Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty ocenił, że dzięki zawartej w piątek umowie pożyczkowej SAFE, polskie siły zbrojne uzyskały 184 miliardy złotych, a „nieskuteczny prezydent” – nauczkę pokory. – Niech pan skorzysta z tej nauki – zaapelował Czarzasty do Karola Nawrockiego.
Podczas ceremonii w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w obecności premiera Donalda Tuska, porozumienie dotyczące pożyczki SAFE zostało podpisane przez wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego. Ze strony Komisji Europejskiej dokument podpisali komisarz ds. budżetu Piotr Serafin i komisarz ds. obronności Andrius Kubilius. Umowa umożliwia Polsce otrzymanie do 43,7 miliardów euro na cele obronne w formie niskooprocentowanych pożyczek.
Marszałek Sejmu odniósł się do zawarcia umowy w popołudniowym wpisie na platformie X. „Dzisiaj polska armia otrzymała 184 miliardy złotych, a Prezydent pozbawiony skuteczności – lekcję pokory. Każdemu według jego zasług” – napisał Czarzasty.
Do wpisu dołączono film, w którym marszałek Sejmu przypomniał, że w ramach SAFE Polska otrzyma 184 miliardy złotych na modernizację swojego wojska. – Praca czeka 12 tysięcy polskich zakładów produkcyjnych. Powstaną nowe fabryki. Polska armia otrzyma nowy sprzęt – zaznaczył w nagraniu marszałek Sejmu. Podkreślił również, że 90 procent środków pozyskanych z pożyczki zostanie zainwestowane w Polsce, a 10 procent za granicą. Czarzasty sprecyzował przy tym, że z zagranicznych firm zostaną zakupione „tylko te artykuły, których nie można wyprodukować w kraju”.
Marszałek Sejmu odwołał się również do decyzji prezydenta Karola Nawrockiego, który w połowie marca zawetował ustawę implementującą SAFE. Ustawa ta przewidywała utworzenie specjalnego funduszu, do którego miałyby trafiać środki z Unii Europejskiej. Za jego pośrednictwem pieniądze z unijnej pożyczki miały zasilić nie tylko wojsko, ale także inne służby, takie jak Straż Graniczna czy Policja. W odpowiedzi na prezydenckie weto, rząd przyjął uchwałę w sprawie Programu Polska Zbrojna, która upoważniła szefa MON oraz ministra finansów i gospodarki do podpisania umowy i dokumentów dotyczących pożyczki SAFE w imieniu rządu.
– Panie prezydencie, nie rozumiem, dlaczego nie chciał pan wesprzeć pracą polskich fabryk. Nie rozumiem, dlaczego zablokował pan środki dla polskiego wojska – powiedział Czarzasty. – Ale jedną rzecz rozumiem doskonale. Jest pan politykiem, któremu brakuje skuteczności – ocenił. – Otrzymał pan dzisiaj lekcję pokory. Niech pan wyciągnie z niej wnioski. Nikt nie pojmuje, dlaczego pańskie działania były bardziej nastawione na własne korzyści niż na dobro Polski i polskich żołnierzy – dodał marszałek Sejmu.
Prezydent, uzasadniając swoją decyzję o wstrzymaniu się od podpisu, stwierdził, że nigdy nie zaakceptuje ustawy, która „narusza naszą suwerenność, niezależność, bezpieczeństwo ekonomiczne i militarne”. Prezydent równocześnie skierował do Sejmu własny projekt ustawy o Polskim Funduszu Inwestycji Obronnych, który miałby być finansowany z zysków Narodowego Banku Polskiego – tzw. polski SAFE 0%. Pod koniec marca do Sejmu wpłynął również projekt ustawy autorstwa PSL, który według ludowców miał stanowić ulepszoną wersję propozycji prezydenta.
Weto prezydenta, jak podkreślali przedstawiciele rządu, nie uniemożliwia samego zaciągnięcia pożyczki, ale komplikuje wykorzystanie tych środków na przykład na dofinansowanie służb takich jak Policja i Straż Graniczna, czy inwestycje infrastrukturalne. Środki, które trafią do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), zgodnie z obowiązującymi przepisami, mogą być bowiem przeznaczone wyłącznie na modernizację Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Rząd zapewnia jednak, że znajdzie sposób na przekazanie wsparcia również służbom.
Program SAFE Unii Europejskiej zakłada przekazanie 150 miliardów euro w formie m.in. niskooprocentowanych pożyczek, przeznaczonych głównie na zakup wyposażenia wojskowego, w szczególności produkcji europejskiej. Komisja Europejska przyznała Polsce łącznie 43,7 miliarda euro. Te środki mają służyć finansowaniu projektów obronnych zawartych w polskim planie inwestycyjnym. Zostaną one przeznaczone między innymi na realizację programu „Tarcza Wschód”, rozwój systemów antydronowych, obrony przeciwlotniczej, artylerii oraz modernizację infrastruktury transportowej o znaczeniu wojskowym. Zgodnie z zapowiedziami rządu, 89 procent funduszy trafi do polskiego przemysłu i gospodarki.
