W czasie podróży na Marsa astronauci będą mieli możliwość odświeżania swoich ubrań poprzez naświetlanie ich strumieniem plazmy – taką informację przekazano na konferencji Astrobiology Science Conference w Wisconsin (USA).
Astronauci w przestrzeni kosmicznej nie mogą prać ubrań, co nie stanowi problemu podczas krótkich misji. W przypadku dłuższych pobytów poza Ziemią, na przykład na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), bielizna i skarpety są wymieniane co drugi dzień, a koszule robocze i spodnie co około 10 dni. Zużyta odzież jest magazynowana w specjalnych statkach transportowych lub kapsułach, które po odłączeniu od ISS ulegają spaleniu w ziemskiej atmosferze.
Odzież i bielizna kosmiczna są czasami tworzone ze specjalnych materiałów antybakteryjnych i trudnopalnych. W roku 2009, podczas swojej trzeciej wyprawy w kosmos, japoński astronauta Kochii Wakata przez miesiąc nie zmieniał eksperymentalnych majtek J-Wear wykonanych ze srebrzystego materiału nowej generacji. Nie poinformował o tym swoich kolegów. Nikt nie zgłaszał żadnych niedogodności.
Jednakże w kontekście misji na Marsa, która trwałaby dłużej niż kilka miesięcy i uniemożliwiała dostarczenie czystej bielizny z Ziemi, potrzebne jest inne rozwiązanie. Według naukowców z NASA oraz University of Alabama w Huntsville (USA), problem można by rozwiązać poprzez oczyszczanie odzieży z mikroorganizmów za pomocą jasno fioletowego strumienia zimnej plazmy emitowanego przez urządzenie przypominające pistolet. Gabe Xu z University of Alabama przedstawił swoje badania na sympozjum Astrobiology Science Conference w Wisconsin (USA).
Plazma jest generowana poprzez działanie na mieszaninę helu, powietrza i pary wodnej intensywnymi impulsami elektrycznymi, co prowadzi do powstawania jonów tlenu. Jony te następnie penetrują wszelkie zakamarki tkaniny i są pochłaniane przez drobnoustroje, eliminując je poprzez stres oksydacyjny.
Eliminacja mikroorganizmów za pomocą plazmy jest bardziej efektywna niż na przykład przy użyciu ultrafioletu – istnieją bowiem drobnoustroje odporne na promieniowanie UV, ale żaden z mikroorganizmów badanych przez autorów nie wykazywał odporności na stres oksydacyjny.
Podczas przeprowadzonych eksperymentów wiązka plazmy zmniejszyła liczbę kolonii na fragmencie bawełnianej tkaniny z 250 000 do około 60 000. Tkanina nie ulega uszkodzeniu, a plazma nie szkodzi również ludzkiej skórze.
Prototyp urządzenia dezynfekuje jedynie obszar o szerokości mniejszej niż centymetr. Trwają prace nad dwoma bardziej praktycznymi wersjami: „myjką plazmową”, w której plazma jest wprowadzana do komory wraz z czyszczonymi tkaninami, oraz odkurzaczem z podwójnym strumieniem plazmy, który można by wykorzystywać do oczyszczania powierzchni – na przykład kanapy kosmicznej.
Paweł Wernicki (PAP)
pmw/ agt/