Dla wielu giełda papierów wartościowych jawi się jako sfera tajemnic, w której dzisiejsi finansowi alchemicy gromadzą i tracą fortuny. Jednak faktycznie inwestowanie w akcje jest aktywnością dostępną niemal dla każdego. Oto wyjaśnienie, czym jest giełda i jak rozpocząć inwestowanie na tym rynku.
W tym przewodniku krok po kroku przedstawimy procedury, które należy wykonać, aby zostać uczestnikiem rynku kapitałowego. Przyjmujemy, że masz już za sobą etap podejmowania decyzji. Wiesz, że pragniesz rozpocząć inwestowanie, ale nie masz pewności, jak się do tego zabrać. Mamy również nadzieję, że jesteś świadomy ryzyka utraty kapitału, które jest nierozerwalnie związane z giełdowymi spekulacjami.
Giełdowy konkurs o duże pieniądze. Inwestuj, graj i wygraj z Bankier.pl i GPW
Wypróbuj swoje umiejętności inwestycyjne na giełdzie bez ryzykowania realnych środków i zdobywaj atrakcyjne nagrody – to wakacyjna propozycja od Bankier.pl i Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
WIĘCEJ…
Gra na giełdzie dla początkujących
Samo określenie „gra na giełdzie” jest mocno krzywdzące dla rynku finansowego i zniekształca jego fundamentalną naturę. Giełda nie jest kasynem. Udając się do kasyna, stajemy do gry przeciwko jego właścicielowi, a szanse na zwycięstwo (z pewnymi wyjątkami) są mniejsze niż szanse na porażkę. Natomiast na rynek kapitałowy nieustannie napływa nowy kapitał: nie tylko od nowych uczestników rynku, ale przede wszystkim w postaci dywidend wypłacanych przez spółki notowane na giełdzie.
Reklama
Zobacz także
Cały świat na jednym rachunku. Ponad 71 tys. instrumentów finansowych (Link afiliacyjny – zarabiamy na prowizji)
W tym artykule skupimy się wyłącznie na aspektach technicznych dotyczących tego, w jaki sposób inwestować na giełdzie. Kwestie dotyczące cech osobowości, które powinien posiadać inwestor, czy wyboru strategii, omówiliśmy w poradnikach „Jak inwestować na giełdzie” oraz „5 wskazówek dla początkującego inwestora”. Zapraszamy również do zapoznania się z kompleksowym artykułem poświęconym inwestowaniu: Jak inwestować pieniądze? Akcje, obligacje, lokaty, złoto, waluty i wiele więcej.
Temat „inwestowanie na giełdzie dla początkujących” warto rozpocząć od podstawowych definicji oraz wyjaśnienia sposobu funkcjonowania giełdy. Giełda papierów wartościowych to miejsce, gdzie spotykają się osoby i podmioty, które chcą nabyć lub zbyć akcje, obligacje, certyfikaty i inne papiery wartościowe. Inwestorzy to właśnie te osoby i podmioty, które kupują i sprzedają papiery wartościowe. Inwestor nabywa instrumenty finansowe, licząc na zysk w postaci odsetek, dywidendy lub wzrostu wartości nabytego aktywa. Inwestycje dokonuje się wyłącznie w celu osiągnięcia zysku.
Przeczytaj także
Jak ustala się kursy akcji na GPW
Aby nabywać akcje na giełdzie, konieczne jest założenie rachunku inwestycyjnego w domu maklerskim posiadającym licencję KNF. Dom maklerski stanowi niezbędnego (nie ma możliwości zakupu akcji bezpośrednio na GPW) pośrednika pomiędzy uczestnikami rynku. Dom maklerski nabywa i sprzedaje akcje na giełdzie na zlecenie swoich klientów, rejestrując liczbę nabytych akcji na indywidualnym rachunku maklerskim. Przeczytaj o tym, jak wybrać dom maklerski.
