Rzecznik Generalny TSUE przedstawił swoje zdanie w odniesieniu do kwestii refundacji kosztów polis ubezpieczeniowych w sytuacji uznania umowy kredytowej za niewiążącą. Jest to jeden z ostatnich aspektów natury technicznej związanych z regulowaniem kwestii kredytów „frankowych”.
Dnia 16 kwietnia udostępniono opinię Rzecznika Generalnego TSUE dotyczącą sprawy C-23/25. Rozważana kwestia odnosi się do szczegółów wzajemnych rozliczeń między bankiem a konsumentem w momencie, gdy umowa kredytowa zostaje uznana za unieważnioną z przyczyny nieuczciwych klauzul. Sąd warszawski zapytał TSUE, czy bank powinien zwrócić klientowi poniesione koszty ubezpieczeń powiązanych z kredytem. Mowa tu zarówno o ubezpieczeniu wkładu własnego w niskiej wysokości, ubezpieczeniu przejściowym, wymaganym ze względu na ryzyko ponoszone przez bank, jak i polisach na życie lub nieruchomości związanych z ochroną dobytku lub zdrowia konsumenta.
Uściślenie zakresu rozliczeń mogłoby umożliwić pozbycie się ostatnich niepewności dotyczących fazy „poprocesowej” w sprawach dotyczących franków szwajcarskich.
Reklama
Zobacz także
Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346
Rzecznik Generalny zasugerował, aby TSUE odpowiedział w następujący sposób: „W przypadku stwierdzenia całkowitej nieważności umowy konsumenckiej, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w powiązaniu z zasadami efektywności i proporcjonalności, należy interpretować w taki sposób, że nie stoją one na przeszkodzie interpretacji sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą:
- bank ma obowiązek oddać konsumentowirównowartość opłat wniesionych przez konsumenta na poczet ubezpieczenia ryzyka banku, takich jak ubezpieczenie niskiego wkładu własnego oraz ubezpieczenie pomostowe, które stanowiły zabezpieczenie zwrotu kredytu;
- bank nie jest zobowiązany do zwrotu konsumentowi równowartości nakładów finansowych poniesionych przez konsumenta na ubezpieczenie ryzyka konsumenta, takich jak ubezpieczenie nieruchomości i ubezpieczenie na życie, które zapewniały ochronę spłaty kredytu”
Opinia Rzecznika nie przesądza, iż wyrok TSUE odzwierciedli przedstawione tezy. Jednak zazwyczaj stanowiska te są spójne.
Komentarz Związku Banków Polskich
Postępowanie dotyczy zapytania, czy po anulowaniu umowy kredytu hipotecznego ze względu na klauzule abuzywne, bank powinien zwrócić konsumentowi wydatki poniesione na wszelkie ubezpieczenia powiązane z kredytem. Do tej pory sądy krajowe rozstrzygały tę kwestię w sposób zróżnicowany.
W opinii Rzeczniczki Generalnej kategorycznie uznano, że unieważnienie umowy kredytowej nie implikuje zwrotu kosztów tych ubezpieczeń, które miały na celu ochronę interesów samego konsumenta, czyli ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia nieruchomości.
Rzeczniczka zaznaczyła, że mimo iż polisy ubezpieczenia na życie i ubezpieczenia nieruchomości nie są narzucone mocą prawa Unii, to służą one zagwarantowaniu przestrzegania przez bank elementarnych wymogów ostrożnościowych i reguł regulacyjnych.
W toku głównego postępowania niepodważalne jest, że nałożony przez banki na kredytobiorców obowiązek zakupu takich polis ubezpieczeniowych nie jest sam w sobie nieuczciwy ani nieważny.
Podsumowując, wdrożenie tego rodzaju zabezpieczeń służy zarówno indywidualnym interesom banku i kredytobiorcy, jak i szerszemu interesowi publicznemu. Chroniąc kredytobiorcę przed nieprzewidzianymi sytuacjami, a bank przed niespłaceniem zobowiązań, te środki wspierają stabilność systemu bankowego i finansowego, co stanowi cel leżący w powszechnym interesie prawa Unii.
Rzeczniczka dodała także, że refundacja może obejmować jedynie koszty tych ubezpieczeń, które zabezpieczały ryzyko banku, czyli ubezpieczenia pomostowego oraz ubezpieczenia wkładu własnego w niskiej wysokości.