Umowa o zlecenie – kompleksowy przewodnik

Język tekstu źródłowego: Polski

Umowa-zlecenie jest powszechnie stosowaną formą zatrudnienia, cenioną za swoją elastyczność. Zapewnia ona większą swobodę działania, potencjalnie zwalnia z obowiązku odprowadzania składki chorobowej, a także umożliwia realizację zadań poza fizyczną lokalizacją pracodawcy. 

Na wstępie należy podkreślić, że umowa-zlecenie jest dokumentem cywilnoprawnym. Oznacza to, że jej zawieranie, realizacja, rozwiązanie oraz wszelkie spory z nią związane podlegają regulacjom Kodeksu cywilnego (artykuły 734-751), a nie Kodeksu pracy. Umowa-zlecenie zakłada zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania określonego zadania (np. świadczenia pracy) dla drugiej strony (zleceniodawcy), na warunkach uzgodnionych w umowie.

fot. / / Pexels

Odkryj najkorzystniejsze kredyty gotówkowe »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: Oszczędź 10% na ubezpieczeniu NNW dla ucznia z kodem promocyjnym 02346

Pracodawcy często sięgają po umowę-zlecenie jako alternatywę dla umowy o pracę, ponieważ generuje ona niższe koszty. Jeśli jednak charakter umowy wskazuje na konieczność osobistego wykonywania obowiązków, odpłatność oraz pracę w określonym miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę, może to być de facto umowa o pracę. W takiej sytuacji pracodawca naraża się na karę grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy, a pracownik może dochodzić ustalenia stosunku prawnego w formie umowy o pracę, co wiąże się z dodatkowymi uprawnieniami.

Kluczowe różnice między umową-zleceniem a umową o pracę

W obecnych realiach gospodarczych rozróżnienie między umową o pracę a umową-zleceniem bywa niekiedy utrudnione. Umowę-zlecenie od umowy o pracę odróżniają następujące aspekty:

• Zleceniobiorca nie musi wykonywać zadania w ściśle określonym miejscu ani czasie, nie podlega również podporządkowaniu zleceniodawcy.
• Zlecenie może być realizowane przez inną osobę.
• Umowa-zlecenie nie musi być odpłatna.
• Wynagrodzenie nie musi być wypłacane cyklicznie co miesiąc.
• Zleceniobiorca ponosi pełną odpowiedzialność swoim majątkiem za szkody wyrządzone zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizacją zlecenia.

Niezbędne elementy umowy-zlecenia

Każda umowa-zlecenie powinna zawierać następujące elementy, które zostaną niżej szczegółowo omówione: dane stron umowy, szczegółowy opis zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji zlecenia oraz wynagrodzenie, a także regulacje dotyczące odpowiedzialności.

• Identyfikacja stron umowy

W przypadku umowy między osobami fizycznymi, kluczowe jest podanie ich imion, nazwisk, dat urodzenia, imion rodziców, adresów zamieszkania oraz numerów dokumentów tożsamości i numerów PESEL. Jeśli strony prowadzą działalność gospodarczą, należy uwzględnić nazwę firmy i numer NIP. Gdy jedną ze stron jest spółka, konieczne jest wskazanie jej nazwy, adresu siedziby, numeru KRS oraz danych osób uprawnionych do jej reprezentowania. Umowa powinna także zawierać datę i miejsce jej zawarcia.

• Szczegółowy opis zlecenia i zakresu współpracy

Strony zobowiązane są do precyzyjnego określenia przedmiotu zlecenia. Im bardziej szczegółowy opis, tym łatwiej będzie dochodzić roszczeń i rozwiązywać potencjalne spory. Umowa powinna również zawierać obowiązki zleceniodawcy względem zleceniobiorcy, w tym zapewnienie niezbędnych materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin realizacji i wysokość wynagrodzenia

Umowa musi określać czas jej trwania, wskazując datę rozpoczęcia i zakończenia (lub zaznaczając, że jest zawarta na czas nieokreślony). Istnieje możliwość wypowiedzenia umowy w trakcie jej obowiązywania.

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla umów-zleceń. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że wynagrodzenie za godzinę pracy nie może być niższe. W przypadku ustalenia niższej stawki, należy ją wyrównać do minimalnego poziomu. Aby zapewnić prawidłowe rozliczenie, umowa powinna zawierać zapis określający sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność stron

Umowa-zlecenie powinna zawierać postanowienia regulujące skutki niedopełnienia jej warunków, takie jak opóźnienia w realizacji, wadliwe wykonanie lub nienależyte wykonanie zlecenia. Należy w tym miejscu określić konsekwencje, np. anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą postanowić o zakazie powierzania wykonania zlecenia osobom trzecim. Można również zawrzeć zapis potwierdzający stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych umową oraz warunek, że wszelkie zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Oczywiście, umowa musi być opatrzona własnoręcznymi podpisami obu stron.