Bankier.pl
Krok 1. Założenie rachunku inwestycyjnego
Osoba rozpoczynająca inwestowanie powinna udać się do domu maklerskiego (znanego również jako biuro maklerskie lub broker), aby zawrzeć umowę dotyczącą prowadzenia rachunku inwestycyjnego. Służy on do przechowywania i obracania papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi. Umowę o prowadzenie rachunku maklerskiego można podpisać osobiście w placówce obsługi klienta lub złożyć wniosek przez internet – w takim przypadku umowę do podpisania dostarczy kurier. Potrzebny jest jedynie dowód tożsamości lub paszport.
Sama umowa z domem maklerskim nie jest nadmiernie skomplikowana i przypomina nieco umowę o prowadzenie rachunku bankowego. Aby otworzyć rachunek inwestycyjny i rozpocząć działalność na giełdzie, wymagane jest ukończenie 18. roku życia. Przed podpisaniem umowy zostaniemy poproszeni o wypełnienie unijnego formularza MIFID, którego celem jest ocena poziomu naszej wiedzy na temat inwestowania. Dodatkowo, od grudnia 2016 roku, w pakiecie otrzymamy do podpisania amerykański formularz FACTA, w którym musimy zadeklarować, czy jesteśmy rezydentami podatkowymi Stanów Zjednoczonych.
Przeczytaj także
Zakładamy pierwszy rachunek maklerski. Na co zwrócić uwagę?
W Polsce działa blisko 50 domów maklerskich posiadających licencję Komisji Nadzoru Finansowego, jednak nie wszystkie świadczą usługi dla klientów indywidualnych. Wiosną 2022 roku domy maklerskie zarządzały blisko 1,5 milionem rachunków, z czego 10 największych brokerów gromadziło ponad 86% klientów. Oferta domów maklerskich jest w dużej mierze zbliżona: prowadzenie rachunku jest albo bezpłatne, albo kosztuje w granicach 60 zł rocznie. Ponadto inwestor ponosi koszt prowizji za każde zrealizowane zlecenie – od wielu lat standardem jest stawka w okolicach 0,39% wartości transakcji.
Przeczytaj także
Jak wybrać dom maklerski?
Umowę z biurem maklerskim można rozwiązać w dowolnym momencie, z zachowaniem określonego w umowie okresu wypowiedzenia. Nie istnieją ograniczenia dotyczące liczby posiadanych rachunków u różnych brokerów. W związku z tym, w zależności od potrzeb, można jednocześnie korzystać z usług kilku lub nawet kilkunastu domów maklerskich.
Krok 2. Wpłata pieniędzy na rachunek maklerski
Po założeniu rachunku można dokonać wpłaty środków finansowych. Kwota, którą będziemy obracać, jest indywidualną decyzją każdego inwestora. Zaleca się, aby w początkowym okresie inwestowania nie przeznaczać na zakup akcji nadmiernie dużych sum. Oczywiście, dla każdego „niewielka kwota” oznacza coś innego. Jednakże lepiej jest traktować pierwszą wpłatę jako środki, które jesteśmy w stanie stracić, a których utrata nie będzie miała istotnego wpływu na naszą sytuację finansową i samopoczucie. Niestety – sposobu na zarabianie na giełdzie nie można opanować bez doświadczenia strat. Same straty są nieodłącznym elementem procesu inwestycyjnego i dotykają każdego inwestora. Istotne jest jedynie, aby łączna suma strat i kosztów nie przekroczyła łącznej sumy zysków.
Przeczytaj także
Nie powiemy Ci w co inwestować, ale powiemy jak. Zobacz kurs Akademia Inwestowania II
Zazwyczaj wpłaty na rachunek inwestycyjny realizuje się za pomocą przelewu bankowego na numer konta wskazany przez dom maklerski. Tylko niektórzy brokerzy udostępniają możliwość wpłaty gotówki. Gotówkę można również wpłacić w banku, zlecając tam przelew. Ponadto niektóre banki integrują rachunek inwestycyjny z kontem ROR, co umożliwia nabywanie akcji, korzystając bezpośrednio ze środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym.
