Agencja Fitch Ratings w piątek utrzymała długoterminową ocenę wiarygodności kredytowej Polski w walucie zagranicznej na poziomie "A-" z prognozą negatywną – przekazała agencja w komunikacie prasowym. Pesymistyczna prognoza odzwierciedla przewidywania dotyczące utrzymywania się wysokich niedoborów budżetowych i gwałtownego powiększania się zadłużenia państwa.
"Na rating „A-” dla Polski wpływają pozytywnie: obszerna, zdywersyfikowana i stabilna gospodarka, profity wynikające z przynależności do UE, rzetelna polityka monetarna i walutowa, solidne finanse zewnętrzne w zestawieniu z innymi państwami o ratingu „A”. Oddziaływanie w przeciwnym kierunku mają znaczące deficyty budżetowe, szybko narastające zadłużenie państwowe, niższy poziom przychodów oraz wskaźniki zarządzania w porównaniu z innymi krajami z grupy ratingowej" – poinformowała agencja Fitch.
Dlaczego perspektywa utrzymuje się jako negatywna?
"Negatywna perspektywa sygnalizuje przewidywania co do dalszego występowania znacznych deficytów budżetowych, co będzie prowadzić do gwałtownego zwiększenia długu publicznego. Brak wiarygodnego programu naprawy finansów publicznych w połączeniu ze wzmożonymi krajowymi trudnościami politycznymi ogranicza zaufanie co do zdolności rządu do wprowadzenia dodatkowych kroków fiskalnych i ograniczenia tempa narastania zadłużenia" – napisano w opracowaniu.
Wśród elementów, które mogą spowodować zredukowanie oceny ratingowej, Fitch wyszczególnia:
- ograniczone przekonanie co do możliwości rządu do ustabilizowania długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w stosunku do PKB w perspektywie średnioterminowej, spowodowane brakiem wdrażania dodatkowych środków konsolidacji fiskalnej, słabszym tempem wzrostu PKB lub znaczącym wzrostem kosztów obsługi finansowania rządowego;
- widoki znacznie niższego wzrostu PKB w perspektywie średnioterminowej, wynikające np. z osłabienia konkurencyjności lub gorszego otoczenia zewnętrznego.
Natomiast na podwyższenie samej perspektywy ratingu do stabilnej może mieć wpływ poprawa zaufania w zdolność rządu do wdrożenia środków naprawy finansów publicznych, wystarczających do ustabilizowania długu sektora gg w horyzoncie średnioterminowym.
Agencja zredukowała perspektywę ratingu Polski do negatywnej ze stabilnej we wrześniu 2025 r.
Prognozy dotyczące zadłużenia i deficytu: Wyzwania na lata 2026-2027
Główny analityk Fitch ds. Polski Milan Trajkovic oznajmił w lutym PAP Biznes, że obniżenie ratingu po nadaniu mu negatywnej perspektywy nie zachodzi automatycznie. Zazwyczaj agencja Fitch utrzymuje daną perspektywę (negatywną lub pozytywną) dla danego państwa przez okres od jednego do dwóch lat. Sporadycznie decyzja podejmowana jest już po upływie sześciu miesięcy, a wyjątkowo rzadko po 2,5–3 latach.
Fitch podała w piątkowym oświadczeniu, że prognozuje zmniejszenie się deficytu sektora gg Polski w 2026 r. do 6,5 proc. PKB z około 7 proc. w 2025 r., czemu może sprzyjać: zamrożenie progów podatkowych PIT oraz wsparcia z programów socjalnych w ujęciu nominalnym, podniesienie stawki CIT dla banków, walka z szarą strefą, spowolnienie wzrostu wynagrodzeń w sektorze publicznym do poziomu inflacji oraz podwyższenie podatków akcyzowych.
Fitch prognozuje, że deficyt sektora gg w Polsce zredukuje się do 6,2 proc. do 2027 r., co będzie odzwierciedlać słabszy punkt wyjścia konsolidacji po wyższych deficytach w latach 2024-2025, ograniczone szanse podjęcia dodatkowych działań fiskalnych ze względu na prawdopodobne weto prezydenta dla ustaw rządowych oraz rosnące wydatki na obronność.
Fitch o deficycie Polski: Powolna konsolidacja w tle ryzyk politycznych
"Fitch widzi ryzyko pogorszenia się wskaźników finansów publicznych Polski, np. poprzez wyłączenie niektórych wydatków na obronność ze ścieżki wydatków netto po uruchomieniu krajowej klauzuli wyjścia. Ryzyko wynika również z potencjalnego poluzowania polityki fiskalnej przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r. oraz osłabienia obecnego dynamicznego wzrostu PKB w niepewnym otoczeniu zewnętrznym" – dodano.
Agencja prognozuje, że dług publiczny Polski wzrośnie do około 70 proc. PKB w 2027 r. (mediana grupy ratingowej „A”: 56 proc.) i będzie dalej narastał w perspektywie średnioterminowej, z około 59 proc. w 2025 r., z powodu utrzymujących się deficytów pierwotnych i emisji długu netto poza budżetem, głównie na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.
Agencja przewiduje, że w 2027 r. koszty obsługi długu Polski zwiększą się do 7 proc. przychodów (mediana „A”: 4,9 proc.), co odzwierciedla relatywnie krótkie terminy zapadalności polskiego długu oraz rosnące potrzeby finansowania brutto.
Ryzyka polityczne jako przeszkoda dla reform
Zdaniem agencji "generalnie niechętne do współpracy, a niekiedy wręcz wrogie" stosunki pomiędzy rządem a prezydentem ograniczają zdolność Polski do realizowania polityki gospodarczej i reform.
"W ciągu pierwszych sześciu miesięcy sprawowania urzędu prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawy oraz sprzeciwiał się podwyżkom podatków i cięciom wydatków, ograniczając zakres środków konsolidacji fiskalnej poza te ujęte w średniookresowym planie fiskalnym (…). Dynamika rządzącej koalicji może utrudnić proces decyzyjny i osłabić wdrażanie decyzji politycznych. Kwestie polityki wewnętrznej będą prawdopodobnie miały większy wpływ na decyzje przed następnymi wyborami parlamentarnymi" – przekazano.
Prognozy makroekonomiczne: Wzrost PKB i znaczenie środków z KPO
Fitch podniosła prognozę wzrostu PKB Polski na 2026 r. do 3,6 proc. (identyczny wzrost jak w 2025 r.) z 3,2 proc., biorąc pod uwagę większy napływ środków z KPO, niższą inflację i stopy procentowe.
"Spodziewamy się, że w 2027 r. wzrost gospodarczy zwolni do 2,9 proc., wciąż powyżej prognozowanej mediany państw z grupy „A” wynoszącej 2,4 proc., ze względu na mniej elastyczną politykę fiskalną i wyczerpanie się funduszy z KPO. Dominują ryzyka spadku koniunktury, a terminowe wdrożenie reform stanowiących podstawę wypłat funduszy unijnych pozostaje kluczowe dla utrzymania tempa wzrostu " – napisano w raporcie.
Odnosząc się do pozycji zewnętrznej Polski, Fitch prognozuje deficyt na rachunku obrotów bieżących Polski na około 1 proc. w latach 2026-2027, który zostanie jednak pokryty przez napływ inwestycji zagranicznych netto na poziomie około 2 proc. PKB.
"Przewiduje się, że rezerwy międzynarodowe Polski sięgną 279 mld USD (240 mld EUR) do końca 2027 r., pokrywając 5,1 miesiąca prognozowanych bieżących płatności zagranicznych. W wyniku redukcji zadłużenia sektora prywatnego Polska zmniejszyła swoje zadłużenie zagraniczne netto do 0,3 proc. PKB w 2024 r. i prognozujemy, że w 2026 r. stanie się ona wierzycielem zagranicznym netto" – informuje Fitch.
Spośród trzech największych agencji ratingowych najwyżej ocenia wiarygodność kredytową Polski Moody's – na poziomie "A2" – z perspektywą negatywną. Rating Polski według Fitch i S&P to "A-", o jeden stopień niżej. Perspektywa ratingu Polski wg S&P jest stabilna, natomiast wg Fitch negatywna.
Domański: Decyzja Fitcha potwierdza odpowiedzialną politykę gospodarczą państwa
Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, komentując piątkową decyzję agencji Fitch o zachowaniu ratingu Polski, oświadczył, że świadczy to o odpowiedzialnej polityce ekonomicznej państwa. Ministerstwo Finansów zwróciło uwagę, że według agencji polska gospodarka jest rozległa, różnorodna i odporna.
