Sądy mają obowiązek samodzielnego badania zakresu spełnienia wymogów informacyjnych w umowach kredytu konsumenckiego – taką sugestię przedstawił rzecznik Trybunału Sprawiedliwości UE. Będzie to oznaczało dokładniejsze, bo nieograniczone zakresem skargi, weryfikowanie umów w sporach o tzw. darmowy kredyt.
„W przedstawionej dziś opinii – ograniczonej do analizy pierwszego pytania sądu – rzecznik generalny Dean Spielmann przyjął, że sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu przestrzegania obowiązku wskazania w umowie o kredyt konsumencki, w sposób jasny i zwięzły, danych dotyczących wszystkich 22 elementów, wymienionych w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48. Weryfikacja sądu nie ogranicza się zatem do informacji, w odniesieniu do których konsument wyraźnie zarzucił uchybienia” – napisał Trybunał Sprawiedliwości UE w komunikacie.
Dodał, że nałożenie na sąd krajowy takiego obowiązku ma służyć zapewnieniu skuteczności dyrektywy 2008/48 i realizować jej cel, jakim jest zagwarantowanie wszystkim konsumentom w Unii wysokiego i zrównoważonego poziomu ochrony ich praw oraz wspieranie dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich.
Obowiązek ten koreluje ponadto z założeniem systemu ochrony, zgodnie z którym konsument znajduje się w gorszej pozycji niż przedsiębiorca i akceptuje z góry przygotowane warunki umowy, nie mając możliwości wpływania na ich treść – zaznaczono.
Rzecznik generalny Dean Spielmann przypomniał w tym kontekście, że obowiązek informacyjny przewidziany w dyrektywie 2008/48 ma fundamentalne znaczenie dla poznania przez konsumenta jego praw i powinności.
„To na podstawie informacji zawartych w umowie podejmuje on bowiem decyzję, czy zwiąże się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę” – podsumowano.
Sankcja kredytu darmowego. Koniec z ignorowaniem błędów banków
Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowił w 2024 r. skierować do TSUE 3 pytania. Po pierwsze, chciał dowiedzieć się czy sąd powinien samodzielnie („z urzędu”) zbadać wszystkie możliwe naruszenia obowiązków banku czy tylko ograniczyć się do tych wskazanych przez konsumenta. Opinia rzecznika oznacza, że w sprawach, gdzie konsumenci lub kancelarie powołują się na sankcję kredytu darmowego sądy będą analizować szeroko realizację obowiązków informacyjnych.
Rzecznik nie odniósł się do dwóch pozostałych pytań, które koncentrowały się na sposobie prezentacji procedury przedterminowej spłaty oraz konsekwencjach ewentualnego niedostatku informacji w tej kwestii.
Przypomnijmy, że opinia Rzecznika Generalnego jest dla TSUE jedynie wskazówką. Przedstawione tezy nie muszą znaleźć odzwierciedlenia w wyroku trybunału. Zwykle jednak stanowiska są zbieżne, a wyrok ogłaszany jest w ciągu pół roku od wydania opinii.
Tło sprawy przedstawiliśmy w tym artykule.
Komentarz Związku Banków Polskich
Rzecznik Generalny TSUE wydał opinię – na wyrok TSUE przyjdzie jeszcze poczekać przynajmniej kilka miesięcy. Opinia zawiera stanowisko w zakresie badania obowiązków informacyjnych oraz skutków ich ewentualnego naruszenia.
Jednocześnie nie oznacza ona automatycznego zastosowania sankcji w każdej sprawie. Ostateczna ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy oraz rozstrzygnięcia sądu. Nadal kluczowe znaczenie ma ocena, czy dane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na sytuację klienta i jego możliwość oceny zobowiązania.
Należy podkreślić, że opinia Rzecznika Generalnego ma jedynie charakter pomocniczy – nie jest wyrokiem TSUE, nie wiąże składu orzekającego Trybunału i nie przesądza automatycznie o wyniku indywidualnych spraw prowadzonych przed sądami krajowymi. Dopiero przyszły wyrok TSUE określi kierunek wykładni, a zastosowanie tej wykładni do konkretnej umowy będzie należało do sądu krajowego. Wyrok TSUE nie zawsze jest tożsamy z opinią Rzecznika Generalnego.
Klientów zachęcamy, aby w razie pytań dotyczących swojej umowy kontaktowali się bezpośrednio ze swoim bankiem – to najszybszy sposób na uzyskanie informacji o dostępnych rozwiązaniach.
MKis/ PAP Biznes