Unikanie klikania w niepewne linki w sieci deklaruje 90 proc. seniorów, a odrobinę mniej – 89 proc. – stosuje mocne hasła – wynika z analizy Banku Pocztowego. Co więcej, blisko połowa polskich osób starszych miała kontakt z próbą wyłudzenia, z czego 12 proc. zakończyło się sukcesem dla oszustów.
Z analizy Banku Pocztowego wynika także, iż najczęściej spotykanymi taktykami przestępczymi były próby oszustwa „na dopłatę do przesyłki” i „na pracownika banku” (po 17 proc. w obu przypadkach) oraz wyłudzenia za pośrednictwem poczty elektronicznej i wiadomości SMS (16 proc.).
Według informacji przekazanych przez autorów badania, poziom poczucia bezpieczeństwa wśród seniorów jest stabilny w porównaniu z wynikami z roku 2024. Obecnie z zamachami oszustwa zetknęło się 46 proc. osób starszych, co stanowi spadek o 3 punkty procentowe w stosunku do roku 2024.
Bartosz Trzciński, dyrektor biura komunikacji i PR w Banku Pocztowym, cytowany w badaniu, zwrócił uwagę na wzrost wiedzy seniorów w zakresie oszustw. Podał, że na przykład świadomość tzw. metody „na fotowoltaikę” wzrosła z 21 proc. trzy lata temu do 34 proc. w chwili obecnej. Dodatkowe 71 proc. seniorów jest świadomych oszustwa polegającego na dopłacie do paczki, a 72 proc. oszustwa „na pracownika banku”. Mimo to, najbardziej rozpoznawalna pozostaje klasyczna taktyka „na wnuczka”, którą potrafi wskazać 85 proc. respondentów (obniżenie o 4 pp. w zestawieniu z 2024 r.)
„Równocześnie osoby starsze nadal cechuje ograniczona wiedza w temacie nowszych, typowo internetowych metod oszustw. W analizowanych statystykach widać wyraźne dysproporcje między generacjami – wraz z postępującym wiekiem zmniejsza się świadomość takich technik, jak 'oszustwa w grach online’ (młodzież: 53 proc., dorośli: 33 proc., seniorzy: 22 proc.), 'deepfake’ (48 proc., 35 proc., 28 proc.) czy 'wiadomości hakerskie z szantażem o kompromitujących materiałach’ (48 proc., 41 proc., 32 proc.)” – podkreślili autorzy analizy.
Dodali także, że również phishing (próba pozyskania poufnych informacji) jest lepiej identyfikowany przez osoby młode (66 proc.) niż przez seniorów (55 proc.). Według twórców analizy, dane te dowodzą, że „pomimo wzrostu świadomości, osoby starsze nadal słabiej rozumieją cyfrowe mechanizmy przestępstw, które dominują w sieci”.
Ponadto, 78 proc. seniorów jest zdania, że asertywność w interakcjach z obcymi osobami chroni przed oszustwem, a połowa uważa rozmowy z potomstwem o zagrożeniach za skuteczny sposób ochrony. W sytuacji próby oszustwa, 37 proc. seniorów w pierwszej kolejności kontaktuje się z placówką bankową, a 32 proc. zgłasza incydent na policję.
„W badaniu uwidacznia się też wyraźny kontrast pokoleniowy. Osoby starsze czują się mniej pewnie w środowisku internetowym, ale lepiej rozpoznają tradycyjne oszustwa” – zaznaczyli autorzy. Dodali również, że młodzi ludzie swobodnie poruszają się w przestrzeni internetowej, jednak częściej bagatelizują niebezpieczeństwa w realnym życiu. „Seniorzy stanowią także grupę, która najczęściej uważa, że każdy – niezależnie od wieku – może stać się ofiarą oszustwa (np. w przypadku piramid finansowych – 51 proc.). Z kolei młodzież zazwyczaj przypisuje konkretne oszustwa określonym grupom wiekowym” – podsumowali autorzy.
Badanie zostało przeprowadzone przez SW Research na próbie 1032 osób; w tym 368 osób w wieku 60+, 363 ich dzieci w wieku 40+ oraz 301 nastolatków w wieku 15-18 lat. (PAP)
jls/ mrr/