Język źródłowy: polski Dla wielu świat giełdy jawi się jako zagadka, w której współcześni finansiści – jak alchemicy – tworzą lub tracą fortuny. W rzeczywistości jednak inwestowanie w akcje jest zajęciem dostępnym dla niemal każdego. Oto, czym jest giełda i jak rozpocząć swoją przygodę z inwestowaniem na niej.
W niniejszym przewodniku systematycznie omówimy czynności niezbędne do stania się graczem giełdowym. Przyjmujemy, że etap decyzyjny masz już za sobą – wiesz, że chcesz inwestować, ale nie wiesz jak zacząć. Mamy również nadzieję, że jesteś świadomy ryzyka finansowego, które jest nieodłącznym elementem spekulacji giełdowych.
Giełdowy konkurs o znaczące nagrody. Inwestuj, graj i wygraj z Bankier.pl i GPW
Spróbuj swych sił na parkiecie giełdowym bez angażowania prawdziwych środków i walcz o atrakcyjne nagrody – to wakacyjna propozycja od Bankier.pl i Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
WIĘCEJ…
Gra na giełdzie dla początkujących
Określenie „gra na giełdzie” jest mylące i zniekształca istotę rynku kapitałowego. Giełda to nie kasyno. W kasynie gramy przeciwko jego właścicielowi, a szanse na wygraną (z pewnymi wyjątkami) są zazwyczaj mniejsze niż na przegraną. Natomiast na giełdę stale napływa nowy kapitał: nie tylko od nowych inwestorów, ale przede wszystkim w formie dywidend wypłacanych przez notowane spółki.
Reklama
Zobacz także
Cały świat na jednym rachunku. Ponad 71 tys. instrumentów finansowych (Link afiliacyjny – zarabiamy na prowizji)
W tym artykule skupimy się wyłącznie na aspektach technicznych związanych z inwestowaniem na giełdzie. Kwestie dotyczące cech osobowościowych inwestora czy wyboru strategii zostały omówione w poradnikach „Jak inwestować na giełdzie” oraz „5 wskazówek dla początkującego inwestora”. Zapraszamy również do zapoznania się z obszernym artykułem na temat inwestowania: Jak inwestować pieniądze? Akcje, obligacje, lokaty, złoto, waluty i wiele więcej.
Rozpoczynając temat „inwestowanie na giełdzie dla początkujących”, warto od podstawowych definicji i zasad działania giełdy. Giełda papierów wartościowych to miejsce, gdzie spotykają się podmioty pragnące kupić lub sprzedać akcje, obligacje, certyfikaty i inne papiery wartościowe. Inwestorzy to właśnie te osoby i instytucje dokonujące zakupu lub sprzedaży instrumentów finansowych. Inwestor nabywa instrumenty finansowe, oczekując zysku w postaci odsetek, dywidendy lub wzrostu wartości nabytego aktywa. Inwestowanie odbywa się wyłącznie w celu osiągnięcia zysku.
Przeczytaj także
Jak ustala się kursy akcji na GPW
Aby nabywać akcje na giełdzie, konieczne jest założenie rachunku inwestycyjnego w licencjonowanym przez KNF domu maklerskim. Dom maklerski stanowi niezbędnego pośrednika między inwestorami – bez niego niemożliwy jest zakup akcji bezpośrednio na GPW. DM wykonuje transakcje kupna i sprzedaży akcji na giełdzie zgodnie ze zleceniami swoich klientów, odnotowując liczbę nabytych akcji na indywidualnym koncie maklerskim. Dowiedz się, jak wybrać dom maklerski.
Bankier.pl
Krok 1. Utworzenie rachunku inwestycyjnego
Pierwszym etapem dla początkującego inwestora jest wizyta w domu maklerskim (znanym również jako biuro maklerskie lub broker) w celu zawarcia umowy o prowadzenie rachunku inwestycyjnego. Służy on do przechowywania i zarządzania papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi. Umowa z domem maklerskim może zostać podpisana osobiście w placówce lub poprzez złożenie wniosku online – w takim przypadku kurier dostarczy umowę do podpisu. Wystarczy posiadać dowód osobisty lub paszport.
