W usytuowanej na Azorach jednostce wojskowej Lajes wylądował największy amerykański statek powietrzny transportowy Lockheed G-5 Galaxy, powiadomiła w sobotę portugalska stacja telewizyjna Now, insynuując, że może on mieć udział w szykowanej akcji uderzenia USA na Iran.
– Posiadamy aktualnie w bazie Lajes na wyspie Terceira najliczniejszą w ostatnich latach obecność wojsk amerykańskich – oznajmiła w sobotę TV Now, nie precyzując ilości żołnierzy oraz samolotów USA.
Według portugalskich dziennikarzy w ciągu ostatnich dni do bazy Lajes mogło dotrzeć do 30 statków powietrznych amerykańskich sił zbrojnych. Wśród nich znajduje się przynajmniej piętnaście samolotów transportowo-tankujących Boeing KPC-46, samolot do przewozu dużych ładunków wojskowych Boeing C-17, a także od paru do kilkunastu myśliwców F-16. Ich ilość, jak podają lokalne źródła medialne, jest problematyczna do ustalenia, ponieważ myśliwce te „regularnie startują i lądują w bazie Lajes”.
Jak dotąd portugalski resort obrony oraz MSZ odmawiają komentarzy odnośnie do powiększonej obecności oddziałów amerykańskich na azorskiej wyspie Terceira. Ocenia się, że od wtorku znajduje się tam powyżej 400 żołnierzy USA.
Zapytany przez media o zwiększoną obecność oddziałów USA w Lajes prezydent Portugalii, Marcelo Rebelo de Sousa, oznajmił, że „nie warto dywagować w tym temacie”. Dodał, że już parę tygodni temu otrzymał od portugalskiego MSZ informację o planowanym powiększeniu liczebności amerykańskich żołnierzy na Azorach.
Portugalscy komentatorzy utrzymują, że obecna sytuacja przypomina zbliżoną operację Stanów Zjednoczonych z czerwca 2025 r., kiedy to, korzystając m.in. z bazy Lajes, USA zaatakowały obiekty jądrowe Iranu.
Wojska USA stacjonują na obszarze Portugalii nieprzerwanie od 1944 r., kiedy za sprawą Brytyjczyków korzystających z Lajes, pojawiły się na azorskiej wyspie Terceira w ostatnich miesiącach II wojny światowej.
Strategiczne usytuowanie Azorów na Atlantyku oraz znajdujące się tam wojska amerykańskie stały się w 1949 r. jednym z kluczowych argumentów za zaproszeniem Portugalii do współtworzenia NATO.
Obecność wojsk amerykańskich na Azorach reguluje amerykańsko-portugalska umowa z 1995 r., która zakłada, że siły powietrzne USA mogą używać bazy wojskowej Lajes do celów powiązanych z funkcjonowaniem NATO.
Zgodnie z kalkulacjami z 2025 r. na Terceirze stacjonowało dotychczas 165 amerykańskich żołnierzy wspieranych przez 400 portugalskich pracowników bazy Lajes.
Z Lizbony Marcin Zatyka (PAP)
zat/ san/