Umowa o dzieło – kluczowe informacje, które warto znać

Język: Polski

Umowa-zlecenie stanowi jedną z często wybieranych form zatrudnienia. Wyróżnia się ona większą elastycznością, brakiem konieczności odprowadzania składek na ubezpieczenie chorobowe oraz możliwością realizowania zadań poza główną siedzibą zleceniodawcy. 

Na wstępie warto zaznaczyć, że umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że w procesie jej zawierania, realizacji, zakończenia lub rozstrzygania sporów, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (dokładnie artykuły 734-751), a nie Kodeksu pracy. Umowa-zlecenie polega na zobowiązaniu jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. pracy) dla drugiej strony (zleceniodawcy), na warunkach ustalonych w umowie.

fot. / / Pexels

Sprawdź, gdzie otrzymasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Zleceniodawcy często postrzegają umowę-zlecenie jako alternatywę dla umowy o pracę, gdyż wiąże się to dla nich z niższymi kosztami. Jeżeli z charakteru umowy wynika obowiązek osobistego świadczenia pracy, jej odpłatność oraz wykonywanie w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę, wówczas faktycznie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy. Jeśli mimo to jest ona realizowana na podstawie umowy-zlecenia, takie postępowanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego kary finansowej w wysokości od 1000 do 30 000 zł zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy, a także uprawniać zatrudnionego do wystąpienia z powództwem o ustalenie istnienia stosunku prawnego w postaci umowy o pracę, co niesie ze sobą dodatkowe uprawnienia dla pracownika.

Kluczowe różnice między umową-zlecenie a umową o pracę

W obecnych realiach gospodarczych bywa trudno jednoznacznie rozróżnić, czy dana osoba wykonuje swoje obowiązki w ramach umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Poniższe aspekty odróżniają umowę-zlecenie od umowy o pracę:

• Zleceniobiorca nie jest zobowiązany do wykonywania zlecenia w ściśle określonym miejscu ani czasie, ani też nie podlega zależności od zleceniodawcy.
• Istnieje możliwość powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej.
• Umowa-zlecenie nie musi mieć charakteru odpłatnego.
• Wynagrodzenie nie musi być regulowane co miesiąc.
• Zleceniobiorca odpowiada za szkodę wyrządzoną zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizacją zlecenia całym swoim majątkiem.

Co powinna zawierać umowa-zlecenie?

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące elementy, które zostaną szczegółowo omówione poniżej: oznaczenie stron umowy, szczegółowy opis zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji zlecenia oraz wysokość wynagrodzenia, a także zasady dotyczące odpowiedzialności.

• Oznaczenie stron umowy

W przypadku umowy zawieranej między osobami fizycznymi, dokument powinien zawierać imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, miejsca zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości obu stron, a także numery PESEL. Jeśli osoby fizyczne prowadzą działalność gospodarczą, niezbędne będą także nazwa działalności oraz Numer Identyfikacji Podatkowej. Gdy jedną ze stron jest spółka, wymagane jest podanie jej nazwy, adresu siedziby, numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a także danych osób uprawnionych do reprezentowania spółki. Ponadto, umowa-zlecenie powinna zawierać miejsce i datę jej zawarcia.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony zobowiązane są do precyzyjnego określenia przedmiotu zlecenia. Im dokładniejszy opis, tym łatwiejsze będzie dochodzenie ewentualnych roszczeń i rozstrzyganie sporów. Dodatkowo, umowa powinna zawierać obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym zapewnienie niezbędnych materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna również określać czas jej trwania, wskazując datę rozpoczęcia i zakończenia (lub zaznaczając, że jest to umowa na czas nieokreślony). Istnieje oczywiście możliwość jej wypowiedzenia w trakcie obowiązywania.