Umowa z domem maklerskim jest relatywnie prosta i przypomina umowę o prowadzenie konta bankowego. Aby otworzyć rachunek inwestycyjny i zacząć inwestować na giełdzie, należy ukończyć 18 lat. Przed podpisaniem umowy będziemy zobowiązani do wypełnienia unijnego formularza MIFID, który ma na celu ocenę naszej wiedzy o inwestowaniu. Dodatkowo, od grudnia 2016 roku, otrzymamy do podpisania amerykański formularz FACTA, w którym deklarujemy nasz status rezydenta podatkowego Stanów Zjednoczonych.
Przeczytaj także
Zakładamy pierwszy rachunek maklerski. Na co zwrócić uwagę?
W Polsce działa blisko 50 domów maklerskich posiadających licencję Komisji Nadzoru Finansowego, jednak nie wszystkie obsługują klientów indywidualnych. Na wiosnę 2022 roku, domy maklerskie prowadziły niemal 1,5 miliona rachunków, przy czym 10 największych brokerów koncentrowało ponad 86% klientów. Oferty domów maklerskich są zazwyczaj podobne: prowadzenie rachunku jest albo darmowe, albo kosztuje około 60 zł rocznie. Dodatkowo inwestor ponosi opłatę prowizyjną za każde zrealizowane zlecenie – od lat standardem jest stawka w okolicach 0,39% wartości transakcji.
Przeczytaj także
Jak wybrać dom maklerski?
Umowę z biurem maklerskim można wypowiedzieć w dowolnym momencie, z zachowaniem okresu wypowiedzenia określonego w umowie. Nie istnieją ograniczenia co do liczby posiadanych rachunków u różnych brokerów. W związku z tym, w zależności od potrzeb, można jednocześnie korzystać z usług kilku, a nawet kilkunastu domów maklerskich.
Krok 2. Wpłata środków na rachunek maklerski
Po założeniu rachunku można dokonać wpłaty środków. Kwota, którą będziemy obracać, stanowi indywidualną decyzję każdego inwestora. Zaleca się, aby w początkowym okresie inwestowania nie przeznaczać na zakup akcji zbyt dużych sum. Oczywiście, dla każdego „niewielka kwota” oznacza coś innego. Lepiej jednak potraktować pierwszą wpłatę jako środki, które można potencjalnie stracić, bez znaczącego wpływu na sytuację finansową i samopoczucie. Niestety – nauczenie się, jak zarabiać na giełdzie, jest niemożliwe bez doświadczenia strat. Same straty są nieodzownym elementem procesu inwestowania i dotykają każdego inwestora. Kluczowe jest jedynie, aby suma strat i kosztów nie przekroczyła sumy zysków.
Przeczytaj także
Nie powiemy Ci w co inwestować, ale powiemy jak. Zobacz kurs Akademia Inwestowania II
Zazwyczaj wpłaty na rachunek inwestycyjny realizowane są przelewem bankowym na konto wskazane przez dom maklerski. Tylko nieliczni brokerzy umożliwiają wpłatę gotówki. Gotówkę można również wpłacić w banku, zlecając tam przelew. Ponadto niektóre banki integrują rachunek inwestycyjny z kontem osobistym, co pozwala na zakup akcji przy użyciu środków bezpośrednio z rachunku bankowego.
Krok 3. Składanie zleceń, czyli jak kupować i sprzedawać akcje
Aby nabyć akcje, należy złożyć zlecenie. Dawniej polegało to na osobistym udaniu się do punktu obsługi klienta (POK) domu maklerskiego i złożeniu ustnej lub pisemnej dyspozycji maklerowi. Następnie wystawiał on stosowne potwierdzenie i przekazywał zlecenie do systemu transakcyjnego GPW. Z biegiem lat funkcjonowanie giełdy uległo znaczącej zmianie. Obecnie większość zleceń składa się za pośrednictwem internetu i aplikacji mobilnych domów maklerskich. Zlecenie nadal trafia najpierw do systemu DM, skąd kierowane jest na giełdę. Dzięki temu jest to rozwiązanie tańsze (prowizje od zleceń internetowych są znacznie niższe niż od telefonicznych czy osobistych), szybsze i wygodniejsze.