Krok 3. Składanie zleceń, czyli jak kupować i sprzedawać akcje
Aby nabyć akcje, należy złożyć zlecenie. Kiedyś polegało to na wizycie w punkcie obsługi klienta (POK) domu maklerskiego i złożeniu ustnej lub pisemnej dyspozycji maklerowi. Ten wystawiał odpowiednie potwierdzenie i przekazywał nasze zlecenie do systemu transakcyjnego GPW. Na przestrzeni lat sposób działania giełdy znacząco się zmienił. Obecnie większość zleceń składanych jest za pośrednictwem internetu i aplikacji mobilnych domów maklerskich. Zlecenie nadal trafia najpierw do systemu domu maklerskiego, skąd jest kierowane na giełdę. Dzięki temu jest to tańsze (prowizje od zleceń internetowych są znacznie niższe niż od zleceń telefonicznych lub osobistych), szybsze i wygodniejsze.
Przeczytaj także
Wszystko o zleceniach maklerskich
Rodzaje zleceń maklerskich to temat zasługujący na osobny poradnik. Na początek wystarczy wiedzieć, że istnieją dwa podstawowe rodzaje zleceń: zlecenia kupna i zlecenia sprzedaży. W ramach pierwszego typu oferujemy środki pieniężne w zamian za akcje, a w zleceniach sprzedaży proponujemy akcje w zamian za środki pieniężne. Drugim istotnym kryterium jest kwestia naszych priorytetów.
Aby nabyć lub zbyć akcje, możemy skorzystać ze zlecenia z limitem ceny lub zlecenia typu „po każdej cenie” (PKC). W przypadku zleceń z limitem określamy liczbę nabywanych/sprzedawanych akcji oraz cenę jednostkową, po której zgadzamy się nabyć/sprzedać dane akcje. Jeśli składamy zlecenie kupna np. 100 akcji KGHM z limitem 125 zł za sztukę, mamy pewność, że zapłacimy nie więcej niż 12,5 tys. zł plus prowizja (może to być mniej, jeśli ceny rynkowe będą niższe niż 125 zł). Zlecenia PKC mają pierwszeństwo w realizacji przed zleceniami z limitem, ale nie gwarantują pewności co do faktycznej kwoty, jaką wydamy na zakup akcji lub otrzymamy za ich sprzedaż.
Przeczytaj także
Interesuje Cię inwestowanie? Zapisz się na Akademię Inwestowania II
Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie obraca się akcjami zdematerializowanymi. Są one w formie zapisów księgowych prowadzonych przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Zatem zapomnijmy o scenach z amerykańskich filmów, gdzie maklerzy zgromadzeni w sali notowań przekrzykiwali się i wymieniali stosami papierów reprezentujących określoną liczbę akcji. Obecnie wszystko odbywa się drogą elektroniczną i jest przechowywane w pamięci komputerów.
Na GPW można handlować nie tylko akcjami. Na rynku kasowym dostępne są również prawa poboru, prawa do akcji, jednostki ETF, certyfikaty, produkty strukturyzowane (ETP), a na rynku Catalyst również obligacje. Ponadto GPW oferuje bogaty wachlarz instrumentów pochodnych (rynek terminowy): kontrakty terminowe i opcje – ale to już bardziej zaawansowana dziedzina i temat na osobny poradnik.
Przeczytaj także
10 rzeczy, których powinien wystrzegać się giełdowy inwestor
Zawsze pamiętaj, że na giełdzie inwestujesz samodzielnie i na własną odpowiedzialność. Żadna rekomendacja, porada czy analiza nie zwalnia Cię z konsekwencji podjętych decyzji. Dom maklerski pełni jedynie rolę pośrednika i nie ponosi odpowiedzialności za to, czy Twoja transakcja przyniesie zysk. Co ważne, DM nie jest drugą stroną transakcji – akcje kupujesz i sprzedajesz od innych inwestorów.
Krok 4. Opłaty i prowizje, czyli ile kosztuje kupowanie i sprzedawanie akcji
Indywidualne inwestowanie w akcje spółek giełdowych nie jest nadmiernie kosztownym przedsięwzięciem. Podstawowe wersje rachunków inwestycyjnych są często oferowane i prowadzone bezpłatnie lub za kwotę rzędu kilkudziesięciu złotych rocznie. Więcej trzeba zapłacić za dodatkowe funkcje: na przykład dostęp do serwisów informacyjnych lub głębszy wgląd w arkusz zleceń. W standardowym pakiecie widzimy tylko najlepszą ofertę kupna/sprzedaży i mamy dostęp do notowań bez opóźnień. Taki najprostszy pakiet w 95% przypadków powinien być wystarczający dla początkującego inwestora.
