System finansowania środków masowego przekazu publicznego, jak i nowe reguły wyłaniania członków KRRiT umieszczone w projekcie nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji wzbudzają zastrzeżenia rzecznika praw obywatelskich Marcina Wiącka – wynika z oceny RPO.
Marcin Wiącek przedstawił minister kultury i dziedzictwa narodowego Marcie Cienkowskiej opinię odnośnie projektu nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Apeluje o uwzględnienie jego stanowiska podczas dalszych działań legislacyjnych.
RPO wyliczył 12 kluczowych rekomendacji. Jak stwierdził, jego „podstawowe obawy” wywołuje efektywność wprowadzenia dodatkowych gwarancji niezależności KRRiT od podmiotów zewnętrznych i sugerowany system finansowania mediów publicznych.
Według rzecznika proponowane powiększenie liczby członków KRRiT z obecnych 5 do 9 oraz przekazanie Parlamentowi prawa do powoływania nawet 2/3 jej składu, w miejsce obecnych proporcji, spotęguje wpływ polityczny Sejmu i Senatu.
Wiącek zaproponował więc wdrożenie mechanizmów naprawczych: wybór członków KRRiT powoływanych przez Sejm i Senat kwalifikowaną większością głosów; dwuetapowy wybór członków Rady – wskazywanie kandydatów przez organizacje dziennikarskie i artystyczne, a dopiero potem ich powoływanie przez organy konstytucyjne; na wzór rozwiązań francuskich, włączenie przedstawicieli władzy sądowniczej w proces selekcji składu KRRiT w celu ustabilizowania organu i wyrównania wpływów politycznych.
W opinii RPO sugerowany w projekcie mechanizm przekazywania każdego roku mediom publicznym sumy nie mniejszej niż 2,5 mld zł na finansowanie ich misji zapewnia pewien poziom stabilności oraz niezależności politycznej, jednakże można powątpiewać, czy poskutkuje on zapewnieniem im wystarczających środków na realizację misji publicznej i progres w ramach tej misji.
Zaznaczył, iż jest to kwota zdecydowanie niższa niż rzeczywiste potrzeby wykazane w kartach powinności na 2024 rok (oszacowane na 3 mld 859 mln zł). Projekt zakłada, że brakujące fundusze media otrzymają z reklam i dodatkowych dotacji budżetowych. RPO sygnalizuje, że wpływy z reklam są niestabilne, a dodatkowe finansowanie budżetowe może stać się tematem debat politycznych.
RPO do kwestii potrzebujących ponownej analizy i argumentacji zaliczył sugestię skrócenia kadencji KRRiT oraz niektóre wymogi dotyczące kandydatów na członków Rady oraz członków zarządów i rad nadzorczych spółek publicznej radiofonii i telewizji.
Ponownie zwrócił uwagę na brak zakazu w projektowanej ustawie wydawania prasy przez jednostki samorządu lokalnego. Dodatkowo podkreślił, że celem Aktu o Wolności Mediów (EMFA) jest wprowadzenie minimalnych norm funkcjonowania wszelkiego rodzaju mediów w Unii Europejskiej.
„Kluczowymi wartościami uzasadniającymi uchwalenie EMFA jest ochrona wolności i pluralizmu mediów jako dwóch znaczących filarów demokracji i praworządności w Europie. Tymczasem mimo obszernego zakresu projektu nie zostały w nim uwzględnione zagadnienia, których uregulowanie w prawie krajowym jest z perspektywy wolności i praw konieczne do poprawnej implementacji EMFA” – podkreślił.
W opinii RPO należy także zawrzeć w projekcie przepisy: zapewniające realne gwarancje ochrony źródeł dziennikarskich i tajności komunikacji oraz zapewniające KRRiT odpowiednie środki finansowe, osobowe i techniczne do wykonywania zadań powierzonych jej w EMFA.
Projekt nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego został w grudniu skierowany do konsultacji społecznych. Zgodnie z zamierzeniami autorów ma on odpolitycznić media publiczne, zagwarantować stabilne finansowanie oraz wprowadzić do polskiego systemu prawnego Europejski Akt o Wolności Mediów. Projekt przewiduje m.in. likwidację Rady Mediów Narodowych i przekazanie jej kompetencji Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji, zniesienie od 1 stycznia 2027 roku abonamentu radiowo-telewizyjnego i finansowanie mediów publicznych z budżetu kwotą nie niższą niż 2,5 mld zł rocznie. W projekcie nie znalazł się zapowiadany przez MKiDN zakaz wydawania prasy przez samorządy lokalne. Do 23 stycznia można było zgłaszać uwagi do projektu. (PAP)
ksi/ miś/