Ministerstwo Finansów dąży do ustanowienia na polu egzekucji administracyjnej minimalnych zabezpieczeń dla osób podlegających eksmisji. Projekt w tej materii zakłada m.in. intensyfikację opieki nad kobietami brzemiennymi oraz osobami niepełnoletnimi przed eksmisją „na ulicę”. Redukuje również możliwość eksmisji w okresie zimowym.
W uzasadnieniu do przedłożonego we wtorek projektu nowelizacji m.in. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poinformowano, że w myśl obowiązującego prawa, eksmisja realizowana jest w trybie egzekucji sądowej oraz egzekucji administracyjnej. Zwrócono uwagę, że egzekucja sądowa udostępnia szereg zabezpieczeń osobom eksmitowanym, a w ramach przepisów prawa cywilnego przewidziano generalny zakaz dokonywania eksmisji „na bruk”.
Przełom w egzekucji administracyjnej
Projektodawcy zaakcentowali jednak, że protekcja w egzekucji sądowej nie ma zastosowania w sytuacji, gdy źródłem powinności opuszczenia nieruchomości, lokalu czy pomieszczenia jest postanowienie administracyjne. Zaznaczyli, że osoby rezydujące w lokalu – także te, które winny być w szczególny sposób chronione przed bezdomnością (np. kobiety w stanie błogosławionym) – z którego realizowana jest eksmisja w tym trybie, są pozbawione ochrony przed bezdomnością.
Zezwolenie na eksmisję »na ulicę« bez elementarnych gwarancji wobec osób, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, skutkuje naruszeniem zasady poszanowania godności człowieka – zaznaczono w Ocenie Skutków Regulacji.
Od listopada do marca bez eksmisji. Zobacz, komu posłużą nowe regulacje
Zgodnie z projektem nowelizacji, eksmisji co do zasady nie będzie można przeprowadzać w okresie od 1 listopada do 31 marca następnego roku. Niemniej jednak eksmisja nie zostanie powstrzymana w konkretnych przypadkach, np. gdy decyzja została wydana w związku z przekraczaniem przez zobowiązanego w sposób jawny lub uporczywy norm współżycia domowego albo jego nagannym postępowaniem utrudniającym korzystanie z innych lokali w budynku.
Dodatkowo egzekutor eksmitowałby zobowiązanego, członków jego familii i domowników oraz pozostałe osoby zajmujące nieruchomość lub lokal do innego lokalu, do którego rzeczonej osobie przysługuje tytuł prawny i w którym jest możliwość zamieszkania, a w przypadku, gdy osoby eksmitowane nie dysponują tytułem prawnym do innego lokalu, w którym mogą mieszkać, egzekutor wstrzymywałby się z eksmisją do czasu, gdy gmina na wniosek organu egzekucyjnego nie zagwarantuje tej osobie tymczasowego lokum.
W przypadku, gdy osobie eksmitowanej nie będzie przysługiwało prawo do tymczasowego lokum, egzekutor przeniesie ją do noclegowni lub ośrodka dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi, gdzie chwilowe schronienie zapewni jej gmina na wniosek organu egzekucyjnego.
Rząd zamierza wzmocnić opiekę nad kobietami w ciąży i dziećmi
W projekcie zaprezentowano także rozwiązania gwarantujące dodatkową protekcję w przypadku eksmisji osób szczególnie chronionych. W myśl tych regulacji organ egzekucyjny zawiesi postępowanie egzekucyjne, jeśli obowiązek opuszczenia lokalu będzie dotyczył: kobiety ciężarnej, osoby małoletniej, osoby niepełnosprawnej lub ubezwłasnowolnionej oraz osoby sprawującej nad taką osobą pieczę i zamieszkującej z nią wspólnie.
Zapisy te dotyczą również osób obłożnie chorych z potwierdzonym stanem zdrowia, emerytów lub rencistów, którzy spełniają kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej oraz osób posiadających status osoby bezrobotnej. W takich okolicznościach wierzyciel skieruje pozew do sądu powszechnego o ustalenie uprawnienia owych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Propozycja uwzględnia również wyłączenie ochrony przed eksmisją „na bruk”, w sytuacji, gdy zobowiązanemu wypłacono zadośćuczynienie albo zaliczkę na poczet kompensaty za utratę prawa własności lokalu podlegającego opróżnieniu.
Kiedy eksmisja nie będzie zawieszona?
Ochrona nie znajdzie również zastosowania, gdy decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana w związku z naruszaniem przez niego „w sposób rażący lub uporczywy norm współżycia domowego, albo nagannym zachowaniem utrudniającym korzystanie z pozostałych lokali w budynku albo zajęciem lokalu (pomieszczenia) bez tytułu prawnego, jak również w przypadku wydania wobec zobowiązanego orzeczenia, z którego wynika, że stosował on przemoc domową”.
Projektodawcy zawiadomili, że z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że do kancelarii komorniczych w latach 2022–2024 wpłynęło łącznie 13 tys. 544 wniosków o eksmisję sądową, w tym 1573 wniosków o eksmisję do lokali w ramach najmu socjalnego lub zamiennych. Na koniec pierwszego półrocza 2025 r. pozostało do wykonania 12 tys. 793 wniosków. (PAP)
kblu/ mark/