W środę w Berlinie odbyło się zgromadzenie przywódców krajów E5 – nieformalnego ugrupowania zrzeszającego pięć europejskich narodów o najwyższych nakładach na zbrojenia: Polskę, Niemcy, Francję, Włochy i Wielką Brytanię. Do tej pory format ten funkcjonował na poziomie ministrów obrony.
Tusk: Kluczowe, aby przed szczytem NATO pojawił się wyraźny sygnał naszej spójności
Przyszłość będzie zależała od tego, na ile zachowamy jedność – podkreślił premier Donald Tusk w środę w Berlinie po zakończeniu spotkania grupy E5. Mimo przeciwności i emocji będziemy strzec naszej spójności i istotne jest, aby ten przekaz był jasny i niedwuznaczny przed szczytem NATO w Ankarze – zaznaczył.
– Nasze państwa będą dbały o jedność europejską i transatlantycką – powiedział Tusk po zakończeniu zgromadzenia przywódców grupy E5, czyli Francji, Niemiec, Polski, Wielkiej Brytanii i Włoch.
Podkreślił, że przyszłość Europy i świata, przyszłość Ukrainy „będzie uzależniona od stopnia zachowania jedności” europejskiej i transatlantyckiej. Jak dodał, istotne jest, aby przed zbliżającym się szczytem NATO, który odbędzie się w Ankarze na początku lipca, ten sygnał był wyraźny i jednoznaczny: „wbrew okolicznościom, wbrew emocjom będziemy chronić” jedność europejską i więzi transatlantyckie.
Tusk zapowiedział, że Polska będzie również czynić wszystko, aby państwa bezpośrednio narażone na agresywną politykę Rosji, kraje wschodniej flanki, „były reprezentowane we wszystkich gremiach”, ponieważ – jak podkreślił – bez ich udziału „trudno będzie coś osiągnąć w tej konfrontacji cywilizacyjnej”, w starciu z agresywnymi sąsiadami ze Wschodu.
Odnosząc się do wymiaru praktycznego, zaznaczył, że w czwartek w Gdańsku, „niezależnie od rozmaitych wydarzeń” przeprowadzi Konferencję na rzecz Odbudowy Ukrainy zgodnie z planem. – Będzie to kolejny wkład zarówno Polski, jak i Europy w pomoc Ukrainie teraz i w jej odbudowę po wojnie – stwierdził Tusk.
Podkreślił, że w przypadku Polski wymiar praktyczny działań to także przeznaczanie niemal 7 proc. PKB na uzbrojenie i obronę. Dodał, że pragnie, aby wybrzmiało to głośno na szczycie w Ankarze. – Ci wszyscy, którzy poważnie traktują swoje zobowiązania, powinni włożyć więcej wysiłku w umacnianie zdolności obronnych Europy i własnych narodów – zaznaczył Tusk.
Merz: Grupa E5 formułuje pięć kluczowych przesłań na szczyt NATO: wsparcie dla Ukrainy, negocjacje USA z Iranem
Przywódcy krajów E5 wyszli z inicjatywą pięciu wspólnych komunikatów, między innymi na nadchodzący szczyt NATO; wśród nich znajdują się wsparcie dla Ukrainy oraz negocjacje Stanów Zjednoczonych z Iranem, współpraca pomiędzy członkami Sojuszu oraz zwiększanie wydatków na obronność w Europie – poinformował w środę kanclerz Niemiec Friedrich Merz.
Po zakończeniu rozmów gospodarz szczytu, Friedrich Merz, przekazał, że podczas zgromadzenia przywódcy pięciu znaczących państw europejskich wspólnie sformułowali pięć przesłań, które będą promować między innymi podczas lipcowego szczytu NATO w Ankarze.
Kanclerz Niemiec podkreślił, że pierwszym komunikatem jest „zaangażowanie na rzecz NATO”, które dba o bezpieczeństwo w obszarze transatlantyckim „z myślą o wszystkich sojusznikach”. Merz wspomniał również o „odnowieniu Sojuszu” i wzmocnieniu jego europejskiego filaru, między innymi poprzez rosnące w Europie nakłady na obronność.
