Uniwersytet SWPS w Warszawie i Politechnika Lubelska winny są zwrócić studentom sumy, które przekraczały opłaty za studia ustalone w momencie podpisywania umowy – zakomunikował w środę Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Sumaryczna sankcja finansowa wynosi niemal 3 mln zł. Szkoły wyższe zapowiadają apelacje od tej decyzji.
– Jesteśmy świadomi treści decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdecydowanie się z nią nie zgadzamy. Akcentujemy, że orzeczenie wydane przez UOKiK nie jest ostateczne. Będziemy odwoływać się do sądu, zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi – oznajmiła PAP rzeczniczka prasowa Uniwersytetu SWPS Renata Czeladko.
Dodała, że w trosce o przebieg sprawy, dopóki uczelnia nie wykorzysta drogi odwoławczej, nie zamierza szerzej komentować tej kwestii. – Dodatkowo uważamy, że art. 80 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2018 r. do 5 września 2023, rodzi zastrzeżenia natury konstytucyjnej. Będziemy analizować tę kwestię wnikliwie – stwierdziła. Zapewniła również, że sprawa ta nie wpływa na aktualne funkcjonowanie uczelni.
Apelację od decyzji szykuje także Politechnika Lubelska. W oświadczeniu przekazanym PAP uczelnia zaznacza, że „w odniesieniu do studentów kontynuujących naukę na następnych latach, opłaty nie były zwiększane”. „Oznacza to, że przez cały okres studiów ponosili oni wydatki w stałej, niezmiennej wysokości” – oświadczyła rzeczniczka Politechniki Lubelskiej Iwona Czajkowska-Deneka.
Podkreśliła ponadto, że „Politechnika Lubelska postępowała zgodnie z aktualnymi przepisami oraz z poszanowaniem zasady jawności względem studentów”.
Klauzule waloryzacyjne pod obserwacją UOKiK
UOKiK przypomniał, że przed zmianą prawa o szkolnictwie wyższym i nauce obowiązywał przepis zapewniający studentom stałość ustalonych opłat za studia. Od chwili przyjęcia na studia, aż do ich ukończenia szkoła wyższa nie mogła podnosić czesnego ani wprowadzać nowych kosztów dla danego rocznika.
Tak było od lipca 2018 r. do września 2023 r. Od roku akademickiego 2023/2024 zaczęły obowiązywać nowe regulacje, które umożliwiają podniesienie opłat za studia raz w roku, maksymalnie o poziom inflacji ogłoszony przez GUS – zaznaczono w komunikacie.
Prezes UOKiK stwierdził – podano na stronie urzędu – że studentom Uniwersytetu SWPS w Warszawie (wcześniej: SWPS Uniwersytet Humanistyczno-społeczny) i Politechniki Lubelskiej podnoszono opłaty za studia w latach, kiedy prawo na to nie zezwalało. „Część kontraktów zawartych w tamtym czasie ze studentami wciąż obowiązuje. Prezes Urzędu zarządził zaprzestanie praktyki godzącej w zbiorowe interesy konsumentów, a także zwrot bezpodstawnie pobranych kwot. Uczelnie mają zwrócić studentom różnicę między uiszczonym czesnym, a sumami obowiązującymi w momencie zawarcia umowy” – przekazał UOKiK.
Urząd zwrócił uwagę, że umowy ze szkołami wyższymi zawierane są jednokrotnie – przed rozpoczęciem studiów. Są one ważne do zakończenia cyklu kształcenia, zazwyczaj jest to kilka semestrów nauki.
„Wysokość czesnego powinna być ustalona przed rozpoczęciem naboru, aby kandydaci wiedzieli, jakie koszty wiążą się z wybranym kierunkiem i mogli porównać oferty różnych uczelni. Dla osób, które rozpoczęły naukę w roku akademickim 2023/2024 opłaty mogą się zmienić na zasadach określonych w przepisach – raz w roku, nie więcej niż o wskaźnik inflacji. Jednak studenci wcześniejszych lat nie powinni być objęci podwyżkami. Obowiązują ich kwoty znane podczas podpisywania kontraktu z uczelnią” – zaznaczono w komunikacie.
UOKiK karci uczelnie
W międzyczasie – jak zawiadomił UOKiK – część studentów Politechniki Lubelskiej, która rozpoczęła pierwszy rok studiów niestacjonarnych w latach akademickich 2021/2022 i 2022/2023, była obciążana za następne semestry opłatami wyższymi niż te, które obowiązywały, kiedy podpisywali umowę. Różnice sięgały kilkuset złotych za semestr.
Na przykład na kierunku Zarządzanie czesne za III i IV semestr zwiększyło się po roku od rozpoczęcia studiów z 1750 zł do 2300 zł – poinformował Urząd.
Według informacji UOKiK podobnie zaskakiwani rosnącymi kosztami byli studenci Uniwersytetu SWPS, którzy zostali przyjęci na pierwszy rok w latach 2019/2020 do 2022/2023.
„Warszawska uczelnia na podstawie klauzuli waloryzacyjnej obciążała kontynuujących studia coraz większymi opłatami” – wskazano w komunikacie.
Zgodnie z ustaleniami UOKiK różnice w opłatach między kolejnymi latami nauki wynosiły nawet tysiąc złotych, a zestawiając pierwszy i ostatni rok studiów np. prawa lub psychologii, to nawet kilka tysięcy złotych – zaznaczono.
„W odpłatnej formie edukacji cena odgrywa zasadniczą rolę. Dla osób zawierających umowę z uczelnią nieodzowna jest wiedza o tym, jakie są warunki odpłatności za studia, które pozwolą im na uzyskanie zamierzonego tytułu zawodowego. W minionych latach prawo nie zezwalało na podwyżki. Mimo to czesne wzrastało dla tysięcy studentów Uniwersytetu SWPS i części uczących się na niestacjonarnych kierunkach Politechniki Lubelskiej. Niektórzy z nich w dalszym ciągu mogą ponosić konsekwencje związane z tą praktyką” – skonstatował, cytowany w komunikacie, prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
UOKiK polecił uczelniom zwrot niesłusznie pobranych kwot
Urząd zawiadomił, że za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Prezes UOKiK nałożył na Uniwersytet SWPS sankcję w wysokości 2,075 mln zł. Praktyka uczelni obejmowała cztery roczniki większości kierunków i lat studiów I i II stopnia, w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym oraz jednolitych studiów magisterskich. W przypadku Politechniki Lubelskiej podwyżek doświadczyły dwa roczniki części kierunków niestacjonarnych, a nałożona kara wyniosła 921 tys. zł.
W myśl wydanych przez Prezesa UOKiK decyzji, Uniwersytet SWPS w Warszawie i Politechnika Lubelska powinny zwrócić studentom bezpodstawnie pobrane kwoty.
„W przeciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się decyzji uczelnie poinformują o tym na swoich stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych, a także indywidualnie zawiadomią uprawnionych konsumentów o kwocie zwrotu, danych koniecznych do wypłaty i terminie przekazania środków” – podał UOKiK.
Decyzje Prezesa UOKiK nie są prawomocne. Przysługuje od nich prawo do odwołania się do sądu. (PAP)
akp/ gkc/ zan/