Przeczytaj także
Wszystko o zleceniach maklerskich
Rodzaje zleceń maklerskich stanowią temat na osobny poradnik. Na początek wystarczy zrozumieć, że istnieją dwa podstawowe typy zleceń: zlecenia kupna i zlecenia sprzedaży. Poprzez zlecenia kupna oferujemy środki pieniężne w zamian za akcje, natomiast w zleceniach sprzedaży proponujemy akcje w zamian za środki pieniężne. Kolejnym ważnym kryterium jest kwestia naszych priorytetów.
Aby kupić lub sprzedać akcje, możemy skorzystać ze zlecenia z limitem ceny lub zlecenia „po każdej cenie” (PKC). W przypadku zleceń z limitem określamy liczbę akcji do kupienia/sprzedania oraz maksymalną/minimalną cenę jednostkową, po której akceptujemy transakcję. Jeśli składamy zlecenie kupna np. 100 akcji KGHM z limitem 125 zł za sztukę, mamy pewność, że zapłacimy nie więcej niż 12,5 tys. zł plus prowizja (może być to mniej, jeśli ceny rynkowe będą niższe niż 125 zł). Zlecenia PKC mają pierwszeństwo w realizacji przed zleceniami z limitem, jednak nie gwarantują one precyzyjnej kwoty, jaką faktycznie wydamy na zakup akcji lub otrzymamy za ich sprzedaż.
Przeczytaj także
Interesuje Cię inwestowanie? Zapisz się na Akademię Inwestowania II
Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie obracane są akcje zdematerializowane. Są one zapisami księgowymi prowadzonymi przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Zapomnijmy zatem o scenach z amerykańskich filmów, gdzie maklerzy tłoczący się w sali notowań przekrzykiwali się i wymieniali plikami papieru reprezentującymi określoną liczbę akcji. Obecnie wszystko odbywa się elektronicznie i jest przechowywane w pamięci komputerów.
Na GPW można handlować nie tylko akcjami. Na rynku kasowym dostępne są również prawa poboru, prawa do akcji, jednostki ETF, certyfikaty, produkty strukturyzowane (ETP), a na rynku Catalyst także obligacje. Ponadto GPW oferuje bogaty wachlarz instrumentów pochodnych (rynek terminowy): kontrakty terminowe i opcje – ale to już zaawansowane zagadnienia i temat na osobny poradnik.
Przeczytaj także
10 rzeczy, których powinien wystrzegać się giełdowy inwestor
Zawsze pamiętaj, że na giełdzie inwestujesz samodzielnie i na własne ryzyko. Żadna rekomendacja, porada czy analiza nie zwalnia Cię z konsekwencji podjętych decyzji. Dom maklerski pełni jedynie rolę pośrednika i nie ponosi odpowiedzialności za to, czy Twoja transakcja przyniesie zysk. Co ważne, DM nie jest stroną transakcji – akcje kupujesz i sprzedajesz od innych inwestorów.
Krok 4. Opłaty i prowizje, czyli ile kosztuje kupowanie i sprzedawanie akcji
Indywidualne inwestowanie w akcje spółek giełdowych nie jest szczególnie kosztowne. Podstawowe wersje rachunków inwestycyjnych są często oferowane i prowadzone bezpłatnie lub za symboliczną opłatą kilkudziesięciu złotych rocznie. Więcej trzeba zapłacić za dodatkowe funkcje: na przykład dostęp do serwisów informacyjnych lub głębszy wgląd w arkusz zleceń. Standardowo widzimy tylko najlepszą ofertę kupna/sprzedaży i mamy dostęp do notowań w czasie rzeczywistym. Taki podstawowy pakiet w 95% przypadków powinien wystarczyć początkującemu inwestorowi.