Zgodnie z rozporządzeniem unijnym, państwa członkowskie mogą samodzielnie składać zamówienia na sprzęt w ramach programu SAFE do końca maja. Po tym terminie każde zamówienie będzie wymagało znalezienia krajów partnerskich. Jest to kluczowy termin dla Polski, ponieważ większość planowanych przez nią zakupów dotyczy zamówień w polskim przemyśle.
Pożyczka SAFE zostanie zaciągnięta przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ). Jej spłata nastąpi ze środków nieujętych w minimalnym progu wydatków obronnych.
Analityk Atlantic Council: podpisanie umowy SAFE korzystne dla Polski i Europy
Podpisanie umowy pożyczkowej SAFE to pozytywny krok dla Polski i Europy; otwiera również drogę do współpracy między przedsiębiorstwami zbrojeniowymi z Polski, USA i Ukrainy – ocenił w piątek w rozmowie z PAP analityk Atlantic Council Andrew D’Anieri.
Ekspert zaznaczył, że umowa została zawarta w okresie, gdy Europa dąży do „ożywienia swoich zdolności obronnych, licząc na odstraszenie Rosji od dalszej agresji” na kontynencie.
– Uważam, że takie wydatki, zwłaszcza w szybko uprzemysławiającym się i rozwijającym gospodarczo kraju, jakim jest Polska, posiadająca długą granicę z Białorusią, a tym samym de facto z Rosją, są bardzo korzystne – powiedział D’Anieri.
Administracja prezydenta USA Donalda Trumpa od lat apeluje do Europy o samodzielne pokrywanie kosztów własnej obrony. Podpisanie umowy SAFE jest przykładem właśnie takiego działania Europy i Polski, która jest jednym z najbliższych partnerów Stanów Zjednoczonych na kontynencie – dodał.
D’Anieri przypomniał, że w ramach programu 65 procent środków musi zostać wydane na terenie Europy.
– Jest prawdopodobne, że Stany Zjednoczone wolałyby, aby Polska kupowała również systemy amerykańskie. Myślę jednak, że pozostawia to otwartą możliwość, szansę, a nawet konieczność wspólnej produkcji, tworzenia spółek joint venture i partnerstw między polskimi i amerykańskimi, a także ukraińskimi firmami – powiedział.
Ocenił to jako pozytywne dla integracji obronnej i interoperacyjności w ramach NATO.
Europejska pożyczka SAFE „pozwoli Polsce na pełne uzbrojenie”
Francuski dziennik „Le Parisien”, informując w piątek o podpisaniu przez Polskę umowy pożyczkowej SAFE, określa te fundusze mianem „europejskiej megapożyczki”, która „pozwoli Polsce na pełne uzbrojenie”. Dziennik przypomina w tym kontekście o polskich inwestycjach w obronność w ostatnich latach.
SAFE to „sposób na zapobieżenie rosyjskiemu zagrożeniu i potencjalnemu wycofaniu się USA” – ocenia „Le Parisien”, informując o zawarciu umowy. „Polska, najludniejszy kraj na wschodniej flance NATO, europejska twierdza obronna znajdująca się tuż obok Rosji, stała się dzisiaj pierwszym krajem, który podpisał umowę pożyczkową z Komisją Europejską” – relacjonuje dziennik.
Informuje, że Warszawa otrzyma największe środki – 44 miliardy euro, podkreślając jednocześnie, że Polska graniczy zarówno z Rosją, jak i z Białorusią, co wiąże się z zadaniem „budowy części »wschodniej tarczy« UE i NATO”.
Ocenia, że „podobnie jak w przypadku innych krajów korzystających z funduszy, celem Warszawy jest wzmocnienie jej przemysłu obronnego w celu stawienia czoła rosyjskiemu zagrożeniu i ryzyku wycofania się Stanów Zjednoczonych”. Jako przykład projektu, który Polska zamierza sfinansować, podaje program „Tarcza Wschód”. „Warszawa dokonała znaczących inwestycji w ostatnich latach w modernizację swoich sił zbrojnych i przemysłu obronnego, mobilizując miliardy złotych w celu przeciwdziałania potencjalnemu zagrożeniu ze strony Rosji” – podkreśla „Le Parisien”.
(PAP)
Analityk Atlantic Council: podpisanie umowy SAFE korzystne dla Polski i Europy