Ok. 68% krajowej produkcji jaj stanowiły do niedawna najpopularniejsze jaja z chowu klatkowego, tak zwane "trójki". Jednocześnie sporo sieci sklepowych zrezygnowało z ich sprzedaży, oferując konsumentom droższe jaja z tzw. chowów alternatywnych, czyli innych niż klatkowe.
Decyzje sieci sklepów o zaprzestaniu handlu jajami klatkowymi odzwierciedlają tendencję oraz wysiłki organizacji działających na rzecz zwierząt i ekologii, które optują za kompletną rezygnacją z hodowli kur w klatkach. Zamierzone zmiany mają na celu znaczącą poprawę warunków bytowych zwierząt. Niemniej jednak, w wielu państwach nadal najbardziej rozpowszechnioną metodą pozyskiwania jaj jest wciąż chów klatkowy.
Kres tanich jaj z klatek. Unia planuje zakaz
Komisja Europejska ogłosiła zamiar wprowadzenia zakazu chowu klatkowego kur od roku 2027, lecz obecnie toczą się dyskusje, ponieważ producenci zwracają uwagę na znaczne koszty transformacji produkcji, jak również żądają długiego okresu przejściowego, argumentując, iż szybka rezygnacja z chowu klatkowego może skutkować podwyżkami cen, między innymi jaj.
Jak informuje Krajowa Izba Producentów Drobiu i Pasz, w naszym kraju w strukturze produkcji przeważają jaja klatkowe (68%); drugą co do wielkości grupą są jaja ściółkowe, stanowiące 23,8% produkcji. Uzupełnienie stanowią jaja od kur z wolnego wybiegu (7,1% produkcji) oraz ekologiczne, będące 1,4% produkcji.
Jajeczna metamorfoza w sklepach. Jak interpretować etykiety?
W związku z tym, warto przypomnieć, jak rozróżnić jaja z różnych systemów hodowli i co oznaczają oznaczenia umieszczane na skorupkach jaj. Kod na skorupce musi zawierać metodę chowu (0-3), kod kraju (np. PL) i weterynaryjny numer identyfikacyjny. Opakowania winny posiadać klasę jakości (A), wagową (XL-S), datę przydatności do spożycia i kod pakowni.
Cyfra 0 – sygnalizuje, iż jajo pochodzi z hodowli ekologicznej, od kury z wolnego wybiegu. Chów ekologiczny zapewnia ptakom najwięcej przestrzeni i są one żywione wyłącznie paszą z upraw ekologicznych. Cyfra 1 – informuje, że jaja zostały złożone przez kury z chowu wolnowybiegowego, które w ciągu dnia muszą mieć możliwość korzystania z wybiegu w większości pokrytego roślinnością. Cyfra 2 – oznacza jaja znoszone przez kury żyjące w zamkniętym lokalu wyposażonym w gniazda, grzędy oraz podściółkę. Cyfra 3 – wskazuje, że jajo zostało zniesione przez kurę spędzającą całe życie w klatce, w grupach obejmujących 20-60 ptaków.
Jaja, które nie pochodzą z chowu klatkowego, określane są mianem jaj z chowów alternatywnych.
Kolejnym oznaczeniem na opakowaniu jest kategoria jaj. W sklepach dostępne są jaja kategorii A, to znaczy świeże jaja, które nie mogą być umyte ani w żaden inny sposób oczyszczone przed sprzedażą, a ich skorupka nie może być uszkodzona.
Przemiany na regałach z jajami
Następną klasyfikacją jest podział w oparciu o masę. Rozróżnia się 4 klasy wagowe: XL – jajka o masie równej bądź większej niż 73g; L – od 63g do 73g; M – od 53g do 63g; S – lżejsze niż 53g.
Ceny jaj zależą przede wszystkim od sposobu chowu, a także od wielkości jaja. Najbardziej kosztowne są jaja z chowu ekologicznego, których ceny na rynkach sięgają nawet 2,5 zł za sztukę, najtańsze – "trójki". Jaja większe są droższe, a najczęściej nabywane to jaja średnie – "M".
Konsumpcja jaj w naszym kraju wzrasta, z kalkulacji IERiGŻ wynika, że w 2024 roku wyniosła ona 201 sztuk na mieszkańca w porównaniu do 179 sztuk rok wcześniej. Jednocześnie w Polsce spożywamy mniej jajek niż w UE i globalnie.
Według Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej ministerstwa rolnictwa, średnie ceny 100 sztuk jaj sprzedawanych w zakładach pakowania (hurtowniach) na dzień 23 marca bieżącego roku wynosiły: klatkowych (3) – 80,13 zł (L), 69,84 zł szt (M); ściółkowych – 91,14 (L), 78,53 (M); wolny wybieg – 92,63 zł (L), 84,53 zł (M); z chowu ekologicznego – 95,56 zł (M). W ciągu roku w największym stopniu podrożały jaja ściółkowe (M) – o przeszło 17% i jaja ekologiczne – o 15%. Prawie nie uległa zmianie cena jaj klatkowych klasy M (+0,7%). (PAP)
awy/ drag/