Dla wielu osób rynek akcyjny to zagadkowy świat, gdzie współcześni czarodzieje finansów pomnażają i tracą majątki. W gruncie rzeczy, inwestowanie w akcje jest czynnością przystępną dla niemal każdego. Zatem, czym jest parkiet giełdowy i jak rozpocząć inwestycje na giełdzie?
W tym przewodniku kolejno omówimy etapy, które trzeba zrealizować, aby stać sięinwestorem giełdowym. Przyjmujemy, że masz już za sobą czas podjęcia decyzji. Orientujesz się, żechcesz rozpocząć inwestowanie, ale jeszcze nie wiesz, jak się za to wziąć. Mamyrównież nadzieję, że masz świadomość ryzyka utraty środków, którenierozerwalnie wiąże się z giełdową spekulacją.
Giełdowy konkurs o duże pieniądze. Inwestuj, graj i wygraj z Bankier.pl i GPW
Wypróbuj swoich sił w lokowaniu na giełdzie, nie ryzykując prawdziwych pieniędzy i zgarnij atrakcyjne nagrody – to wakacyjna propozycja od Bankier.pl i Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
WIĘCEJ…
Handel na giełdzie dla początkujących
Samo określenie „handel nagiełdzie” jest bardzo krzywdzące dla rynku kapitałowego i zniekształca jego sedno. Giełda nie jest salonem gier. Wchodząc do kasyna, gramy przeciwko jego właścicielowi, a prawdopodobieństwowygranej (poza niektórymi przypadkami) jest mniejsze od prawdopodobieństwa porażki.Natomiast na giełdę stale napływają nowe fundusze: nie tylko od nowychlokatorów, ale przede wszystkim w postaci dywidend wypłacanych przez notowanefirmy.
W tym artykule zajmiemy się tylko kwestiami technicznymi odnoszącymisię do tego, w jaki sposób inwestować na giełdzie. Kwestie cech osobowości, jakie powinien prezentować inwestor, czy doboru strategii,zostały opisane w poradnikach „Jak lokować na giełdzie”oraz „5 porad dla początkującegoinwestora”. Zachęcamy także do przeczytania kompleksowego artykułu poświęconego lokowaniu: Jak inwestować pieniądze? Akcje, obligacje, lokaty, złoto, waluty i wiele więcej.
Zagadnienie „inwestowanie na giełdzie dla nowicjuszy” warto zacząć odelementarnych definicji i tego, jak funkcjonuje giełda. Giełda papierów wartościowych to lokalizacja,gdzie spotykają się osoby i podmioty pragnące kupić lub sprzedać akcje,obligacje, certyfikaty i inne papiery wartościowe. Inwestorzy to właśniekupujący i sprzedający papiery wartościowe. Inwestor nabywa instrumenty finansowe, licząc na dochód w postaci oprocentowania, dywidendy lub zwyżkiceny zakupionego dobra. Inwestuje się jedynie w celu osiągnięcia zysku.
Przeczytaj także
Jak ustala się ceny akcji na GPW
Aby nabywać akcje na giełdzie,trzeba otworzyć rachunek inwestycyjny w autoryzowanym przez KNF domu maklerskim. Dom maklerskijest niezbędnym (nie można kupić akcji bezpośrednio na GPW) pośrednikiempomiędzy inwestorami. DM kupuje i sprzedaje akcje na giełdzie na zlecenie swoichklientów, rejestrując liczbę nabytych akcji na indywidualnym rachunkumaklerskim. Przeczytajo tym, jak wybrać dom maklerski.
Bankier.pl
Krok 1. Otwarcie konta inwestycyjnego
Początkujący inwestor w pierwszej kolejności udaje się do domu maklerskiego (inne określenia to biuro maklerskie lubbroker), w celu zawarcia porozumienia o prowadzenie rachunkuinwestycyjnego. Służy on do przechowywania i obracania papieramiwartościowymi i innymi instrumentami finansowymi. Porozumienie o prowadzenie kontamaklerskiego można podpisać osobiście w punkcie obsługi klienta, albo wysłaćaplikację przez internet – wówczas umowę do podpisania dostarczy dostawca.Wymagany jest jedynie dowód tożsamości lub paszport.
