Co piąty nowy użytkownik płatności odroczonych w ciągu roku dołącza do grupy „entuzjastów”. Tak Biuro Informacji Kredytowej nazwało w swojej segmentacji kupujących często i w dużych ilościach w formule „kup teraz, zapłać później”. Jednocześnie są oni bardziej narażeni na problemy kredytowe.
Biuro Informacji Kredytowej przedstawiło szczegółowy raport na tematkonsumentów korzystających z płatności odroczonych. Przypomnijmy, że ta usługafinansowa, choć wywodzi się z handlu elektronicznego, już dawno wkroczyła pozaświat online. Umożliwia ona zapłatę za zakupy z pewnym opóźnieniem,zwykle około 30-dniowym. Użytkownik często ma również możliwość podziału kwoty na raty,jednak wiąże się to już z dodatkowymi kosztami w postaci odsetek. Płatności odroczonemożna spotkać także w innych wariantach, np. jako uzupełnienie karty płatniczej.
BNPL (skrót od „buy now, pay later”, czyli „kup teraz, zapłać później”) stanowi wPolsce bardzo dynamicznie rozwijający się segment rynku kredytów konsumpcyjnych.W ciągu pierwszych czterech miesięcy bieżącego roku BIK odnotowało 32 milionytransakcji objętych płatnością odroczoną na łączną kwotę 5,5 miliarda złotych.Na koniec kwietnia z możliwości odroczenia płatności skorzystało 1,7 miliona klientóww Polsce. Obserwujemy nadal imponujące wzrosty – liczba transakcji wzrosła o 41,5%w porównaniu do analogicznego okresu ubiegłego roku, a ich wartość zwiększyła sięo 36%.
BNPL przyciąga młodszych konsumentów
W swoich corocznych podsumowaniach BIK od kilku lat analizuje profilużytkownika BNPL. Można powiedzieć, że płatności odroczone stanowią swoiste”kredytowe przedszkole”, często będąc pierwszym doświadczeniem z formąfinansowania zewnętrznego. Jednak pod tym względem to kredyty ratalne, a nie BNPL,zwykle wyprzedzają pod względem pierwszego kontaktu z pożyczaniem. Co miesiącnajczęściej pojawia się na rynku kredytowym około 50 tysięcy nowych konsumentów.Tylko 20% z nich to osoby korzystające z płatności odroczonych.
BIK
W porównaniu do ogółu rynku kredytowego, użytkownicy BNPL to głównieżmłodsza grupa konsumentów. Jedna trzecia korzystających z płatności odroczonychma mniej niż 34 lata. Wśród osób zaciągających kredyty bankowe odsetek tennieco przekracza 20%. Jeśli rozszerzymy definicję młodego klienta do maksymalnie44 lat, różnice stają się jeszcze bardziej wyraźne. Wśród użytkowników płatnościofrodzonych, grupa ta stanowi 68%, podczas gdy wśród klientów bankowych jej udziałwynosi zaledwie 43%. Zauważalna jest również przewaga kobiet, stanowiących57,9% użytkowniczek, podczas gdy wśród osób korzystających z kredytów bankowychproporcje są bliższe podziałowi „pół na pół”.
BIK
Co dzieje się z nowymi użytkownikami płatności odroczonych?
„Nowi klienci korzystający z BNPL to aktywni uczestnicy rynku finansowego.Po pierwszej transakcji dokonanej w opcji ‘Kup teraz, zapłać później’, 46% z nichpozostaje wyłącznie przy tej formie usługi. Natomiast większość z nich aktywniekorzysta z kolejnych produktów kredytowych i pożyczkowych” – podkreślaBiuro Informacji Kredytowej w swoim raporcie. Kolejnym krokiem zazwyczaj sąkredyty ratalne (wskazuje na to 75% badanych) oraz pożyczki celowe, przeznaczone nazakup konkretnego towaru lub usługi (61% badanych).
Po raz pierwszy biuro opublikowało dane dotyczące tego, jak użytkownicy BNPL zmieniają swoje nawyki związane z korzystaniem z płatnościofrodzonych. Analitycy przeanalizowali dane z dwóch okresów: końca 2024 roku i końca 2025 roku. Na tej podstawie stworzono mapę migracji użytkowników, uwzględniającą cztery segmenty: osoby świadome finansowo (niekorzystające z rat), impulsywne (do 10% transakcji rozkładanych na raty), elastyczne (10-50% transakcji w ratach) oraz aktywne (ponad 50% transakcji).
Nowi użytkownicy w zdecydowanej większości (63%) po roku od swojegopierwszego użycia tej usługi nadal należą do pierwszej grupy, czyli nie korzystająz opcji płatności ratalnej. Jednak aż co piąty nowy użytkownik przechodzido grupy „aktywnych”. Oznacza to, że intensywnie wykorzystuje możliwośćrozłożenia (płatnego) zakupu na kilka lub kilkanaście części.
Ten segment użytkowników wykazuje się następnie dużą stabilnością w swoimentuzjastycznym podejściu do pożyczania. „Tylko niewielka część tej grupy (niecałe 13%) wraca do mniej intensywnych form korzystania z kredytów.Tutaj ścierają się dwie tendencje: potrzeba racjonalnego zarządzania domowymfinansami i rozkładania wydatków w czasie z chęcią natychmiastowego zaspokojeniapopytu, korzystania z okazji cenowych i posiadania rzeczy „tu i teraz”, mimo brakuodpowiednich środków finansowych” – analizują eksperci BIK.
Aktywni użytkownicy rat to najbardziej ryzykowna grupa
Podczas dyskusji na temat prawnych regulacji usług BNPL, często poruszany jesttemat troski o nowych konsumentów, którzy mogą traktować tę formę finansowaniako „darmową pierwszą transzę”, a następnie napotkać problemy finansowe. AnalizaBIK dowodzi, że grupa szybko angażujących się w korzystanie ze środków pożyczonychjest znacząca. Co więcej, segment „aktywnych” użytkowników charakteryzuje sięnajwyższym ryzykiem w kontekście terminowości spłat zobowiązań.
BIK
To potwierdza wcześniejsze wnioski prezentowane przez biuro. Nawetbardzo intensywne korzystanie z BNPL nie czyni klienta bardziej ryzykownymjęzy Pożyczkobiorcy. Wręcz przeciwnie. Odsetek klientów notującychpoważne opóźnienia w spłacie (gotówki, pożyczek, kredytów ratalnych)maleje wraz ze wzrostem liczby zrealizowanych transakcji z wykorzystaniempłatności odroczonych. W przypadku klientów mających na koncie ponad 100takich operacji, w 2025 roku odsetek ten wynosił zaledwie 1,4 procent.
Natomiast intensywne korzystanie z opcji rozłożenia zakupów na raty tozupełnie inna kwestia. Im więcej transakcji BNPL jest spłacanych w ratach, tymwyższy odsetek opóźnień w spłacie. Do najmniej ryzykownych klientówzaliczają się osoby, które korzystają z możliwości podziału płatności na ratytylko sporadycznie.