Prezydent Stanów Zjednoczonych, Donald Trump, ogłosił w sobotę, że porozumienie z Iranem zostanie zawarte już w niedzielę. Podkreślił, że umowa ta pozwoli na natychmiastowe udrożnienie cieśniny Ormuz.
„Porozumienie ma zostać sfinalizowane jutro, a zaraz po jego podpisaniu cieśnina Ormuz będzie OTWIERANA DLA WSZYSTKICH” – napisał Trump na swojej platformie społecznościowej Truth Social.
Argumentując, że wstępne porozumienie (memorandum of understanding) jest lepsze niż umowa JCPOA, wynegocjowana przez Baracka Obamę, zaznaczył, że Iran nie otrzyma żadnych środków finansowych od USA, a porozumienie doprowadzi do likwidacji irańskich zasobów wzbogaconego uranu.
„W odpowiednim momencie, gdy sytuacja się ustabilizuje, zajmiemy się pozostałościami nuklearnymi, ukrytymi głęboko pod potężnymi, zatopionymi granitowymi górami, wykorzystując nasze wspaniałe bombowce B-2 i ich wybitnych pilotów. Następnie je zneutralizujemy i zniszczymy, czy to w Iranie, czy w Stanach Zjednoczonych” – oświadczył prezydent.
Jednocześnie zagroził, że jeśli proces implementacji umowy nie będzie przebiegał szybko i efektywnie, Stany Zjednoczone dysponują „ostateczną opcją, która, miejmy nadzieję, nigdy więcej nie będzie musiała być użyta”.
Wcześniej także Ministerstwo Spraw Zagranicznych Pakistanu, które odgrywało kluczową rolę w mediacji, ogłosiło na platformie X, że w niedzielę planowana jest „ceremonia elektronicznego podpisania” umowy.
Jednakże rzecznik irańskiego MSZ, Esmail Baghei, zaprzeczył, jakoby podpisanie porozumienia ze Stanami Zjednoczonymi, tzw. memorandum z Islamabadu, miało nastąpić w niedzielę – poinformowała agencja Reutera, powołując się na państwowe media.
Baghei zasugerował, że podpisanie memorandum w najbliższych dniach nie jest wykluczone. Niemniej jednak, podkreślił potrzebę zachowania ostrożności w odniesieniu do wszelkich oświadczeń dotyczących daty podpisania, ze względu na, jak to ujął, wahania ze strony drugiej strony.
Wysoki rangą urzędnik Białego Domu już w piątek przekazał dziennikarzom, że tekst porozumienia wstępnego został już uzgodniony. Zaznaczył, że Iran będzie czerpał korzyści gospodarcze w miarę postępów we wdrażaniu postanowień umowy, w tym tych dotyczących demontażu programu nuklearnego i ewakuacji wzbogaconego uranu.
Urzędnik, który wypowiadał się na zasadach anonimowości podczas konferencji telefonicznej, przedstawił zarys wstępnej, 60-dniowej umowy, która miałaby doprowadzić do otwarcia cieśniny Ormuz.
Według przedstawiciela administracji, porozumienie opiera się na czterech filarach: otwarciu cieśniny Ormuz i zakończeniu blokady; demontażu irańskiego programu jądrowego wraz z przekazaniem stronie amerykańskiej materiału wzbogaconego, który ma zostać „zutylizowany na miejscu, a następnie wywieziony z kraju”; zapewnieniu długoterminowego pokoju w regionie oraz wprowadzeniu systemu inspekcji gwarantującego weryfikację zobowiązań.
W zamian za to, Iran miałby uzyskać stopniowe zniesienie sankcji i powrót do globalnej gospodarki. Przedstawiciel Białego Domu kategorycznie zdementował doniesienia o przekazaniu Teheranowi określonych sum pieniędzy – 12, 6 czy 1 miliarda dolarów – w momencie podpisania memorandum.
– Irańczycy nie otrzymują niczego w momencie podpisywania MOU ani w trakcie samych rozmów. Korzyści ekonomiczne uzyskują w zamian za wypełnienie swoich zobowiązań – podkreślił.
Iran zobowiąże się bezterminowo do powstrzymania się od produkcji broni jądrowej, co rozmówca określił jako „znaczący ustępstwo, na którym prezydentowi bardzo zależało”. Po podpisaniu MOU przewidziano 60-dniowe negocjacje techniczne dotyczące szczegółów demontażu programu i wywozu materiału rozszczepialnego.
Rzecznik MSZ: będziemy musieli pobierać opłaty za usługi świadczone w cieśninie Ormuz
Iran będzie zobowiązany do pobierania opłat za usługi świadczone w cieśninie Ormuz – oznajmił w sobotę rzecznik irańskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Esmail Baghei, cytowany przez agencję Reutera.
Baghei dodał, że odblokowanie zamrożonych irańskich funduszy będzie „nieodłącznym” elementem każdego porozumienia.
Rzecznik poinformował, że **strony zgodziły się, iż kwestia nuklearna i związane z nią zagadnienia nie będą na tym etapie poruszane, a zamiast tego nacisk zostanie położony na zakończenie wojny i sprawy dotyczące Libanu** – przekazał portal Iran International działający na emigracji.
Stwierdził również, że **obecność zagranicznych baz wojskowych i sił zbrojnych w regionie musi się zakończyć.** Stany Zjednoczone posiadają swoje bazy w szeregu krajów Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej – w tym w Kuwejcie, Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze i Jordanii.
Rzecznik scharakteryzował działania Iranu mające na celu „zarządzanie bezpiecznym przepływem” przez cieśninę Ormuz jako wynikające zarówno z potrzeby ochrony bezpieczeństwa narodowego, jak i służby szerszym interesom społeczności międzynarodowej. Przed konfliktem przez cieśninę przepływała jedna piąta światowego eksportu ropy naftowej i gazu ziemnego.
Tekst powstającego porozumienia ze Stanami Zjednoczonymi skrytykował członek irańskiej parlamentarnej komisji ds. bezpieczeństwa, Mahmud Nabawian. Zauważył, że nie określa on ram czasowych dla ostatecznej umowy.
Jak wskazał portal Times of Israel, oficjalny komunikat amerykański, przekazany dziennikarzom w piątek, sugeruje, że umowa realizuje pięć celów Stanów Zjednoczonych: ponowne otwarcie cieśniny Ormuz i zniesienie blokady irańskich portów przez USA; „prowadzi do demontażu irańskiego programu nuklearnego” oraz przejęcia przez Stany Zjednoczone irańskich zapasów wzbogaconego uranu; „gwarantuje trwały pokój w regionie” oraz wprowadza „system inspekcji” mający zapewnić wywiązywanie się przez Iran ze zobowiązań do nieposiadania broni jądrowej.
Izraelscy urzędnicy i szefowie służb bezpieczeństwa wyrazili silny sprzeciw wobec tych warunków, zwracając uwagę, że umowa ramowa pozostawia nierozstrzygniętymi wszystkie kluczowe cele wojny. Umowa nie zawiera zapisów dotyczących likwidacji irańskiego programu nuklearnego ani ograniczenia irańskiego programu rakiet balistycznych. Nie wspomina również o zakończeniu wsparcia Teheranu dla organizacji terrorystycznych – podkreślił portal. (PAP)
Z Los Angeles (PAP)
osk/ mal/