W ewentualnych rozmowach pokojowych dotyczących Ukrainy, lepszym rozwiązaniem niż grupa E3 okazałby się format E5, który obejmowałby Polskę i Włochy, stanowiąc zalążek europejskiej rady bezpieczeństwa, stopniowo poszerzanej o kolejnych członków UE – oświadczył komisarz UE ds. obronności, Andrius Kubilius, w wywiadzie dla tygodnika „Der Spiegel”.
Polityk UE zaznaczył, że pomoc dla Ukrainy przynosi rezultaty, ponieważ kraj ten umacnia swoją pozycję w konflikcie z Rosją. – W związku z tym otwiera się możliwość negocjacji – dodał.
Odpowiadając na pytanie, kto z europejskiej strony powinien uczestniczyć w rozmowach mających na celu zakończenie wojny w Ukrainie, Kubilius zaznaczył, że „najpierw należy przekonać (prezydenta Rosji Władimira) Putina, iż rozpętana przez niego wojna nie przyniesie mu zwycięstwa”.
Wezwał do zacieśnienia współpracy przemysłowej między państwami Europy oraz do stworzenia wspólnego rynku zbrojeniowego, podkreślając obecny stan fragmentaryzacji europejskiego przemysłu obronnego. – Potrzebujemy większej spójności, a w tym celu przygotowuję inicjatywę. Chodzi o nowe mechanizmy współpracy dla przemysłu, ale także o nową świadomość – stwierdził.
Zdaniem unijnego komisarza, konieczne jest przyjęcie strategii odgórnej: politycznego porozumienia przywódców w sprawie rezygnacji z narodowych interesów i liberalizacji rynków zbrojeniowych. Wówczas – jak dodał – popyt nie byłby kształtowany wyłącznie przez potężne korporacje, lecz również innowacyjne start-upy zyskałyby szansę rozwoju.
Kubilius przyznał, że trudno mu wskazać udany wspólny europejski projekt w dziedzinie obronności. Do tej „smutnej tradycji” zaliczył niedawno porzucony francusko-niemiecki projekt nowoczesnego myśliwca FCAS. – Pragnę zachęcić państwa członkowskie do intensywniejszej współpracy, na przykład przy tworzeniu wspólnego systemu obrony przeciwlotniczej, rozwijaniu technologii dronowych i projektowaniu nowego myśliwca – zaznaczył.
Komentując ograniczanie przez USA wsparcia dla europejskich partnerów w ramach NATO, polityk zaapelował o połączenie sił i uzupełnienie braków wynikających z wycofania się Waszyngtonu. – Państwa NATO zobowiązały się, że do 2035 roku każde będzie przeznaczać 3,5 proc. swojego PKB na konwencjonalne zadania obronne. Za te środki można by osiągnąć znacznie więcej, gdyby poszczególne kraje nie wydawały wszystkich funduszy wyłącznie na własne potrzeby, ale część z nich wykorzystywały wspólnie i w sposób skoordynowany na projekty o zasięgu ogólnoeuropejskim – argumentował w rozmowie z „Spieglem”.
Według komisarza, zwiększenie inwestycji Niemiec w obronność jest „słuszne i godne naśladowania”. – Kluczowe jest, aby zwiększone krajowe wydatki na obronność nie pogłębiały fragmentacji w Europie. Obserwujemy, że państwa ponownie coraz częściej dokonują zakupów uzbrojenia indywidualnie lub w parach. To nie jest pożądany kierunek – podkreślił.
Format E3 obejmuje Niemcy, Francję i Wielką Brytanię. Szefowie rządów tych państw spotkali się na początku czerwca z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim w Londynie. Grupa E3 rozszerzona o Polskę i Włochy tworzy format E5.
Odnosząc się do nieobecności Polski na spotkaniu E3 w Londynie, premier Donald Tusk zaznaczył, że Polska nie będzie akceptować żadnych ustaleń, w których nie brała udziału. Jego zdaniem, Warszawa „jest absolutnie kluczowym ogniwem” w rozmowach dotyczących przyszłości Ukrainy i regionu.
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz podkreślił w środę, że działania E3 były uzgadniane ze Stanami Zjednoczonymi i partnerami europejskimi, w szczególności z Włochami i Polską, które – jak zaznaczył – były włączone w konsultacje i dyskusje na przestrzeni całego procesu.
Merz przekazał również, że zaprosił kraje należące do formatu E5 na spotkanie w Berlinie w nadchodzącym tygodniu. Tam omawiane mają być wyniki szczytu G7 i Rady Europejskiej z bieżącego tygodnia, a także przygotowania do szczytu NATO w Ankarze.
Z Monachium Iwona Weidmann (PAP)
ipa/ akl/ ktl/