Samo porozumienie z domem maklerskim nie jest zbytnio skomplikowane i przypomina częściowoumowę o prowadzenie konta bankowego. Aby założyć konto inwestycyjne irozpocząć lokowanie na giełdzie,trzeba mieć ukończone 18 lat. Przed podpisaniem porozumienia zostaniemy jeszczezmuszeni do wypełnienia europejskiego formularza MIFID, który ma sprawdzić poziom naszej wiedzy na temat lokowania.Ponadto od grudnia 2016 roku dodatkowo dostaniemy do podpisania amerykański formularz FACTA,w którym musimy zadeklarować, czy jesteśmy podatnikami Stanów Zjednoczonych.
Przeczytaj także
Zakładamy pierwszy rachunek maklerski. Na co zwrócić uwagę?
W Polsce działa blisko 50 domów maklerskich certyfikowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego,ale nie wszystkie obsługują klientów indywidualnych. Wiosną 2022 r. domymaklerskie prowadziły niemal 1,5 mln kont, z czego 10 największych pośredników skupiało ponad 86% klientów.Propozycja domów maklerskichjest dosyć podobna: prowadzenie konta jest albo darmowe, albo kosztuje wobszarze 60 zł rocznie. Dodatkowo inwestor uiszcza prowizję za każde zrealizowanedyspozycje – od wielu lat standardem jest opłata rzędu 0,39% od wartości transakcji.
Przeczytaj także
Jak wybrać dom maklerski?
Porozumienie z biurem maklerskimmożna w dowolnym momencie zakończyć, z uwzględnieniem zapisanego w umowie terminuwypowiedzenia. Nie ma ograniczeń co do liczby posiadanych kont u różnychpośredników. Więc w zależności od potrzeb można jednocześnie korzystać z usługkilku lub nawet kilkunastu domówmaklerskich.
Krok 2. Wpłata środków na rachunek maklerski
Po założeniukonta można przelać na nie środki. Suma, jakąbędziemy dysponować, to indywidualna decyzja każdego inwestora. Sugeruje się, aby w pierwszym okresieinwestowania nie angażowaćna zakup akcji zbyt dużych zasobów. Naturalnie, dla każdego „niewielkasuma” oznacza coś innego. Jednak lepiej, aby pierwszą wpłatę postrzegać jako środki, które możemy stracić i nie będzie tomiało istotnego wpływu na kondycję naszych finansów i naszego samopoczucia. Niestety – tego, jak zarabiać nagiełdzie, nie da się nauczyć bez doświadczenia strat. Same straty są nieuniknionym składnikiem procesu inwestowania i dotykają każdego inwestora. Istotne jest tylko to, aby suma strat i opłat nie przekroczyła sumy zysków.
Przeczytaj także
Nie powiemy Ci w co inwestować, ale powiemy jak. Zobacz kurs Akademia Inwestowania II
Z reguły wpłaty na rachunekinwestycyjny realizuje się przelewem bankowym na określony przez dommaklerski numer konta. Jedynie nieliczni brokerzy udostępniają wpłatę gotówki.Gotówkę można również wnieść do banku i tam zlecić przelew. Ponadto niektórebanki integrują rachunekinwestycyjny z ROR-em i wówczas można kupować akcje, wykorzystując bezpośredniośrodki pieniężne na koncie bankowym.
Krok 3. Składanie dyspozycji, czyli jak kupować i sprzedawać akcje
Aby nabyć akcje, należy złożyć dyspozycję. Kiedyś polegało to na udaniu się dopunktu obsługi klienta (POK) domu maklerskiego i złożenia ustnej lub pisemnejinstrukcji maklerowi. Ten wystawiał stosowne pokwitowanie i wysyłał nasządyspozycję do systemu transakcyjnego GPW. Z biegiem lat to, jak funkcjonuje giełda, znacząco sięzmieniło. Teraz większość dyspozycji składanych jest za pośrednictwem internetui aplikacji domów maklerskich. Dyspozycja nadal trafia najpierw do systemu DM, zktórego wędruje na giełdę. Dzięki temu jest taniej (prowizje od dyspozycjiinternetowych są znacznie niższe od telefonicznych czy osobistych), szybcieji bardziej komfortowo.
