Język: Polski Usługi finansowe w Polsce stanowią najbardziej zaawansowaną operacyjnie branżę pod względem wykorzystania sztucznej inteligencji. Blisko 90% organizacji działających w tym segmencie rynku albo już wdrożyło rozwiązania oparte na AI, albo jest w trakcie ich implementacji, co stanowi efekt realizacji strategii skupionych na wybranych funkcjach biznesowych. Sektor finansowy wyróżnia się na tle innych branż, gdyż 64% firm stosuje takie podejście. Sztuczna inteligencja dawno przestała być w obszarze bankowości i ubezpieczeń domeną eksperymentów, a stała się integralnym elementem codziennego funkcjonowania organizacji. Wynika to również ze specyfiki sektora, którego doświadczenie w cyfrowej transformacji jest już wieloletnie – wynika z badania EY „Jak polskie firmy wdrażają AI”.
Większość ankietowanych przez EY firm (63%) stosuje nie tylko generatywną AI, ale także zaawansowane modele językowe i uczenie maszynowe. Najistotniejszym powodem takich wdrożeń było udoskonalenie docierania do klientów – tak wskazało 66% respondentów. Z kolei automatyzacja wewnętrznych procesów była motywacją dla blisko połowy (49%) badanych podmiotów. Analizując sektor finansowy, warto rozróżnić organizacje, które wdrożyły lub wdrażają AI (90%), od tych, które ukończyły pierwsze etapy implementacji (52%).
– Sektor finansowy w Polsce stanowi przykład dojrzałego i odpowiedzialnego podejścia do AI, które harmonijnie łączy innowacyjność z koniecznością przestrzegania wysokich standardów regulacyjnych, przy jednoczesnym pełnym uwzględnieniu kwestii bezpieczeństwa. Jest to fundament dla budowania zaufania i zapewnienia stabilności całego systemu finansowego – podkreśla Magda Warpas, partner w zespole doradztwa strategicznego i transakcyjnego dla klientów z sektora usług finansowych, EY-Parthenon.
Strategiczne wdrożenia
Ponad połowa firm funkcjonujących w sektorze finansowym – dokładnie 60% – posiada formalną strategię wdrażania sztucznej inteligencji, a dodatkowe 32% jest w trakcie jej opracowywania. W większości przypadków wdrażanie rozwiązań AI koncentruje się na wybranych funkcjach biznesowych, takich jak obsługa klienta czy automatyzacja procesów. Jednocześnie 42% firm realizuje strategię obejmującą całą organizację, co świadczy o rosnącym znaczeniu AI jako kluczowego elementu działalności polskich przedsiębiorstw.
Jakość posiadanych danych nadal stanowi znaczące wyzwanie dla polskich firm. Podobnie jak w sektorze energetycznym, aż 42% przedsiębiorstw finansowych napotyka trudności w ich identyfikacji. Zaledwie 8% respondentów badania dysponuje odpowiednio ustrukturyzowanymi i nieustrukturyzowanymi danymi, podczas gdy 26% posiada wyłącznie dane ustrukturyzowane. Co dziesiąta ankietowana firma przyznała, że jakość danych jest niewystarczająca do ich efektywnego wykorzystania we współpracy z AI.
Największa grupa firm (54%) zdecydowała się na automatyzację działu finansów. Jest to najwyższy odsetek spośród wszystkich badanych sektorów, obejmujących: handel detaliczny, usługi, przemysł i energetykę. Kolejnymi zautomatyzowanymi obszarami były obsługa klienta (48%) oraz sprzedaż (46%).
Niemal jedna trzecia firm (30%) planuje w ciągu najbliższych 18 miesięcy opracować własne narzędzia AI, 46% zamierza korzystać z rozwiązań zewnętrznych, a 39% zamierza połączyć oba te podejścia. Aż 82% przewiduje kolejne wdrożenia, choć 58% planuje jedynie nieznaczne zwiększenie budżetu na ten cel. Znaczący wzrost nakładów przewiduje 24%, natomiast 12% respondentów deklaruje utrzymanie ich na obecnym poziomie. Pozostałe odpowiedzi obejmowały m.in. brak decyzji, alternatywne podejście lub brak odpowiedzi.
– W sektorze finansowym obserwujemy coraz więcej implementacji produkcyjnych, które przynoszą wymierne korzyści, choć zazwyczaj dotyczą one wybranych procesów biznesowych. Radykalna zmiana modelu operacyjnego dużych instytucji jest wysoce utrudniona, przede wszystkim ze względu na rozmiar organizacji, złożoność systemów i konieczność spełnienia wymogów regulacyjnych. Transformacja w tej branży ma obecnie charakter raczej ewolucyjny niż rewolucyjny, chociaż wiele firm zainicjowało lub planuje zainicjować ambitne programy transformacyjne – stwierdza Marcin Sadek, partner EY, lider doradztwa dla sektora ubezpieczeniowego.
Finanse stanowią jeden z najbardziej regulowanych sektorów gospodarki, dlatego nie jest zaskoczeniem, że aż 43% firm z tej branży wskazało przepisy prawne jako główną barierę we wdrażaniu sztucznej inteligencji. Żaden inny sektor, nawet energetyka, nie podkreślił tego w takim stopniu. Rygorystyczne regulacje dotyczące między innymi ochrony danych czy przeciwdziałania praniu pieniędzy wymuszają na wdrażaniu AI dużą ostrożność i konieczność dostosowania się do wymogów prawa. Powoduje to, że innowacje w tym sektorze muszą być nie tylko efektywne, ale również zgodne z obowiązującymi przepisami. Badanie EY jednoznacznie wskazuje, że jest to znaczące wyzwanie dla polskich firm.
Mimo deklarowanych korzyści, 44% firm oceniło, że efekty AI były mniejsze niż zakładano, a 13% respondentów przyznało, że nie zdecydowałoby się na implementację tego typu rozwiązań, gdyby znali ich rzeczywisty rezultat. Sektor podzielił się niemal równo: 46% monitorowało efekty systemowo, 48% punktowo, a jedynie 4% osiągnęło wyniki przekraczające oczekiwania. Najczęściej wymieniane korzyści to poprawa jakości usług (60%), redukcja kosztów (50%) oraz wprowadzenie nowych usług (40%).
Cyberbezpieczeństwo jako kluczowe wyzwanie
Bezpieczeństwo cybernetyczne odgrywa fundamentalną rolę w budowaniu zaufania do systemu finansowego i utrzymaniu jego integralności. Sektor jest szczególnie narażony na ataki ze strony cyberprzestępców, począwszy od zorganizowanych grup hakerskich, aż po aktywistów internetowych. Mimo to, zaskakująco niewiele ankietowanych firm, bo tylko 39%, wskazało cyberbezpieczeństwo jako największą obawę przy wdrażaniu sztucznej inteligencji. Co więcej, ponad połowa badanych (52%) szczegółowo analizowała kwestie bezpieczeństwa w kontekście AI, a kolejne 46% zrobiło to częściowo. Pokazuje to, że chociaż świadomość zagrożeń rośnie, to wciąż istnieje przestrzeń na bardziej systematyczne podejście do ochrony przed cyberatakami w procesie wdrażania nowych technologii. Pozostałe odpowiedzi obejmowały m.in. brak analizy lub brak odpowiedzi.
– Sektor usług finansowych od lat pracuje na dużych zbiorach danych i systematycznie rozwija zaawansowane kompetencje analityczne. Dlatego implementacje sztucznej inteligencji mają dziś przede wszystkim wymiar operacyjny – wzmacniają i usprawniają istniejące procesy biznesowe, znacznie rzadziej prowadząc do fundamentalnej zmiany modelu funkcjonowania organizacji. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji wymagają nie tylko zastosowania nowoczesnych technologii, ale także solidnych ram zarządzania ryzykiem oraz specjalistycznych kompetencji w obszarze bezpieczeństwa cybernetycznego – wyjaśnia Magda Warpas z EY-Parthenon.
Największa grupa firm, czyli 35%, wprowadziła procedury, takie jak szkolenia dla pracowników. 31% firm korzysta zarówno z procedur, jak i narzędzi technicznych, a 27% zdecydowało się na zastosowanie wyłącznie narzędzi. W ramach ograniczania ryzyka, 56% firm przyjęło zasady korzystania ze sztucznej inteligencji, które obejmują zarówno systemy wewnętrzne, jak i te dostępne publicznie. Natomiast 21% firm stosuje zasady tylko dla powszechnie dostępnych systemów AI. Pozostała część respondentów wskazała inne rozwiązania lub brak podjętych działań. Pozostałe odpowiedzi dotyczyły m.in. zasad dla innych kategorii systemów lub braku formalnych zasad.
– Tworzenie i utrzymanie efektywnych systemów bezpieczeństwa jest kosztowne i wymaga inwestycji w technologie oraz wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Niektóre zabezpieczenia wiążą się z kompromisami między komfortem użytkowania, szybkością działania a kontrolą ryzyka. Dlatego sektor finansowy powinien wdrażać AI w sposób odpowiedzialny — ponieważ z jednej strony zwiększa ona powierzchnię ataku, a z drugiej może wspierać bardziej efektywną detekcję zagrożeń – dodaje Jakub Teska, partner EY, lider zespołu cloud security.
mat. pras. EY, TGS