przeciętnie 126,1 mkw. powierzchni użytkowej – o 4 mkw. mniej w porównaniu z rokiem poprzednim i o niemal 5 mkw. mniej niż w roku 2023. W ciągu ostatnich siedmiu lat średnia powierzchnia zmniejszyła się o 10 mkw.
Wolniej, jednak także systematycznie, kurczy się także przeciętna powierzchnia mieszkań oddawanych do użytku przez deweloperów. W 2025 r. GUS odnotował średnią wartość 51,4 mkw. W porównaniu do wspomnianego roku 2018 spadek wyniósł 1,6 mkw.
Bezpłatne projekty domów nie tylko do 70 mkw.
Warto przypomnieć, że od trzech lat, analogicznie jak w przypadku domów o powierzchni nieprzekraczającej 70 mkw., możliwość budowy na podstawie uproszczonego zgłoszenia obejmuje wolnostojące, nie wyższe niż dwukondygnacyjne budynki mieszkalne jednorodzinne o powierzchni zabudowy powyżej 70 mkw., których obszar oddziaływania jest w całości zlokalizowany na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa realizowana jest w celu zaspokojenia osobistych potrzeb mieszkaniowych inwestora, a nie w celu sprzedaży lub wynajmu.
Mimo że osoby budujące w oparciu o wyżej wymienione regulacje w dalszym ciągu zobowiązane są do zatrudnienia kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy, to znowelizowane przepisy wykluczają możliwość wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej wobec zgłoszenia budowy takiego obiektu.
Ponadto, od przeszło roku osoby wznoszące obiekty bez uzyskania pozwolenia mają możliwość korzystania z nieodpłatnych projektów domów, udostępnianych przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.
MKZ