Język źródłowy: Polski Ukraińcy dążą do spotkania z polską stroną w nadchodzących dniach, jednakże nie mówi się wprost o możliwości włączenia do Panteonu Narodowego Marka Bezruczki, generała armii Ukraińskiej Republiki Ludowej – tak wynika z informacji uzyskanych przez PAP od źródeł dyplomatycznych.
Według informacji przekazanych przez WP.pl w środę, po uchwaleniu tego dnia przez ukraiński parlament ustawy o Panteonie Narodowym, do Warszawy ma przybyć szef ukraińskiego MSZ Andrij Sybiha z propozycją kompromisu. Jak podaje WP, pojawi się pomysł włączenia do panteonu postaci generała armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, Marka Bezruczki.
– Ukraińcy poszukują możliwości spotkania w najbliższych dniach, ale bezpośrednio o takim temacie się nie mówi — uzyskała informacje PAP w kręgach dyplomatycznych.
Verkhovna Rada Ukrainy w środę przyjęła prawo dotyczące powołania Panteonu Narodowego, którego projekt zgłosił prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Przewodniczący ukraińskiego parlamentu Rusłan Stefanczuk oświadczył, że panteon będzie miejscem spoczynku „najwybitniejszych synów i córek narodu ukraińskiego”.
Ta ukraińska decyzja zapadła w okresie trwającego sporu polsko-ukraińskiego dotyczącego kwestii historycznych, w tym upamiętniania Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) i związanych z nią postaci. Ostatnim przejawem tego sporu było nadanie przez prezydenta Zełenskiego jednej z ukraińskich jednostek wojskowych miana „bohaterów UPA”.
Ukraińska Powstańcza Armia pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień w relacjach między Polską a Ukrainą. Według ustaleń polskich historyków, w lipcu 1943 roku oddziały UPA przeprowadziły zorganizowane ataki na około 150 polskich osad na Wołyniu, co stanowiło punkt kulminacyjny zbrodni znanej w Polsce jako ludobójstwo wołyńskie. Za sprawców tych działań uznaje się członków Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów z frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.
Polska klasyfikuje zbrodnie popełnione przeciwko ludności polskiej jako ludobójstwo, podczas gdy wielu ukraińskich historyków i polityków postrzega je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony. Jednocześnie w ukraińskiej świadomości historycznej OUN i UPA są często uznawane za symbole walki o niepodległość i powojennego oporu przeciwko Związkowi Sowieckiemu. W ukraińskim dokumencie dotyczącym Panteonu Narodowego przewidziano możliwość uwzględnienia postaci powiązanych z tymi organizacjami.
Decyzja prezydenta Zełenskiego o nazwania jednostki wojskowej „bohaterów UPA” wywołała ostrą krytykę w Polsce. Negatywnie odnieśli się do niej między innymi premier Donald Tusk, minister obrony narodowej i wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, a prezydent Karol Nawrocki 19 czerwca ogłosił decyzję o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego. W odpowiedzi, dzień później, Zełenski zwrócił wspomniany order do Warszawy za pośrednictwem firmy kurierskiej.
Od Orderu Orła Białego zrezygnowali również byli prezydenci Ukrainy: Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko oraz Petro Poroszenko. Ponadto, inne polskie odznaczenia państwowe zwrócili: minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha, szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa, a także ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar. Prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński poinformował z kolei, że zwróci przyznany mu w 2022 roku ukraiński Order Księcia Jarosława Mądrego. Informacje o zwrocie przyznanych im ukraińskich odznaczeń przekazali również pod koniec czerwca inni politycy PiS: były szef MON Mariusz Błaszczak, były szef MSZ Zbigniew Rau, europoseł Adam Bielan oraz poseł Marek Kuchciński. (PAP)
wni/ rbk/ mhr/