Przedłużone godziny pracy medyków, nielegalne pobieranie należności, nadmierny odsetek cięć cesarskich i dezorganizacja – to tylko niektóre z nieprawidłowości ujawnionych w najnowszym sprawozdaniu NIK. Podkreślono, że pomimo ogólnej poprawy w zakresie opieki okołoporodowej, w wielu placówkach występują niedopuszczalne praktyki.
NIK przeprowadziła kontrolę Ministerstwa Zdrowia, 14 jednostek medycznych zarządzających oddziałami ginekologiczno-położniczymi i neonatologicznymi oraz dziewięciu placówek prowadzących poradnie ginekologiczno-położnicze i zatrudniających położne POZ. Nieprawidłowości wykryto we wszystkich badanych szpitalach i przychodniach świadczących opiekę okołoporodową w latach 2022–2025.
Dotyczyły one między innymi dostępności do znieczulenia – o tej kwestii informował resort zdrowia Rzecznik Praw Pacjenta, wskazując już w 2023 roku, że w pewnych województwach takie znieczulenie jest praktycznie niedostępne, a w innych można je uzyskać jedynie w największych miastach.
Zgodnie z raportem NIK, w aż 6 skontrolowanych szpitalach pacjentki nie miały w ogóle możliwości skorzystania ze znieczulenia zewnątrzoponowego (ZZO), a w jednym – proponowano je dopiero od 2024 roku.
Co więcej, niektóre kontrolowane placówki medyczne pobierały opłaty za usługi dostępne w ramach NFZ – na przykład za zajęcia w szkole rodzenia. NIK zaznaczyła, że jeśli dana placówka posiada kontrakt z NFZ dotyczący edukacji przedporodowej, powinna ona być oferowana nieodpłatnie każdej ubezpieczonej kobiecie. W niektórych miejscach zakres świadczeń udzielanych przez położne w ramach indywidualnej opieki obejmował także usługi, do których pacjentki powinny mieć bezpłatny dostęp.
NIK zwróciła uwagę na fakt, że wykaz płatnych czynności pielęgnacyjnych realizowanych w ramach dodatkowej opieki pielęgnacyjnej był identyczny z czynnościami pielęgnacyjnymi, które personel medyczny winien zapewnić w ramach zawartej umowy o świadczenie usług medycznych z NFZ.
We wszystkich 14 placówkach szpitalnych lekarze zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych pracowali nieprzerwanie przez okres dłuższy niż 24 godziny – w niektórych przypadkach dyżury trwały nawet 96 godzin.
„Liczba narodzin systematycznie spada – w 2023 r. odnotowano rekordowo niski poziom 272 tys. Z drugiej strony obserwujemy wzrost wieku matek – w 2023 r. mediana wieku kobiet rodzących wyniosła 31 lat (w porównaniu do 26 lat w okresie 1990–2000)” – podała NIK.
Jak przypomniała NIK, sposób organizacji opieki okołoporodowej ma wpływ na zdrowie i śmiertelność noworodków. Dotyczy to nie tylko samego porodu, ale również ciąży, sześciotygodniowego okresu poporodowego oraz troski o noworodka.
W ostatnim czasie w Polsce zmniejszyła się dostępność do oddziałów porodowych. W latach 2022–2024 zamknięto łącznie 26 oddziałów ginekologiczno-położniczych, a w 2025 r. zlikwidowano kolejne 27, co spowodowało, że od 2026 r. oddziałów ginekologiczno-położniczych brakuje w 136 powiatach. NIK podkreśla, że przy reorganizacji sieci szpitali priorytetem musi być bezpieczeństwo matki i dziecka.(PAP)
kub/ agz/