Język źródłowy: Polski Sejm w czwartek przyjął ustawę dotyczącą systemów sztucznej inteligencji, wprowadzając do niej pakiet zmian, głównie o charakterze porządkującym. Nowe regulacje mają na celu uregulowanie rynku AI w Polsce.
Za uchwaleniem ustawy wraz z poprawkami zagłosowało 421 parlamentarzystów, przeciw było trzech, a 18 wstrzymało się od głosu. Poprawki, zainicjowane przez Lewicę, które uzyskały poparcie większości izby niższej, miały zasadniczo charakter legislacyjny i nie naruszały istoty ustawy.
Znalazły się również zmiany wprowadzające precyzyjny termin, w jakim Senat powinien wydać postanowienie w sprawie zgody na mianowanie przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, lub miały na celu zwiększenie przejrzystości procesu wyboru zastępcy przewodniczącego Komisji. Kolejna modyfikacja wydłużała okres z 14 do 21 dni na przedłożenie Komisji raportu z realizacji działań, których ta domagała się w ostrzeżeniu skierowanym do podmiotu jeszcze przed nałożeniem sankcji za naruszenie przepisów ustawy lub unijnego rozporządzenia.
Sama ustawa ma na celu implementację unijnego AI Act w Polsce. Akty prawne mają ustanowić organ nadzoru rynku, jakim jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która będzie uprawniona między innymi do inicjowania inspekcji w przedsiębiorstwach i weryfikowania, czy technologie bazujące na AI spełniają wymogi prawne.
Zgodnie z ustawą, Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie mogła między innymi wnosić indywidualne skargi dotyczące funkcjonowania systemów AI oraz wydawać licencje dla systemów podwyższonego ryzyka (czyli wykorzystywanych m.in. w edukacji, infrastrukturze krytycznej, rekrutacji personelu, zarządzaniu migracją). Do kompetencji KRiBSI będzie także należeć wymierzanie kar pieniężnych lub wycofywanie z rynku systemów niezgodnych z AI Act.
Do zadań komisji ma również należeć kreowanie tak zwanych piaskownic regulacyjnych, które umożliwiają firmom testowanie innowacyjnych rozwiązań AI w warunkach kontrolowanych i bezpiecznych. Przepisy stanowią, że co najmniej jedna piaskownica regulacyjna powinna zostać utworzona do 2 sierpnia bieżącego roku.
Działaniami Komisji będzie zarządzał przewodniczący powoływany przez Sejm za zgodą Senatu. Ustawa zakłada, że w skład Komisji wejdą dwaj zastępcy przewodniczącego oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), a także przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). Komisja będzie ponadto zobowiązana do kooperacji z licznymi organami krajowymi, w tym z Urzędem Patentowym RP, Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych czy instytucjami związanymi z cyberbezpieczeństwem. Obsługę administracyjno-biurową KRiBSI zapewni urząd obsługujący ministra właściwego do spraw cyfryzacji.
Nowe regulacje przewidują również, że przy komisji ma funkcjonować ciało o charakterze opiniodawczo-doradczym – Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji, która ma składać się z 9 do 15 członków.
Postanowień ustawy nie będą stosować się do „kwestii związanych z bezpieczeństwem narodowym”, obejmujących działania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. Przepisy nie będą również dotyczyć między innymi osób fizycznych, które wykorzystują systemy AI wyłącznie w celach prywatnych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą, rolniczą lub inną działalnością podlegającą regulacjom prawnym.
Ustawa przewiduje również, że minister właściwy do spraw cyfryzacji będzie mógł oferować wsparcie finansowe ze środków budżetowych i unijnych na badania naukowe i prace rozwojowe dotyczące AI. Będzie on także organem udzielającym notyfikacji jednostkom oceniającym zgodność systemów AI z unijnymi procedurami. Kwestie akredytacji jednostek mają być powierzone Polskiemu Centrum Akredytacji.
Przepisy regulują również czas, w którym kontrolowana jednostka będzie mogła podpisać protokół kontroli i dostarczyć go KRiBSI lub zgłosić zastrzeżenia do protokołu – będzie to 14 dni. Ponadto – zgodnie z ustawą – kontroler jest zobowiązany do zachowania poufności, w tym informacji stanowiących tajemnice przedsiębiorstwa.
Unijny Akt o sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. z pewnymi wyłączeniami. W lutym 2025 r. wejdą w życie przepisy dotyczące systemów AI objętych zakazem w UE. Do 2 sierpnia 2025 r. państwa członkowskie miały czas na powołanie organu nadzoru rynku. W sierpniu 2026 r. zastosowanie będzie miał cały akt z wyjątkiem jednego artykułu. W pełni zacznie obowiązywać w 2027 roku. (PAP)
jls/ drag/