Prezydent Karol Nawrocki zatwierdził nowelizację Ustawy Prawo oświatowe. Jej regulacje mają stanowić alternatywę dla zamykania niewielkich szkół podstawowych wobec zmian w demografii. Decyzje dotyczące placówek oświatowych nie mogą być podejmowane jedynie na podstawie kalkulacji ekonomicznej – oznajmił w czwartek Nawrocki.
Prezydent zadecydował
Regulacje nowelizacji ustawy o Prawie oświatowym oraz niektórych innych ustaw przewidują m.in. możliwość tworzenia oddziałów zamiejscowych szkół podstawowych i danie możliwości samorządom wykorzystania pustych pomieszczeń w szkołach, przedszkolach i innych jednostkach edukacyjnych na potrzeby społeczności lokalnej.
Zapisy umożliwią dostosowanie edukacji w szkołach podstawowych do zmian demograficznych, zabezpieczając jednocześnie – w miarę możliwości – umiejscowione blisko domu rodzinnego – placówki podstawowe.
W komunikacie udostępnionym na X prezydent zaznaczył, że to „istotna ustawa”, która „stworzy warunki do poszerzenia procesu konsultacji i umocni głos opiekunów prawnych w procedurze zmian w strukturach szkół”.
Wskazał, że m.in. wprowadza ona „półroczny okres zawiadamiania o planowanych zmianach, takich jak likwidacja szkoły”. Zdaniem Nawrockiego, to „kluczowy element tej ustawy”.
– Gdybym jej nie podpisał, mogłoby nastąpić nagminne zamykanie szkół i polityczne obarczanie się za to odpowiedzialnością pomiędzy rządem i samorządem – podkreślił prezydent.
Obecnie, jak dodał, „sytuacja będzie klarowna”. – Te zmiany przekazują wszelkie uprawnienia decyzyjne w kwestii szkół na władze lokalne – powiedział. Zaznaczył przy tym, że „szeroko konsultował decyzję” z przedstawicielami samorządów i związków zawodowych.
Nawrocki podkreślił, że „decyzje dotyczące szkół nie mogą być podejmowane jedynie w oparciu o rachunek ekonomiczny”. – Tu chodzi o młodzież, o społeczności lokalne, o przyszłość – podkreślił.
Co ulegnie zmianie?
Do tej pory na obszarze szkół podstawowych mogły funkcjonować jedynie przedszkola. Zgodnie z nowelizacją, zadania, jakie samorząd będzie mógł realizować, będą związane m.in. z pieczą nad dziećmi w wieku do trzech lat, polityką prorodzinną wobec seniorów, uczeniem się przez całe życie (np. kursy edukacyjne dla dorosłych), ochroną zdrowia i kulturą – pod warunkiem, że nie odbije się to negatywnie na działaniach szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.
Nowe przepisy zakładają, że w przypadkach uzasadnionych trudnymi uwarunkowaniami demograficznymi lub geograficznymi można tworzyć szkoły podstawowe obejmujące strukturą organizacyjną: klasy I–III, klasy I–IV albo klasy IV–VIII; szkoły podstawowe filialne z klasami I–III albo I–IV. Szkoły filialne będą organizacyjnie zależne od szkoły podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I–VIII albo klasy IV–VIII. Szkole podstawowej będzie mogła podlegać więcej niż jedna szkoła filialna.
Samorząd będzie mógł w jednym głosowaniu i po uzyskaniu tylko jednej opinii kuratora oświaty przekształcić dotychczasową szkołę podstawową w szkołę podstawową filialną, jak również połączyć w zespół szkół prowadzone przez siebie szkoły podstawowe. System oświaty zezwala obecnie na łączenie jednostek tego samego typu w jeden zespół, tylko jeśli są to przedszkola oraz łączyć licea ogólnokształcące dla dzieci i młodzieży z liceami ogólnokształcącymi dla dorosłych.
W niewielkich szkołach (do 70 uczniów) będzie można zorganizować opiekę świetlicową dla dzieci, uczęszczających tam do oddziału przedszkolnego. Zajęcia będą organizowane na wniosek rodziców lub z uwagi na organizację dowozu do szkoły czy inne okoliczności wymagające zapewnienia opieki w szkole. Przedszkolaki korzystające ze świetlicy będą mogły otrzymać w szkole ciepły obiad i podwieczorek. Uczestnictwo w nich będzie dobrowolne i za opłatą.
Przepisy wzmacniają również rolę kuratora w przypadku zmiany rejonu szkoły lub jej zamknięcia albo przekształcenia.
Ich zamiarem jest również zwiększenie udziału społeczeństwa w procesie likwidacji szkoły, tzn. obligatoryjne będą konsultacje społeczne, a reguły informowania mieszkańców będą jasne. Zażalenia na opinię kuratora w kwestii likwidacji szkoły trafią od razu do odpowiedniego sądu administracyjnego, co usprawni procedurę.
Ministerstwo edukacji, które opracowało przepisy, argumentuje, że zgodnie z najnowszą prognozą demograficzną Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce do 2029 r. liczba dzieci w wieku 7–14 lat zmniejszy się o ok. 5 proc. Do 2034 r. GUS przewiduje spadek o około 19,5 proc. w tej grupie wiekowej, a do 2060 r. – o ok. 30 proc. (zgodnie ze skrajnym scenariuszem demograficznym – o 48,3 proc.).
Przepisy staną się obowiązujące po upływie 14 dni od dnia obwieszczenia. (PAP)
pak/ agz/