– Po trzecie, działamy wspólnie, ponieważ nie uda nam się zrealizować naszych celów obronnych, jeśli będziemy działać w izolacji. Chcemy działać jako Europejczycy, także we współpracy z Amerykanami, w ramach współpracy transatlantyckiej. (…) Nasi sąsiedzi powinni czuć się bezpiecznie, jeśli Niemcy również są bezpieczniejsze i silniejsze – podkreślił.
Czwartym komunikatem – dodał Merz – jest wspieranie Ukrainy, szczególnie podczas szczytu NATO w Turcji. – Rząd federalny proponuje, aby Kijów otrzymał obietnicę finansowania. Musimy pokazać Rosji, że Ukraina będzie silna, ponieważ wsparcie z Europy nie osłabnie – zaznaczył.
Jako ostatnie przesłanie Merz wymienił aprobatę dla postępujących negocjacji amerykańsko-irańskich. – Cieszę się na nasze dalsze rozmowy – dodał.
Merz zapowiedział również, że przekaże prezydentom USA i Turcji: Donaldowi Trumpowi i Recepowi Tayyipowi Erdoğanowi informacje na temat tematów poruszanych na spotkaniu grupy E5.
Meloni: Musimy nadal wspierać Ukrainę do momentu osiągnięcia trwałego, sprawiedliwego pokoju
Premier Włoch Giorgia Meloni podkreśliła w środę po zgromadzeniu przywódców krajów E5 w Berlinie, że Europa musi kontynuować wsparcie dla Ukrainy aż do momentu osiągnięcia trwałego i sprawiedliwego pokoju. W tej kwestii można liczyć na Włochy, zwłaszcza w zakresie odporności energetycznej – zadeklarowała.
Giorgia Meloni w swoim oświadczeniu po spotkaniu podkreśliła, że Włochom zależy na tym, aby konflikt ukraińsko-rosyjski zakończył się trwałym oraz sprawiedliwym pokojem. Zaznaczyła, że nie będzie to możliwe bez dalszego wsparcia dla Ukrainy. – Musimy kontynuować to wsparcie do momentu, kiedy uda się osiągnąć trwały, sprawiedliwy pokój. Tutaj można liczyć na Włochy, zwłaszcza jeśli chodzi o odporność energetyczną – zapewniła.
Jak oceniła, świat znajduje się obecnie w „momencie o historycznym znaczeniu”, w którym kształtuje się nowa globalna architektura bezpieczeństwa. – Europa pragnie wypełnić swoje zobowiązania w zakresie bezpieczeństwa, w szczególności poprzez wzmocnienie europejskiego komponentu Sojuszu Transatlantyckiego – oświadczyła Meloni.
Zapewniła również, że Włochy podejmą starania, aby Europa stała się liderem w dziedzinie sztucznej inteligencji.
W środowym spotkaniu, oprócz Giorgii Meloni, uczestniczyli kanclerz Niemiec Friedrich Merz, prezydent Francji Emmanuel Macron, premier Donald Tusk oraz premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer. Ten ostatni w poniedziałek ogłosił rezygnację ze stanowiska, ale do czasu wyboru następcy będzie pełnił funkcję szefa rządu. Do przywódców zebranych w Berlinie zdalnie dołączył sekretarz generalny NATO Mark Rutte.
Starmer: To jest odpowiedni moment na eskalację sankcji wobec Rosji i zwiększenie wsparcia dla Ukrainy
Nastroje w Moskwie ulegają zmianie; coraz więcej Rosjan jest niezadowolonych z polityki Putina, a to jest właściwy moment, aby zaostrzyć sankcje wobec Rosji oraz zwiększyć pomoc dla Ukrainy – podkreślił w środę w Berlinie premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer.
Keir Starmer w swoim oświadczeniu po zakończeniu rozmów zauważył, że Ukraińcom ponownie udało się odepchnąć siły rosyjskie na froncie. Jak ocenił, jest to jasny sygnał świadczący o tym, że Rosja ponosi straty ekonomiczne.