Przeczytaj także
Najtańsze konta maklerskie [RANKING]
Dom maklerski zarabia na prowizjach pobieranych od nas przy każdej zrealizowanej transakcji kupna i sprzedaży. Od kilku lat standardem na polskim rynku akcji jest prowizja w wysokości 0,3-0,4% od dyspozycji składanych przez internet. Jednak niektórzy brokerzy potrafią obniżyć ją nawet w okolice 0,20%. Istnieje również prowizja minimalna – zazwyczaj wynosi ona 3-5 zł od zrealizowanego zlecenia.
Krok 5. Liczenie zysków i realizacja strat
Od momentu złożenia zlecenia inwestor powierza rynkowi kontrolę nad swoimi środkami finansowymi. To od decyzji wszystkich uczestników rynku zależy, czy ceny nabytych akcji będą rosły, czy też malały. Dlaczego ceny jednych akcji rosną, a innych spadają, to temat na inną okazję – to esencja tego, co nazywamy inwestowaniem.
Przeczytaj także
Jak investor traci na giełdzie
Niemniej jednak podstawowa zasada liczenia zysków i strat pozostaje niezmienna. Jeśli sprzedaliśmy akcje drożej, niż je nabyliśmy (uwzględniając zapłacone prowizje!), to jesteśmy „na plusie”. Jeśli sprzedaliśmy akcje taniej, niż je nabyliśmy, ponieśliśmy stratę. Jeśli trzymamy akcje, których bieżąca cena rynkowa jest znacznie niższa od ceny ich nabycia, to właśnie zostaliśmy „uwięzieni w długoterminowych inwestycjach”. Od zysków kapitałowych osiągniętych w danym roku kalendarzowym płaci się 19% podatku (tzw. podatek Belki).
Krok 6. Wypłata gotówki
Środki zgromadzone na rachunku pieniężnym w biurze maklerskim można wypłacić w dowolnym momencie. Zazwyczaj wypłata realizowana jest poprzez przelew na wcześniej zdefiniowany przez inwestora rachunek bankowy. Składa się dyspozycję przelewu i najpóźniej następnego dnia środki powinny znaleźć się na koncie.
Niektóre domy maklerskie umożliwiają również wypłaty gotówki w swoich placówkach. Jednakże taka operacja może wiązać się z dodatkową prowizją, a w przypadku większych kwot wymaga wcześniejszego zgłoszenia.
Krok 7. Wyjście poza GPW
Inwestowanie w akcje notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych stanowi zazwyczaj pierwszy etap na ścieżce inwestycyjnej. To solidna szkoła przed wejściem na rynki zagraniczne, rynki kontraktów terminowych czy rynek walutowy (Forex).
Przeczytaj także
Nieoficjalny słownik slangu giełdowego
Z perspektywy inwestora indywidualnego, głównym ograniczeniem warszawskiego parkietu jest brak możliwości odpowiedniej dywersyfikacji portfela. Problem stanowi zarówno koncentracja ryzyka na jednym kraju (tj. Polsce), jak i jednej walucie (polski złoty). GPW brakuje również różnorodności: niewiele jest spółek technologicznych, brakuje globalnych koncernów, a niektóre branże są reprezentowane przez jedną lub dwie firmy.
Podsumowanie
Inwestowania na giełdzie nie należy się obawiać, ale nie warto przystępować do niego bez odpowiedniego przygotowania. Sposobu funkcjonowania na giełdzie można się nauczyć – na początek wystarczy lektura niniejszego poradnika oraz materiałów zawartych w odnośnikach. Rozpoczynając działalność jako inwestor, trzeba jednak liczyć się z tym, że wiedzę i nowe informacje o sytuacji na rynku należy zdobywać nieustannie. Nie bez powodu Bankier.pl od lat jest portalem numer jeden wśród polskich inwestorów indywidualnych.