Trybunał Stanu w składzie trzech sędziów we wtorek ponownie nałożył na prezes TS Małgorzatę Manowską grzywnę w wysokości 3 tys. zł za nieopracowanie pełnego składu TS. Tym razem zobowiązał prezes TS do zorganizowania takiego zgromadzenia do 9 czerwca.
– Prezes TS pani Małgorzata Manowska po raz kolejny nie wypełnia swojego ciążącego na niej obowiązku w trakcie toczącego się przed TS postępowania w sprawie Macieja Świrskiego o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej, a mianowicie obowiązku zwołania posiedzenia pełnego składu TS w wyznaczonym terminie – uzasadnił przewodniczący trzyosobowego składu TS Przemysław Rosati. Dodał, że prezes TS „doprowadziła do nieuzasadnionej zwłoki” w rozstrzygnięciu kwestii prawnych, naruszając konstytucyjne prawo Macieja Świrskiego do sprawnego rozpatrzenia jego sprawy.
Sprawa dotyczy zwołania Trybunału Stanu w pełnym składzie celem udzielenia odpowiedzi na pytania sformułowane na kanwie wniosku o wyłączenie Piotra Saka – jednego z sędziów TS wyznaczonych do sprawy byłego szefa KRRiT Macieja Świrskiego. O skierowaniu pytań do pełnego składu TS zdecydowali w marcu rozpatrujący wniosek o wyłączenie Saka sędziowie TS: Przemysław Rosati, Marek Mikołajczyk i Piotr Zientarski. Rosati zobowiązał wówczas prezes Manowską do zwołania posiedzenia pełnego składu TS „w terminie nie dłuższym niż do 4 kwietnia br. pod rygorem zastosowania sankcji porządkowej”.
Wówczas prezes Manowska nie zwołała takiego posiedzenia pełnego składu i 8 kwietnia skład trzech sędziów TS po raz pierwszy nałożył na nią grzywnę w wysokości 3 tys. zł i wyznaczył kolejny termin zwołania pełnego składu TS do 11 maja.
Manowska złożyła zażalenie na nałożenie tamtej pierwszej grzywny porządkowej, jednakże posiedzenie pełnego składu TS nie zostało przez nią zwołane. Podczas kwietniowego posiedzenia Rosati poinformował, że prezes TS zarządziła opracowanie opinii dotyczącej kwestii prawnych do 30 września br., co oznaczałoby ewentualne posiedzenie pełnego składu dopiero po 30 września, podczas gdy kadencja Manowskiej jako prezes TS kończy się 26 maja br., co jest powiązane z zakończeniem jej kadencji jako I prezes SN.
We wtorek Rosati poinformował, że TS nadal nie może rozpatrzyć wniosku o wyłączenie sędziego Saka z powodu nierozstrzygniętych zagadnień prawnych. Podkreślił ponadto, że natychmiastowe rozstrzygnięcie tych kwestii jest niezbędne do zapewnienia szybkiego rozpoznania tej sprawy.
W związku z tym TS nałożył na Manowską kolejną grzywnę w wysokości 3 tys. zł. Wskazał przy tym, że jest to maksymalna wysokość kary przewidziana przez przepisy w tej sytuacji. Decydując się na jej wysokość – wyjaśnił Rosati – TS miał na uwadze między innymi wagę naruszonych przez prezes TS obowiązków, „nasilenie złej woli” wyrażone w jej oświadczeniu z 16 marca br. czy „powtórzenie w nierealizowaniu prawnego obowiązku”.
Prezes Manowska w oświadczeniu wydanym jeszcze w połowie marca br. pisała, że „oczekiwanie, że kwestia dotycząca wyznaczania składów orzekających w TS zostanie rozpoznana przez półtora miesiąca, można byłoby uznać za przejaw naiwności, gdyby nie to, że całokształt okoliczności wskazuje, iż chodzi raczej o działanie o wyraźnie politycznym charakterze”.
Poza nałożeniem na Manowską grzywny porządkowej, TS wyznaczył we wtorek kolejny termin na zwołanie przez prezesa Trybunału posiedzenia pełnego składu TS – do 9 czerwca br. – również pod rygorem grzywny porządkowej. Z kolei na 10 czerwca skład trzech sędziów wyznaczył kolejny termin posiedzenia w sprawie wyłączenia sędziego Saka ze sprawy Świrskiego.
W pytaniach skierowanych do pełnego składu TS chodzi o mechanizm kształtowania składów orzekających w TS, który – według uzasadnienia pytań – powinien być określony ustawowo i w powiązanym z ustawą regulaminie TS, a nie w trybie zarządzenia prezes TS.
Wstępny wniosek o postawienie Świrskiego przed Trybunałem Stanu złożyła w Sejmie grupa 185 posłów w maju 2024 r. Ówczesny minister kultury Bartłomiej Sienkiewicz wskazywał, że szef KRRiT nie wypłaca mediom publicznym pieniędzy z abonamentu. Wniosek opiniowała sejmowa komisja odpowiedzialności konstytucyjnej, która 12 czerwca 2025 r. przyjęła sprawozdanie rekomendujące Sejmowi przyjęcie wniosku.
Przeciwko postawieniu szefa KRRiT przed TS byli posłowie PiS. Zaskarżyli oni do Trybunału Konstytucyjnego przepisy, które to umożliwiają. W połowie lipca ub.r., po rozpoznaniu wniosku grupy posłów PiS, TK orzekł, że dwa przepisy regulujące pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu członka KRRiT są niezgodne z konstytucją.
W przyjętej jeszcze w marcu 2024 r. uchwale Sejm stwierdził, że „uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć TK wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy”. Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.
W końcu lipca 2025 r. Sejm opowiedział się za pociągnięciem do odpowiedzialności konstytucyjnej Świrskiego przed Trybunałem Stanu. Marszałek Sejmu po podjęciu przez Sejm uchwały o postawieniu Świrskiego przed TS przekazał uchwałę wraz z dokumentami do Trybunału Stanu.
Świrski nie uznał decyzji Sejmu, jednak 28 lipca 2025 r. członkowie Rady zdecydowali o odwołaniu go z zajmowanej funkcji przewodniczącego KRRiT. Nową przewodniczącą została Agnieszka Glapiak.
Marcin Jabłoński, Ewa Fiutka (PAP)
mja/ ef/ sdd/