– Nastroje w Moskwie się zmieniają, w tym momencie coraz więcej osób jest niezadowolonych z polityki Putina. Dlatego to jest odpowiedni moment, aby zwiększać sankcje, aby zwiększać wsparcie dla Ukrainy, aby wykorzystać tę chwilę. Pragniemy, aby był to bardzo ważny punkt porządku obrad podczas szczytu NATO w Ankarze – powiedział premier Wielkiej Brytanii.
Jednocześnie podkreślił, że Wielka Brytania jest gotowa na zwiększenie wydatków na obronność.
– W tym momencie mamy rosnące zagrożenia, przed którymi stoimy, i wszyscy tutaj wnosimy swój wkład. Wielka Brytania również jest gotowa na zwiększenie wydatków na obronność. To będzie największy wzrost od zakończenia drugiej wojny światowej. Podjęto już kroki w tym zakresie i podejmowane są kolejne. To jest plan obronności Wielkiej Brytanii – dodał Starmer.
Macron: Amerykanie i Europejczycy zbliżają swoje stanowiska w sprawach Ukrainy i Iranu
Prezydent Francji Emmanuel Macron podkreślił po zgromadzeniu przywódców E5 w Berlinie, że Amerykanie i Europejczycy zbliżają swoje stanowiska w kwestiach Ukrainy i Iranu. Jak ocenił, lipcowy szczyt NATO w Ankarze będzie kontynuacją tego kierunku. Jego zdaniem szczyt pokaże również znaczenie europejskiego filaru NATO.
Macron podkreślił, że środowe spotkanie stanowi kontynuację wcześniejszych rozmów dotyczących Ukrainy i sytuacji na Bliskim Wschodzie. Jak dodał, Amerykanie i Europejczycy zbliżają w tych kwestiach swoje stanowiska, a szczyt NATO w Ankarze będzie pod tym względem kontynuacją.
Prezydent Francji wskazał w swoim oświadczeniu po spotkaniu, że Amerykanie zrozumieli znaczenie integralności terytorialnej Ukrainy i są gotowi nałożyć nowe sankcje na Rosję. Dodał, że celem jest teraz kontynuacja działań zmierzających do rozszerzenia sankcji na sektory ropy i gazu. – Nasze rozmowy w Ankarze będą się na tym koncentrować – przekazał.
Zapowiedział organizację spotkania koalicji chętnych w najbliższym czasie.
Macron odniósł się również do rozmów pokojowych między Iranem a Stanami Zjednoczonymi. – Chcemy również w tym uczestniczyć. Misja ad hoc w cieśninie Ormuz – tu musimy jeszcze zdefiniować ostateczne warunki, ponieważ chodzi o pokojowe zakończenie konfliktu, wsparcie trwałego pokoju w Libanie i utrzymanie pełnej suwerenności tego państwa – powiedział.
Według prezydenta Francji szczyt w Ankarze uwydatni znaczenie europejskiego filaru NATO. – Konsolidujemy nasze budżety obronne, finalizujemy dalszą współpracę w zakresie zdolności odstraszania – zaznaczył. Podziękował również ustępującemu premierowi Wielkiej Brytanii Keirowi Starmerowi za wkład w umacnianie roli Wielkiej Brytanii w ostatnich latach.
E5, określane mianem „europejskiej piątki”, to nieformalne zgrupowanie łączące europejskie państwa o największych wydatkach na obronność: Polskę, Niemcy, Francję, Włochy i Wielką Brytanię. Utworzono je w 2024 roku w celu koordynacji działań na rzecz wsparcia Ukrainy w wojnie z Rosją.
Na początku czerwca, w ograniczonym formacie E3 (Wielka Brytania, Francja, Niemcy), Starmer, Macron i Merz spotkali się w Londynie z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim i przedstawili pięć warunków niezbędnych do zakończenia wojny rosyjsko-ukraińskiej. Premier Tusk wypowiedział się wówczas krytycznie o braku udziału Polski w tych rozmowach.
Z Berlina Mateusz Obremski i Karolina Mózgowiec (PAP)
kmz/ par/