Wprowadzenie w obszarze egzekucji administracyjnej protekcji osób wysiedlanych – zbliżonej do tej, jaka obowiązuje w egzekucji sądowej – przewiduje projekt, o którym wiadomość we wtorek zamieszczono w spisie prac legislacyjnych rządu. Nowe regulacje mają skuteczniej zabezpieczać m.in. kobiety ciężarne i osoby niepełnoletnie.
Dotyczy to projektu zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, zasobie mieszkaniowym gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego autorstwa ministerstwa finansów i gospodarki.
Koniec z wysiedleniem „na ulicę” w administracji
Jak zapisano w spisie prac rządu, zamiarem projektowanej regulacji jest wprowadzenie w obszarze egzekucji administracyjnej elementarnej asekuracji osób podlegających eksmisji przed wysiedleniem „na bruk”. Obowiązujący aktualnie przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się do egzekucji z nieruchomości bądź lokalu służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, jednak – jak tłumaczą twórcy projektu – nie zawiera on norm gwarantujących elementarną protekcję przed bezdomnością osobom, które nie potrafią same pokryć swoich potrzeb lokalowych.
Zgodnie z owym przepisem egzekutor zabiera z nieruchomości bądź lokalu znajdujące się tam przedmioty ruchome i wzywa przebywające w nim osoby do jego opuszczenia, a w razie sprzeciwu może podjąć stosowne kroki w celu użycia przymusu bezpośredniego.
Niedostatek ochrony w obecnych przepisach
Przepisy te – jak podkreślono – inaczej niż regulacje normujące egzekucję sądową nie zapewniają osobom eksmitowanym odpowiedniej asekuracji przed eksmisją „na ulicę”, w tym nie przewidują sposobności zawieszenia eksmisji w czasie jesienno-zimowym, czy odroczenia eksmisji z powodu niewskazania tymczasowego pomieszczenia lub niezapewnienia tymczasowego przytułku w noclegowni dla osób bez dachu nad głową.
Co więcej, wspomniane przepisy nie gwarantują asekuracji osób szczególnie chronionych, w tym kobiet w stanie błogosławionym, osób nieletnich, z dysfunkcjami, ubezwłasnowolnionych albo bez pracy.
Jak zaakcentowano w informacji o projekcie, zezwolenie na wysiedlenie „na ulicę” bez minimalnych gwarancji wobec osób, które nie są w stanie we własnym zakresie pokryć swoich potrzeb lokalowych, prowadzi do pogwałcenia zasady respektowania godności.
Nowe reguły i okres ochronny
Zgodnie z rozwiązaniami, które mają się znaleźć w projekcie nowelizacji, do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostaną dodane regulacje, zgodnie z którymi eksmisja nie byłaby wykonywana w okresie od 1 listopada do 31 marca następnego roku. Dodatkowo egzekutor wysiedlałby dłużnika (…) do innego lokalu, do którego tej osobie przynależy tytuł prawny (…), a jeśli osoby wysiedlane nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu (…) egzekutor nie przeprowadzałby eksmisji do czasu, aż gmina na prośbę organu egzekucyjnego nie dostarczy tej osobie pomieszczenia tymczasowego.
W propozycji zasygnalizowano, że jeśli osobie eksmitowanej nie będzie przysługiwało prawo do pomieszczenia tymczasowego, egzekutor przetransportuje ją do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych, gdzie tymczasowy kąt da jej gmina na żądanie organu egzekucyjnego.
Wsparcie dla osób szczególnie wrażliwych
W projekcie zaproponowano również rozwiązania zapewniające dodatkową protekcję w przypadku eksmisji osób szczególnie wrażliwych. Zgodnie z nimi organ egzekucyjny wstrzyma postępowanie egzekucyjne, jeśli obowiązek zwolnienia lokalu będzie dotyczył: kobiety ciężarnej, osoby małoletniej, osoby z niepełnosprawnością lub ubezwłasnowolnionej oraz osoby sprawującej nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią mieszkającą.
Zapisy te odnoszą się także do osób przewlekle chorych z udokumentowanym stanem zdrowia, emerytów lub rencistów, którzy spełniają wymogi do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej oraz osób posiadających status osoby bezrobotnej. W takich przypadkach wierzyciel skieruje pozew do sądu powszechnego o ustalenie uprawnienia tych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Wyłączenia z ochrony przed eksmisją
Propozycja zakłada również wyłączenie asekuracji przed eksmisją „na ulicę”, jeżeli zobowiązanemu wypłacono odszkodowanie albo zaliczkę na poczet odszkodowania za utratę prawa własności lokalu podlegającego opróżnieniu. Asekuracja nie będzie także stosowana, gdy decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana w związku z naruszaniem przez niego „w sposób rażący lub uporczywy porządku domowego (…) a także w przypadku wydania wobec zobowiązanego orzeczenia, z którego wynika, że stosował on przemoc w rodzinie”.
Planowany termin uchwalenia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.(PAP)
mchom/ agz/