Sesje Elixir. Kiedy pieniądze wpłyną?

Lek drogę pieniędzy wysyłanych z naszego rachunku bankowego czasem zakończymy tego samego dnia, a niekiedy proces ten wydłuża się znacznie. Opóźnienia w transferach nie są zjawiskiem losowym. Aby ich uniknąć, powinniśmy być świadomi, o której godzinie nasze banki finalizują sesje Elixir oraz jakie są opóźnienia w księgowaniu wpływających przelewów przez bank odbiorcy.

Przeczytaj również

Okres świąteczny a finanse. Kiedy zlecić transfer środków, aby dotarł na czas?

Elixir – pod tą zagadkową nazwą kryje się system obsługujący detaliczne rozliczenia międzybankowe na terenie Polski. Jest on nieprzerwanie zarządzany od 1994 roku przez Krajową Izbę Rozliczeniową S.A. Niemniej jednak, banki nie są zobligowane do ścisłego przestrzegania „rozkładu jazdy” opracowanego przez izbę rozliczeniową. Mogą one samodzielnie ustalać godziny przyjmowania zleceń płatniczych, a także modyfikować terminy księgowania otrzymanych płatności.

Kiedy otrzymam mój przelew? Sesje Elixir w bankach

Niewielka część banków rygorystycznie trzyma się harmonogramu KIR. W większości przypadków, czas na przekazywanie zleceń jest krótszy (wejście zamykane jest wcześniej niż w KIR), a sesja Elixir przychodząca jest księgowana z pewnym opóźnieniem. Jednym z prawdopodobnych powodów tej sytuacji może być cennik systemu Elixir – banki płacą mniej za zlecenia złożone z wyprzedzeniem niż za te przekazane tuż przed sesją. Wcześniejsze zakończenie przyjmowania zleceń umożliwia również lepsze zarządzanie płynnością banku i przygotowanie się do zapewnienia niezbędnych środków na realizację płatności.

Zobacz też

Obligacje Skarbowe zamiast lokaty? Poznaj pierwszy krok do bezpiecznych inwestycji

Sesje Elixir „od zaplecza”

System rozliczeń międzybankowych funkcjonuje w pewnym stopniu podobnie do internetu, jednak jest dostępny wyłącznie dla wybranych użytkowników. Za jego pośrednictwem banki wymieniają się elektronicznymi komunikatami, które zawierają między innymi dane dotyczące zleceń przelewu, zleceń zapłaty oraz płatności na rzecz urzędów skarbowych. W przeciwieństwie jednak do na przykład e-maili, gdzie przedmiotem wymiany jest jedynie informacja, tutaj musi przemieszczać się również kapitał.

Trzykrotnie w ciągu dnia roboczego izba rozliczeniowa agreguje płatności napływające i wychodzące z każdego z banków i określa tzw. pozycję netto każdego z uczestników. Jest to kwota, którą dany bank musi przekazać (jeśli suma płatności wychodzących przewyższa przychodzące) lub otrzymać (w odwrotnej sytuacji) od pozostałych banków.

Następnym etapem jest realizacja rozrachunku. Banki wzajemnie dokonują transferów środków pieniężnych, korzystając z rachunków prowadzonych w Narodowym Banku Polskim. Sesja rozliczeniowa stanowi fundament funkcjonowania systemów rozliczeń międzybankowych, które stosują model wielostronnej kompensaty zobowiązań (czyli obliczania pozycji netto). Dzięki takiemu schematowi rozliczeń, banki nie muszą utrzymywać znaczących rezerw płynnościowych, a sam proces rozrachunku jest znacznie uproszczony w porównaniu do sytuacji, gdyby każdy bank musiał rozliczać się indywidualnie z każdym innym bankiem.

Trzy razy dziennie – sesje Elixir

Dla klientów banków, kwestia zarządzania płynnością finansową banku nie jest priorytetem. Jednak fakt, że system nie operuje w czasie rzeczywistym, a opiera się na sesjach rozliczeniowych, spowalnia przepływ środków pieniężnych. Obieg pieniądza w systemie bankowym zamiera również w weekendy i dni ustawowo wolne od pracy, co szczególnie dotkliwie odczuwają podmioty takie jak handel elektroniczny, działający w trybie ciągłym, bez ograniczeń czasowych. Krajowa Izba Rozliczeniowa ustaliła stały harmonogram trzech sesji – z wyjątkiem ostatniego dnia roboczego w roku, kiedy to sesja wieczorna nie jest przeprowadzana.

Gdyby banki, przetwarzając zlecenia klientów, opierały się na powyższym harmonogramie, ustalenie terminu zaksięgowania środków na koncie odbiorcy nie stanowiłoby problemu. Załóżmy, że o godzinie 10:15 zlecamy w naszym banku przelew. Zostanie on przetworzony w ramach drugiej sesji Elixir, o godzinie 13:30. Dotrze on do banku odbiorcy o godzinie 15:00. Wszystkie zlecenia złożone do godziny 16:00 byłyby realizowane tego samego dnia, a środki trafiłyby do odbiorcy najpóźniej o 17:30. Przelewy złożone po godzinie 16:00 czekałyby na kolejny dzień roboczy, a na koncie adresata znalazłyby się o godzinie 11:00.

Unikaj płacenia w ostatniej chwili

Różnice w podejściu do terminów realizacji zleconych transferów mogą mieć negatywne konsekwencje, gdy w ostatniej chwili opłacamy rachunki lub raty kredytowe. Analiza terminów sesji rozliczeniowych pozwoli nam ocenić, czy pieniądze dotrą do odbiorcy na czas. Czasami jednak zegar jest nieubłagany – jest już za późno, Elixir zakończył swoje działanie. Na szczęście na polskim rynku dostępne są alternatywne rozwiązania, takie jak BlueCash, Express Elixir czy SORBNET.