Przeczytaj także
Wszystko o zleceniach maklerskich
Rodzajedyspozycji maklerskich to temat na osobny poradnik. Na początek wystarczywiedzieć, że istnieją dwa główne rodzaje dyspozycji: dyspozycje kupna i dyspozycjesprzedaży. W ramach tego pierwszego oferujemy gotówkę w zamian za akcje, a wdyspozycjach sprzedaży oferujemy akcje w zamian za gotówkę. Drugim ważnymwyznacznikiem jest kwestia naszych priorytetów.
Aby nabyć bądź zbyć akcje,możemy skorzystać z dyspozycji z limitem lub dyspozycji „po każdej cenie” (PKC). Wprzypadku dyspozycji z limitem deklarujemy liczbę nabywanych/zbywanych akcji icenę jednostkową, po której dane akcje zgadzamy się nabyć/zbyć. Jeśliskładamy dyspozycję kupna np. 100 akcji KGHM z limitem 125 zł za sztukę, to mamypewność, że zapłacimy nie więcej niż 12,5 tys. zł plus prowizja (może to byćmniej, jeśli ceny na rynku będą niższe niż 125 zł). Dyspozycje PKC mająpierwszeństwo w realizacji nad dyspozycjami z limitem, ale nie dają pewności, ileśrodków faktycznie przeznaczymy na zakup akcji lub ile środków otrzymamy za ichsprzedaż.
Przeczytaj także
Interesuje Cię inwestowanie? Zapisz się na Akademię Inwestowania II
Na Warszawskiej GiełdziePapierów Wartościowych obraca się akcjami zdematerializowanymi. Są one zapisamiksięgowymi prowadzonymi przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Więczapomnijmy o scenach z amerykańskich filmów, gdzie maklerzy zgromadzeniw sali notowań przekrzykiwali się i zamieniali plikami papieru reprezentującegookreśloną liczbę akcji. Teraz wszystko odbywa się elektronicznie iprzechowywane jest w pamięci komputerów.
Na GPW handlować można nietylko akcjami. Narynku kasowym dostępne są także prawa poboru, prawa do akcji, jednostki ETF,certyfikaty, produkty strukturyzowane (ETP), a na rynku Catalyst również obligacje. PonadtoGPW oferuje dość bogaty asortyment instrumentów pochodnych (rynek terminowy): kontraktów terminowychi opcji – ale to jużwyższa szkoła jazdy i temat na osobny poradnik.
Przeczytaj także
10 rzeczy, których powinien wystrzegać się giełdowy inwestor
Zawsze pamiętaj, że na giełdzie inwestujesz samodzielnie ina własną odpowiedzialność. Żadne zalecenie, porada czy analiza nieuwalnia cię od konsekwencji podjętych postanowień. Dom maklerski jest tu jedyniejako pośrednik i nie ponosi odpowiedzialności za to, czy twoja transakcja wygeneruje zysk. Coistotne, DM nie jest stronątransakcji – akcje kupujesz i sprzedajesz od innych inwestorów.
Krok 4. Koszty i prowizje, czyli ile kosztuje nabywanie i zbywanieakcji
Indywidualne lokowanie wakcje giełdowych firm nie jest zajęciem specjalnie kosztownym. Podstawowewarianty rachunkówinwestycyjnych często są oferowane iprowadzone bez opłat lub za kwotę rzędu kilkudziesięciu złotych rocznie.Więcej trzeba zapłacić za dodatkowe opcje: np. dostęp do serwisówinformacyjnych lub głębszy wgląd do arkusza zleceń. W standardzie widzimy tylkonajlepszą ofertę kupna/sprzedaży i mamy dostęp do notowań bez opóźnień. Itaki najprostszy pakiet w 95% przypadków powinien wystarczyć początkującemuinwestorowi.