Przeczytaj także
Najtańsze konta maklerskie [RANKING]
Dom maklerski zarabia na prowizjach pobieranych od inwestora przy każdej zrealizowanej transakcji kupna i sprzedaży. Od kilku lat standardem na polskim rynku akcji jest prowizja w wysokości 0,3-0,4% od dyspozycji składanych przez internet. Niektórzy brokerzy potrafią jednak obniżyć ją nawet w okolice 0,20%. Istnieje również prowizja minimalna – zwykle wynosi ona 3-5 zł od zrealizowanego zlecenia.
Krok 5. Kalkulacja zysków i realizacja strat
Od momentu złożenia zlecenia, inwestor oddaje rynkowi kontrolę nad swoimi środkami. Decyzje wszystkich uczestników rynku wpływają na to, czy ceny zakupionych akcji będą rosły czy spadały. Przyczyny wzrostu lub spadku cen akcji to temat na inną okazję – to esencja tzw. inwestowania.
Przeczytaj także
Jak inwestor traci na giełdzie
Niemniej jednak zasada obliczania zysków i strat pozostaje niezmienna. Jeśli sprzedaliśmy akcje drożej, niż je nabyliśmy (uwzględniając zapłacone prowizje!), to osiągnęliśmy zysk. Jeśli sprzedaliśmy akcje taniej, niż je nabyliśmy, ponieśliśmy stratę. Jeśli posiadamy akcje, których obecna cena rynkowa jest znacznie niższa od ceny nabycia, zostaliśmy „uwięzieni w długoterminowych inwestycjach”. Od zysków kapitałowych uzyskanych w danym roku kalendarzowym płaci się 19% podatku (tzw. podatek Belki).
Krok 6. Wypłata środków pieniężnych
Środki znajdujące się na rachunku pieniężnym w biurze maklerskim można wypłacić w dowolnym momencie. Zazwyczaj wypłata odbywa się poprzez przelew na wcześniej zdefiniowany przez inwestora rachunek bankowy. Składasz dyspozycję przelewu, a najpóźniej następnego dnia powinieneś mieć środki na koncie.
Niektóre domy maklerskie umożliwiają również wypłaty gotówki w swoich placówkach. Jednakże taka operacja może wiązać się z dodatkową prowizją, a w przypadku większych kwot wymaga wcześniejszego zgłoszenia.
Krok 7. Wyjście poza GPW
Inwestowanie w akcje notowane na warszawskim parkiecie stanowi zazwyczaj pierwszy krok na ścieżce inwestycyjnej. Jest to solidna szkoła przed wkroczeniem na rynki zagraniczne, rynki kontraktów terminowych czy rynek walutowy (Forex).
Przeczytaj także
Nieoficjalny słownik slangu giełdowego
Z perspektywy inwestora indywidualnego, głównym mankamentem warszawskiego parkietu jest brak możliwości odpowiedniej dywersyfikacji portfela. Problemem jest zarówno koncentracja ryzyka na jednym kraju (tj. Polsce), jak i jednej walucie (polski złoty). GPW brakuje także różnorodności: jest niewiele spółek technologicznych, brakuje globalnych koncernów, a niektóre branże są reprezentowane przez jedną lub dwie spółki.
Podsumowanie
Inwestowania na giełdzie nie należy się obawiać, ale również nie warto rozpoczynać go bez odpowiedniego przygotowania. Wiedzy o tym, jak operować na giełdzie, można zdobyć – na początek wystarczy lektura niniejszego poradnika oraz materiałów zawartych w odnośnikach. Stając się inwestorem, trzeba jednak liczyć się z tym, że wiedzę i nowe informacje o sytuacji rynkowej trzeba stale aktualizować. Nie bez powodu Bankier.pl od lat jest portalem numer jeden wśród polskich inwestorów indywidualnych.