Warto zaznaczyć, że w przeciwieństwie do umowy o pracę, umowa-zlecenie nie musi być zawarta na piśmie; dopuszczalna jest forma ustna, podobnie jak w przypadku późniejszych modyfikacji. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się do niej przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy czy okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny a umowa-zlecenie? Porównaj oferty banków »

Kiedy warto zawrzeć umowę-zlecenie?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania, co oznacza, że liczy się sam fakt wykonywania określonej czynności, a nie jej rezultat. Jest to odmienne podejście niż w przypadku umowy o dzieło, gdzie kluczowy jest konkretny efekt pracy. Zawarcie umowy-zlecenie jest zatem uzasadnione w następujących sytuacjach:

• Dystrybucja ulotek lub telemarketing.
• Usługi ochrony.
• Catering, sprzątanie.
• Opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub niepełnosprawnymi.
• Zlecanie zewnętrznych usług prawnych, księgowych lub IT.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto uzyskanego na podstawie umowy-zlecenia potrącane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (nie dotyczy to studentów do 26. roku życia) oraz składka zdrowotna. Zleceniobiorca ma również możliwość dobrowolnego objęcia się ubezpieczeniem chorobowym.

Przeczytaj również

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – porównanie

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, od każdej umowy-zlecenia należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Jest to 18% wartości świadczenia pomniejszone o koszty uzyskania przychodów oraz pomniejszone dodatkowo o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, która nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru składki.

Szybkie pożyczki online bez sprawdzania BIK – porównaj oferty »

Różnica w kosztach zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub gdy osiąga on w innej firmie dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia. W takich sytuacjach pracodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z kluczowych czynników wpływających na popularność umów cywilnoprawnych.

Kluczowe cechy umowy-zlecenia

Dla niektórych osób zatrudnienie na podstawie umowy-zlecenia może być korzystniejsze niż umowa o pracę, jednak dla tych, którzy szukają stabilnego zatrudnienia, może nie być to satysfakcjonujące rozwiązanie. Główne cechy umowy-zlecenia to:

• Duża swoboda w zawieraniu i rozwiązywaniu umowy, ale jednocześnie ryzyko nagłego jej zerwania przez którąkolwiek ze stron.
• Brak składek dla zleceniobiorcy będącego studentem, a także brak obowiązku odprowadzania składki chorobowej.
• Brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad pracą zleceniobiorcy.
• Potencjalnie wyższe wynagrodzenie netto i niższe koszty pracodawcy.
• Brak przywilejów wynikających z umowy o pracę, chociaż zleceniobiorca może, przy odpowiednich zapisach w umowie, uzyskać podobne świadczenia, jak np. płatny urlop w okresie letnim czy zwrot kosztów podróży służbowych.

Najkorzystniejsze oferty lokat i kont oszczędnościowych »

Podsumowując, umowa-zlecenie charakteryzuje się podwyższoną elastycznością, może być realizowana przez osoby trzecie, a jej wykonywanie jest możliwe poza siedzibą firmy. Warto jednak pamiętać, że wynagrodzenie nie powinno być niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Sposób wypowiedzenia umowy-zlecenia

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, umowę-zlecenie można wypowiedzieć niezależnie od tego, na jaki okres została zawarta. Po wypowiedzeniu umowa wygasa z natychmiastowym skutkiem, chyba że strony postanowią inaczej w umowie, wprowadzając okres wypowiedzenia. Niemniej jednak, wypowiedzenie z ważnych powodów jest zawsze możliwe.

Co do zasady, wypowiedzenie umowy-zlecenia nie wymaga formy pisemnej, musi jednak być złożone w sposób jednoznacznie wskazujący na wolę rozwiązania umowy. Powinno być również złożone w tej samej formie, w jakiej zawarto umowę.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia powinno zawierać datę i miejsce jego złożenia, dane obu stron (imię i nazwisko, adres zamieszkania lub siedziby firmy). Należy również wskazać, kto dokonuje wypowiedzenia i, w przypadku istnienia ważnych powodów, podać ich uzasadnienie. Na końcu dokumentu powinny znaleźć się podpisy stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek