Umowa o dzieło – kompleksowy przegląd

Język: Polski Umowa-zlecenie to jedna z często wybieranych form zatrudnienia. Wyróżnia się ona większą elastycznością, brakiem obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie chorobowe oraz możliwością realizacji zadań poza lokalizacją zleceniodawcy.

Na samym początku warto podkreślić, że umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że w kwestiach jej zawierania, realizacji, rozwiązywania lub rozstrzygania wszelkich sporów stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (dokładniej art. 734-751), a nie Kodeksu pracy. Umowę-zlecenie należy rozumieć jako zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania konkretnej czynności prawnej (np. pracy) dla innej strony (zleceniodawcy), zgodnie z warunkami określonymi w umowie.

fot. / / Pexels

Sprawdź, gdzie otrzymasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Pracodawcy często stosują umowę-zlecenie jako alternatywę dla umowy o pracę, co generuje dla nich niższe koszty. Jeśli charakter umowy wskazuje na konieczność osobistego wykonywania obowiązków, odpłatność oraz realizację zadań w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę, to rzeczywiście mamy do czynienia ze stosunkiem pracy. Jeśli jednak mimo to pracujemy na podstawie umowy-zlecenia, takie postępowanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego kary grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy, a także prowadzić do roszczeń o ustalenie stosunku prawnego w formie umowy o pracę, co wiąże się z dodatkowymi uprawnieniami dla pracownika.

Różnice między umową-zleceniem a umową o pracę

W obecnej sytuacji ekonomicznej, czasami trudno jest rozróżnić, czy dana osoba wykonuje swoje obowiązki na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Umowę-zlecenie od umowy o pracę odróżniają następujące niuanse:

• zleceniobiorca nie musi realizować zlecenia w ściśle określonym miejscu ani czasie, nie podlega również zależności od zleceniodawcy,
• zlecenie może zostać wykonane przez podmiot zewnętrzny,
• umowa-zlecenie nie musi być koniecznie odpłatna,
• wynagrodzenie nie musi być wypłacane co miesiąc,
• zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizacją zlecenia całym swoim majątkiem.

Jakie elementy muszą znaleźć się w umowie-zleceniu?

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące elementy, które zostaną poniżej omówione: wskazanie stron umowy, opis zlecenia i zakresu współpracy, termin wykonania zlecenia i wynagrodzenie oraz postanowienia dotyczące odpowiedzialności.

• Wskazanie stron umowy

Jeśli umowa jest zawierana między osobami fizycznymi, powinna zawierać imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, miejsca zamieszkania oraz numery dokumentów obu stron umowy, a także numery PESEL. Jeżeli strony umowy będące osobami fizycznymi prowadzą działalność gospodarczą, wymagana jest nazwa działalności i Numer Identyfikacji Podatkowej. W przypadku, gdy jedną ze stron jest spółka, należy podać jej nazwę, adres siedziby, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego oraz dane osób uprawnionych do jej reprezentowania. Umowa-zlecenie powinna również zawierać miejsce i datę jej zawarcia.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony muszą szczegółowo opisać, na czym ma polegać świadczone zlecenie. Im dokładniejszy opis, tym łatwiej będzie dochodzić ewentualnych roszczeń i rozwiązywać spory. Ponadto, umowa powinna zawierać obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym dostarczenie niezbędnych materiałów do realizacji zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna również określać czas trwania zlecenia, podając datę jego rozpoczęcia i zakończenia (lub wskazując, że umowa jest zawarta na czas nieokreślony). Oczywiście, umowę można wypowiedzieć w trakcie jej obowiązywania.

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy wykonywaniu pracy na podstawie zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że wynagrodzenie za godzinę pracy nie może być niższe od tej kwoty. W przypadku, gdy strony ustaliły niższą stawkę, należy ją wyrównać do minimalnej. Aby ustalić odpowiednią kwotę, należy zamieścić w umowie zapis określający sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność

Umowa-zlecenie powinna zawierać również zapis regulujący sytuację niewykonania umowy. Może to dotyczyć braku realizacji zlecenia w terminie lub wykonania go w sposób wadliwy lub nienależyty. W tym punkcie należy również określić konsekwencje takich zdarzeń – na przykład anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą zastrzec w umowie, że niedopuszczalne jest powierzanie wykonania zleconych czynności osobom trzecim. Można również dodać zapis, że w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego (co jest jedynie potwierdzeniem), a także fakt, że wszelkie zmiany w umowie mogą być wprowadzane wyłącznie w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oczywiście, umowa musi być własnoręcznie podpisana przez obie strony.

Należy jednak zaznaczyć, że umowa-zlecenie, w odróżnieniu od umowy o pracę, nie musi być zawarta na piśmie. Strony mogą zawrzeć umowę-zlecenie również w formie ustnej, a wszelkie zmiany umowy wprowadzone w tej formie również mogą być dokonywane w ten sam sposób. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy ani okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny z umową-zlecenie? Sprawdź oferty banków »

Kiedy zawierać umowę-zlecenie?

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że przy tej formie zatrudnienia ważny jest sam fakt wykonywania określonej pracy, a nie jej rezultat. Inaczej jest na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie istotny jest jej efekt, a nie sam proces wykonania. Zawarcie umowy zlecenia będzie więc uzasadnione w następujących rodzajach prac:

• roznoszenie ulotek lub telemarketing,
• usługi ochrony,
• catering, sprzątanie,
• opieka nad dzieckiem, osobą starszą lub niepełnosprawną,
• outsourcingowe usługi prawne, księgowe, IT.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (nie są pobierane, jeśli zleceniobiorca jest studentem), a także składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, zleceniobiorca może na własne życzenie objąć swoje wynagrodzenie składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak od umowy o pracę, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18 proc. świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o kwotę pobranej składki na ubezpieczenie zdrowotne, która nie przekracza 7,75 proc. podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w koszcie zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub osiąga w innej firmie dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia – wtedy zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z powodów, dla których umowy cywilnoprawne cieszą się dużą popularnością.

Najważniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie w formie umowy-zlecenia dla niektórych osób może być korzystniejszą opcją niż praca na umowie o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Umowę-zlecenie charakteryzuje przede wszystkim:

• duża swoboda zarówno w zawieraniu, jak i rozwiązywaniu umowy, ale z drugiej strony ryzyko zerwania jej z dnia na dzień przez obie strony
• brak składek od zleceniobiorcy będącego studentem, a także brak obowiązku odprowadzania składki chorobowej
• brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą
• wyższe wynagrodzenie netto i niższe koszty pracownicze dla pracodawcy
• brak przywilejów wynikających z umowy o pracę, jednak zleceniobiorca, o ile zostaną zawarte odpowiednie zapisy w umowie, może otrzymywać świadczenia analogiczne do pracownika, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie charakteryzuje się większą elastycznością, może być realizowana przez osoby trzecie, a jej wykonanie może odbywać się poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie jednak nie powinno być niższe od minimalnej płacy godzinowej, która w 2019 roku wynosi 14,70 zł brutto.

Jak wypowiedzieć umowę-zlecenie

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, wypowiedzenie umowy-zlecenia może nastąpić niezależnie od czasu, na jaki została ona zawarta. Oznacza to, że po wypowiedzeniu umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Niemniej jednak strony mogą zawrzeć w umowie zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, który nie wyłącza możliwości jej wypowiedzenia z ważnych powodów.

Wypowiedzenie umowy-zlecenie zasadniczo nie musi być składane na piśmie, ale musi zostać wyrażone w sposób, który nie pozostawia wątpliwości co do charakteru czynności prawnej. Dodatkowo, wypowiedzenie powinno być sporządzone w takiej formie, w jakiej została zawarta umowa.

Co powinno zawierać wypowiedzenie umowy-zlecenie? Przede wszystkim datę i miejsce złożenia wypowiedzenia, określenie stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres siedziby firmy lub miejsce zamieszkania. Ponadto, powinna zawierać informację o tym, kto wypowiada umowę-zlecenie, a jeśli powód był ważny, wskazać jego podstawy. Na końcu obie strony muszą złożyć swoje podpisy.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek