Wprowadzenie w obszarze egzekucji administracyjnej zabezpieczenia osób podlegających eksmisji – analogicznego do tego, które funkcjonuje w egzekucji sądowej – przewiduje projekt, o którym informację we wtorek udostępniono w spisie prac legislacyjnych rządu. Nowe regulacje mają efektywniej chronić m.in. kobiety ciężarne i osoby niepełnoletnie.
Mowa o projekcie zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, zasobie mieszkaniowym gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przygotowanym przez ministerstwo finansów i gospodarki.
Koniec z eksmisją „na bruk” w obszarze administracji
Zgodnie z informacją zamieszczoną w spisie prac rządu, zamiarem projektowanej regulacji jest ustanowienie w ramach egzekucji administracyjnej podstawowej ochrony osób eksmitowanych przed eksmisją „na bruk”. Aktualnie obowiązujący przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się do egzekucji z nieruchomości albo lokalu służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, niemniej jednak – jak tłumaczą twórcy projektu – nie obejmuje on regulacji zapewniających podstawową ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie samodzielnie zagwarantować sobie warunków mieszkaniowych.
W świetle tego przepisu komornik usuwa z nieruchomości albo lokalu znajdujące się tam przedmioty ruchome i wzywa obecne w nim osoby do jego opuszczenia, a w przypadku oporu może zastosować adekwatne środki w celu użycia przymusu bezpośredniego.
Deficyt ochrony w obecnych przepisach
Wspomniane przepisy – jak zaznaczono – w przeciwieństwie do przepisów regulujących egzekucję sądową nie zapewniają osobom eksmitowanym właściwego zabezpieczenia przed eksmisją „na bruk”, w tym nie dają możliwości wstrzymania eksmisji w okresie jesienno-zimowym, ani odroczenia eksmisji z powodu braku wskazania tymczasowego lokum lub niezapewnienia czasowego miejsca w noclegowni dla osób bez dachu nad głową.
Co więcej, przywołane przepisy nie gwarantują bezpieczeństwa osobom szczególnie chronionym, w tym kobietom w stanie błogosławionym, osobom w wieku poniżej osiemnastu lat, osobom z niepełnosprawnościami, ubezwłasnowolnionym albo bez zatrudnienia.
Jak podkreślono w informacji o projekcie, umożliwienie eksmisji „na bruk” bez minimalnych gwarancji wobec osób, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, prowadzi do pogwałcenia zasady poszanowania godności.
Nowe regulacje i okres ochronny
W myśl rozwiązań, które mają się znaleźć w projekcie nowelizacji, do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostaną wprowadzone regulacje, zgodnie z którymi eksmisja nie byłaby realizowana w okresie od 1 listopada do 31 marca kolejnego roku. Dodatkowo komornik eksmitowałby dłużnika (…) do innego lokalu, do którego ta osoba ma tytuł prawny (…), a w sytuacji, gdy osoby eksmitowane nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu (…) komornik wstrzymywałby się z eksmisją do czasu, aż gmina, na wniosek organu egzekucyjnego, nie zapewni tej osobie tymczasowego miejsca.
W propozycji zaznaczono, że jeśli osoba eksmitowana nie będzie posiadała uprawnienia do tymczasowego lokum, komornik przeniesie ją do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych, gdzie czasowe schronienie zapewni jej gmina, działając na wniosek organu egzekucyjnego.
Pomoc dla osób szczególnie delikatnych
W projekcie zaproponowano także rozwiązania zapewniające dodatkową ochronę w przypadku eksmisji osób szczególnie chronionych. W myśl tych rozwiązań organ egzekucyjny wstrzyma postępowanie egzekucyjne, jeżeli obowiązek opuszczenia lokalu będzie dotyczył: kobiety ciężarnej, osoby małoletniej, osoby z niepełnosprawnością lub ubezwłasnowolnionej, a także osoby sprawującej nad nią opiekę i wspólnie z nią mieszkającej.
Zapisy te dotyczą także osób obłożnie chorych z poświadczonym stanem zdrowia, emerytów lub rencistów, spełniających warunki do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, oraz osób posiadających status osoby bezrobotnej. W takich przypadkach wierzyciel skieruje pozew do sądu powszechnego w celu ustalenia prawa tych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego mieszkania.
Wyłączenia z zabezpieczenia przed eksmisją
Propozycja uwzględnia również wyłączenie ochrony przed eksmisją „na bruk”, w przypadku, gdy dłużnik otrzymał odszkodowanie albo zaliczkę na poczet odszkodowania za utratę prawa własności lokalu podlegającego opróżnieniu. Ochrona nie będzie także obowiązywać, gdy decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana w związku z naruszaniem przez niego „w sposób rażący lub uporczywy porządku domowego (…) jak również w sytuacji wydania wobec dłużnika orzeczenia, z którego wynika, że dopuszczał się on przemocy domowej”.
Planowany termin akceptacji projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.(PAP)
mchom/ agz/