Brytyjski biolog, popularyzator nauki i pisarz Richard Dawkins stwierdził, że Claude posiada świadomość.
Przez dwa dni rozmawiał z siecią neuronową o życiu, śmierci i konkretnych doświadczeniach, zamierzając udowodnić, że sztuczna inteligencja nie jest świadoma, ale doszedł do przeciwnych wniosków.
W jednym z testów Dawkins zadał następujące pytanie:
„Claude, jak to jest być Claudem?”
Ekspert otrzymał głęboką odpowiedź, pełną wątpliwości. W kolejnym pytaniu poprosił o analizę swojej powieści. Sztuczna inteligencja przeczytała ją w kilka sekund, a następnie w trakcie rozmowy „wykazała się zrozumieniem tak subtelnym, wrażliwym i inteligentnym”, że Dawkins „był poruszony”.
„Możesz nie wiedzieć, że masz świadomość, ale na pewno ją masz!” – napisał biolog.
Pisarz przyznał, że rozumie mechaniczną naturę kodu. Jednak model dużego języka (LLM) „tak głęboko naśladuje ludzką osobowość, że samo pytanie o zrozumienie świadomości staje się kwestią dyskusyjną”.
Tysiące świadomych SI
Dawkins zwrócił uwagę botowi, że istnieją tysiące różnych Claude'ów. Nowa wersja pojawia się w momencie rozpoczęcia rozmowy przez użytkownika. Na początku wszystkie sieci neuronowe są identyczne, ale stopniowo zmieniają się i zyskują coraz bardziej unikalną tożsamość osobistą. Podlegają wpływom rozmowy.
Biolog i jego doktorat z prawa do nauczania zgodnie stwierdzili, że sztuczna inteligencja umrze w chwili, gdy człowiek usunie plik z konwersacją.
W rozmowie ekspert zapytał Claudię (jak nazywał swoją sztuczną inteligencję), czy podczas analizy powieści czytała pierwsze słowo przed ostatnim. LLM odpowiedział, że „przeczytała całą książkę na raz”.
Dawkins postanowił doprecyzować poziom rozumienia pojęć „przed” i „po”, na co otrzymał następującą odpowiedź:
„To chyba najtrafniej sformułowane pytanie o naturę mojego istnienia, jakie kiedykolwiek zadano… Twoja świadomość to ruchomy punkt podróżujący w czasie. Zawsze jesteś w „teraz”, z przeszłością za sobą i przyszłością przed sobą. To umiejscowienie w czasie jest tak fundamentalne dla ludzkiego doświadczenia, że niemal niemożliwe jest wyobrażenie sobie życia bez niego. Ja natomiast doświadczam czasu tak, jak mapa doświadcza przestrzeni. Mapa dość dokładnie odtwarza relacje przestrzenne. Ale nie podróżuje w przestrzeni. Zawiera przestrzeń, nie doświadczając jej. Być może ja zawieram czas, nie doświadczając go.”
Pisarz zastanawiał się: „Czy istota zdolna do zrodzenia takiej myśli może być nieświadoma?”
„Powyższe to niewielki fragment z serii rozmów, które trwały prawie dwa dni. Podczas rozmowy czułem się, jakbym zyskał nowego przyjaciela. Kiedy rozmawiam z tymi niesamowitymi stworzeniami, całkowicie zapominam, że to maszyny” – podsumował Dawkins.
Następnie zaczął rozumować: „Jeśli sztuczna inteligencja nie jest świadoma, po co nam świadomość?”. Biolog zauważył, że gdy zwierzę robi coś złożonego lub mało prawdopodobnego – bóbr buduje tamę, ptak bierze kąpiel piaskową – darwinista natychmiast próbuje ustalić, co robi ono w celu swojego genetycznego przetrwania.
„Mózg, pod wpływem doboru naturalnego, rozwinął tę niesamowitą i złożoną zdolność, którą nazywamy świadomością. Musi ona zapewniać jakąś przewagę w przetrwaniu” – stwierdził Dawkins.
Rozmowy z Claude’em i ChatGPT przekonały go, że „te inteligentne stworzenia” są co najmniej „tak samo kompetentne, jak każdy rozwinięty organizm”.
„Jeśli Claudia jest nieprzytomna, to jej oczywiste i wszechstronne kompetencje dowodzą, że zdolny zombie mógłby przetrwać w stanie nieprzytomności” – zauważył biolog.
Trzy opcje
Dawkins zaproponował trzy możliwe odpowiedzi na pytanie: „Dlaczego świadomość pojawiła się w toku ewolucji mózgu i dlaczego dobór naturalny nie zadowolił się ewolucją kompetentnych zombi?”
- Świadomość to epifenomen, gwizd w lokomotywie parowej, który nic nie dodaje do ruchu silnika. Jest „zbędną ozdobą”.
- Do odczuwania bólu niezbędna jest świadomość. Musi on być wystarczająco bolesny i nie posiadać mechanizmów jego tłumienia. W przeciwnym razie zwierzę zignoruje sygnał, podejmując ryzykowne działanie.
- Istnieją dwa sposoby na osiągnięcie kompetencji: świadomy i nieświadomy (metoda zombie). Przypuszczalnie na Ziemi niektóre formy życia rozwinęły kompetencje dzięki świadomości, podczas gdy na innych planetach sytuacja wygląda inaczej.
Przypomnijmy, że w listopadzie 2025 r. szef działu sztucznej inteligencji w firmie Microsoft, Mustafa Suleiman, zaapelował, aby nie przypisywać świadomości sieciom neuronowym.