„Agencja ratingowa Fitch właśnie zachowała rating Polski na poziomie A-. Dochodowość polskich obligacji skarbowych utrzymuje się poniżej 5 proc. To potwierdzenie, że odpowiedzialna polityka ekonomiczna przekłada się na stabilne i konkurencyjne warunki finansowania państwa. Wiarygodność buduje się konsekwencją i decyzjami” – zaznaczył minister finansów i gospodarki Andrzej Domański w piątkowym poście na platformie X.
Dodał, że oszacowane na 60 mld zł oszczędności dzięki programowi SAFE mogą dodatkowo umocnić sytuację naszego kraju. „Weto w tej kwestii oznaczałoby świadome pogorszenie kondycji finansowej Polski. Mam nadzieję, że Pan Prezydent Nawrocki podejmie swoją decyzję z pełną świadomością jej konsekwencji” – podkreślił Andrzej Domański.
Fitch obwieścił w piątek decyzję o utrzymaniu oceny ratingowej Polski na poziomie A-/F1 odpowiednio dla długo- i krótkoterminowych zobowiązań w walucie obcej oraz A-/F1 odpowiednio dla długo- i krótkoterminowych zobowiązań w walucie krajowej. Jednocześnie, analogicznie jak w poprzednim ratingu z września ub.r., perspektywa ratingu pozostaje na poziomie negatywnym.
Ministerstwo Finansów podkreśliło, że w opinii Fitcha odzwierciedleniem ratingu Polski na poziomie „A-” jest „obszerna, zdywersyfikowana i odporna gospodarka, korzyści wynikające z członkostwa w UE, wiarygodna polityka monetarna i walutowa oraz solidna pozycja zewnętrzna w porównaniu z krajami o zbliżonej ocenie ratingowej”.
W komunikacie zaznaczono, że w ocenie agencji czynniki te są jednak niwelowane przez wysoki deficyt budżetowy, szybko narastający dług publiczny oraz niższy poziom dochodów. „Negatywna perspektywa odzwierciedla ryzyko utrzymywania się wysokiego deficytu i dalszego wzrostu relacji długu do PKB przy braku przekonującego planu konsolidacji fiskalnej oraz w warunkach napięć politycznych, ograniczających skuteczność działań władz” – dodano.
Fitch szacuje – jak przekazało MF – że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych powiększył się do 7 proc. PKB w 2025 r. (ponad medianę 2,9 proc. dla krajów o analogicznym poziomie ratingu), a wydatki publiczne sięgnęły około 50 proc. PKB. Nakłady obronne wzrosły do około 3 proc. PKB w 2025 r. z 1,6 proc. w 2021 r.
W komunikacie zakomunikowano również, że Fitch przewiduje ograniczenie deficytu do 6,5 proc. PKB w 2026 r. oraz do 6,2 proc. PKB w 2027 r., „przy ograniczonej możliwości dalszej konsolidacji”. Agencja przewiduje również wzrost relacji długu publicznego do około 70 proc. PKB w 2027 r. z 59 proc. w 2025 r. oraz dalszy wzrost w perspektywie średnioterminowej.
Agencja zwróciła uwagę, że realny wzrost PKB wyniósł w 2025 r. 3,6 proc., a prognoza na 2026 r. została podwyższona do 3,6 proc., m.in. dzięki dopływowi środków unijnych i niższej inflacji. W 2027 r. spodziewane jest spowolnienie do 2,9 proc., przy „dominujących zagrożeniach spadkowych”.
„Podwyższenie oceny lub perspektywy ratingu jest możliwe w przypadku poprawy wiarygodności i skuteczności konsolidacji fiskalnej prowadzącej do stabilizacji relacji długu do PKB w horyzoncie średnioterminowym. Z kolei obniżenie ratingu może nastąpić w przypadku obniżenia zaufania do zdolności władz do ustabilizowania długu publicznego, np. wskutek braku dodatkowych działań konsolidacyjnych, słabszego wzrostu gospodarczego lub istotnego wzrostu kosztów finansowania” – przypomniano w komunikacie MF.
tus/