Przeczytaj także
Najtańsze konta maklerskie [RANKING]
Dom maklerski zarabia naprowizjach pobieranych od nas przy każdej zrealizowanej transakcji kupnai sprzedaży. Od kilku lat standardem na polskim rynku akcji jest prowizja wwysokości 0,3-0,4% od dyspozycji składanych przez internet. Ale niektórzy brokerzypotrafią zejść nawet w okolice 0,20%. Istnieje również prowizja minimalna – zazwyczaj to 3-5 zł od zrealizowanejdyspozycji.
Krok 5. Obliczanie zysków i realizacja strat
Od momentu złożenia dyspozycjiinwestor przekazuje rynkowi kontrolę nad swoimi środkami. To od postanowień wszystkichuczestników rynku zależy, czy ceny nabytych akcji będą rosły lub też malały.Dlaczegoceny jednych akcji rosną, a innych spadają jest zagadnieniem na inną okazję – tokwintesencja sztukizwanej lokowaniem.
Przeczytaj także
Jak inwestor traci na giełdzie
Niemniej jednak zasadakalkulacji zysków i strat pozostaje niezmienna. Jeśli sprzedaliśmy akcje drożej,niż je nabyliśmy (uwzględniając zapłacone prowizje!), to jesteśmy „na plusie”.Jeżeli sprzedaliśmy akcje taniej, niż jenabyliśmy, to odnotowaliśmy stratę. Jeśli posiadamy akcje, których obecna cenarynkowa jest znacznie niższa od ceny ich zakupu, to właśnie zostaliśmy„obdarowani inwestycją długoterminową”. Od zysków kapitałowych osiągniętych wciągu roku kalendarzowego odprowadza się 19% podatku (tzw. podatek Belki).
Krok 6. Wypłata środków
Fundusze na rachunku pieniężnymw biurze maklerskim możesz w dowolnym momencie wypłacić. Zwykle wypłata odbywasię poprzez przelew na wcześniej określony przez inwestora rachunek bankowy.Wysyłasz zlecenie przelewu i najdalej następnego dnia powinieneś miećśrodki na koncie.
Niektóre domy maklerskieumożliwiają również wypłaty gotówki we własnych placówkach. Jednakże ta operacjamoże wiązać się z dodatkową prowizją, a w przypadku większych sum musi byćwcześniej zapowiedziana.
Krok 7. Wyjście poza GPW
Inwestowanie w akcje notowanena warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych to zwykle pierwszy etap nainwestycyjnej drodze. To rzetelna nauka przed wejściem na rynki zagraniczne,rynki kontraktówterminowych czy rynekwalutowy (Forex).
Przeczytaj także
Nieoficjalny słownik slangu giełdowego
Z punktu widzenia inwestoraindywidualnego głównym minusem warszawskiego parkietu jest brak możliwościadekwatnego zróżnicowania portfela. Problemem jest zarówno koncentracjaryzyka na jednym państwie (czyli Polsce), jak i jednej walucie (polski złoty). GPWbrakuje także różnorodności: niewiele jest firm technologicznych, brakujeglobalnych przedsiębiorstw, a niektóre sektory reprezentowane są przez jedną czy dwiefirmy.
Podsumowanie
Inwestowania na giełdzie nie trzeba się obawiać, ale nie warto zaczynać go bezprzygotowania. Tego, jak działać na giełdzie, można się nauczyć – na początek wystarczy lektura powyższegoporadnika i materiałów zamieszczonych w linkach. Stając się inwestorem,trzeba godzić się jednak z tym, że wiedzę i nowe wiadomości o sytuacji na rynkuzdobywać trzeba cały czas. Nie bez powodu Bankier.plod lat jest stroną numer jeden wśród krajowych inwestorów indywidualnych