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla zleceniobiorców. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że wynagrodzenie za godzinę pracy nie może być niższe od tej kwoty. W przypadku ustalenia niższej stawki, konieczne jest jej wyrównanie do minimum. Aby ustalić właściwą kwotę, należy zawrzeć w umowie zapis dotyczący sposobu potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność

Umowa-zlecenie powinna zawierać postanowienia regulujące sytuacje związane z niedopełnieniem jej warunków. Może to dotyczyć niewykonania zlecenia w terminie lub wykonania w sposób wadliwy lub nienależyty. W tym punkcie należy również określić konsekwencje takich zdarzeń, np. anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą zastrzec, że powierzanie wykonania zleconych czynności osobom trzecim jest niedopuszczalne. Można również zawrzeć klauzulę stanowiącą, że w sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (co jest jedynie potwierdzeniem), a także informację, że wszelkie modyfikacje umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa musi być oczywiście podpisana odręcznie przez obie strony.

Należy jednak podkreślić, że umowa-zlecenie, w odróżnieniu od umowy o pracę, nie musi być zawierana na piśmie. Strony mogą ją zawrzeć również ustnie, a wszelkie zmiany w takiej umowie mogą być wprowadzane w ten sam sposób. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy ani okresu wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny z umową-zlecenie? Sprawdź oferty banków »

Kiedy zasadne jest zawarcie umowy-zlecenie?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że w tej formie zatrudnienia istotne jest samo wykonywanie określonej pracy, a nie jej rezultat. Inaczej jest na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie kluczowy jest efekt końcowy. Zawarcie umowy-zlecenia jest więc uzasadnione przy następujących rodzajach prac:

• Dystrybucja ulotek lub telemarketing.
• Usługi ochrony.
• Catering, usługi sprzątające.
• Opieka nad dzieckiem, osobą starszą lub niepełnosprawną.
• Zlecanie usług prawnych, księgowych, IT na zasadzie outsourcingu.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia potrącane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (nie są one pobierane, jeśli zleceniobiorca jest studentem), a także składka na ubezpieczenie zdrowotne. Zleceniobiorca ma również możliwość dobrowolnego objęcia się składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak od umowy o pracę, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% wartości świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, z uwzględnieniem pomniejszenia o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w kosztach zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub osiąga w innej firmie dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia – wówczas zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z powodów, dla których umowy cywilnoprawne cieszą się dużą popularnością.

Kluczowe cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie na podstawie umowy-zlecenia może być korzystniejszą opcją dla niektórych osób niż praca na umowie o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Umowa-zlecenie charakteryzuje się przede wszystkim:

• Dużą swobodą zarówno w zawieraniu, jak i rozwiązywaniu umowy, ale jednocześnie ryzykiem jej nagłego zerwania dla obu stron.
• Brakiem składek od zleceniobiorcy będącego studentem oraz brakiem obowiązku odprowadzania składki chorobowej.
• Brakiem stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą.
• Potencjalnie wyższym wynagrodzeniem netto i niższymi kosztami pracodawcy.
• Brakiem przywilejów wynikających z umowy o pracę, chociaż zleceniobiorca, pod warunkiem odpowiednich zapisów w umowie, może otrzymywać świadczenia analogiczne do pracownika, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie cechuje się większą elastycznością, może być powierzana osobom trzecim, a jej realizacja może odbywać się poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie nie powinno być jednak niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Sposób wypowiedzenia umowy-zlecenie

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, umowę-zlecenie można wypowiedzieć w dowolnym momencie, niezależnie od okresu, na jaki została zawarta. Po wypowiedzeniu umowa wygasa natychmiast. Strony mogą jednak w umowie zawrzeć zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyłącza możliwości jej rozwiązania z ważnych przyczyn.

Co do zasady, wypowiedzenie umowy-zlecenie nie musi być sporządzone na piśmie, ale musi być wyrażone w sposób jednoznacznie wskazujący na zamiar rozwiązania umowy. Dodatkowo, forma wypowiedzenia powinna odpowiadać formie, w jakiej zawarto umowę.

Wypowiedzenie umowy-zlecenie powinno zawierać przede wszystkim datę i miejsce jego złożenia, oznaczenie stron (imię i nazwisko, adres zamieszkania lub siedziby firmy). Powinno również zawierać informację o tym, kto składa wypowiedzenie, a w przypadku istnienia ważnej przyczyny, również jej wskazanie. Na końcu dokumentu powinny znaleźć się podpisy obu stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek