Umowa o dzieło – kompleksowy przewodnik

Język źródłowy: Polski Umowa-zlecenie stanowi powszechną formę zatrudnienia, cenioną za większą elastyczność, brak konieczności odprowadzania składki na ubezpieczenie chorobowe oraz możliwość wykonywania zadań poza lokalizacją zleceniodawcy. 

Przede wszystkim, umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że w jej zakresie, od momentu zawarcia, przez realizację, aż po zakończenie i rozwiązywanie sporów, obowiązują przepisy Kodeksu cywilnego (sekcje 734-751), a nie Kodeksu pracy. Umowa-zlecenie definiuje zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. pracy) na rzecz drugiej strony (zleceniodawcy), zgodnie z ustaleniami zawartymi w umowie.

fot. / / Pexels

Dowiedz się, gdzie uzyskasz najkorzystniejszą pożyczkę »

Reklama

Dowiedz się również

Warto przeczytać: 10% zniżki na ubezpieczenie NNW dla uczniów, kod 02346

Przedsiębiorcy nierzadko traktują umowę-zlecenie jako alternatywę dla umowy o pracę, ponieważ wiąże się ona z niższymi kosztami. Jeżeli z treści umowy wynika obowiązek osobistego wykonywania pracy, jej odpłatność oraz realizacja w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę, wówczas faktycznie mamy do czynienia z warunkami umowy o pracę. W takiej sytuacji, pracodawca może zostać ukarany grzywną w przedziale od 1000 do 30 000 zł zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy. Ponadto, pracownik może wystąpić z powództwem o ustalenie stosunku prawnego w formie umowy o pracę, co przekłada się na dodatkowe uprawnienia.

Kluczowe różnice między umową-zlecenie a umową o pracę

W obecnych realiach gospodarczych, rozróżnienie między umową o pracę a umową-zleceniem bywa niekiedy trudne. Poniżej przedstawiono detale, które odróżniają umowę-zlecenie od umowy o pracę:

• Zleceniobiorca nie musi wykonywać zlecenia w określonym miejscu ani czasie, ani nie podlega zależności od zleceniodawcy.
• Istnieje możliwość powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej.
• Umowa-zlecenie nie musi mieć charakteru odpłatnego.
• Wynagrodzenie nie musi być wypłacane co miesiąc.
• Zleceniobiorca ponosi pełną odpowiedzialność swoim majątkiem za szkody wyrządzone zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizacją zlecenia.

Elementy wymagane w umowie-zlecenie

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące pozycje, które zostaną szczegółowo omówione: określenie stron, szczegółowy opis zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji oraz wynagrodzenie, a także zasady dotyczące odpowiedzialności.

• Określenie stron umowy

W przypadku umów zawieranych między osobami fizycznymi, dokument powinien zawierać pełne dane obu stron, takie jak: imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, adresy zamieszkania oraz numery dowodów osobistych lub paszportów, a także numery PESEL. Jeśli strony prowadzą działalność gospodarczą, niezbędne są nazwa firmy oraz numer NIP. Gdy jedną ze stron jest spółka, należy podać jej pełną nazwę, adres siedziby, numer wpisu do KRS oraz dane osób reprezentujących spółkę. Dokument powinien również zawierać datę i miejsce zawarcia umowy.

• Opis zlecenia i zakres współpracy

Strony są zobowiązane do precyzyjnego określenia przedmiotu zlecenia. Im bardziej szczegółowy opis, tym łatwiejsze będzie dochodzenie roszczeń i rozwiązywanie ewentualnych sporów. Umowa powinna również zawierać obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym zapewnienie niezbędnych materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna określać czas jej trwania, wskazując datę rozpoczęcia i zakończenia (lub jej nieoznaczony charakter). Możliwe jest również jej wcześniejsze rozwiązanie. Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla umów-zleceń, która od 1 stycznia 2019 roku wynosi 14,70 zł brutto. Wynagrodzenie godzinowe nie może być niższe od tej kwoty. W przypadku ustalenia niższej stawki, konieczne jest jej wyrównanie do minimalnego poziomu. Umowa powinna zawierać zapis określający sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność

Umowa-zlecenie powinna zawierać postanowienia dotyczące sytuacji niewywiązania się z jej warunków, takie jak brak terminowości lub nienależyte wykonanie zlecenia. Należy również określić konsekwencje takich zdarzeń, np. anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą zastrzec zakaz powierzania wykonania zlecenia osobom trzecim. Można również zawrzeć zapis o zastosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego do spraw nieuregulowanych umową (co stanowi jedynie potwierdzenie obowiązujących przepisów) oraz o tym, że wszelkie modyfikacje umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa musi być podpisana przez obie strony własnoręcznym podpisem.

Należy jednak zaznaczyć, że w przeciwieństwie do umowy o pracę, umowa-zlecenie nie musi być sporządzona na piśmie; może być zawarta ustnie. Zmiany w umowie zawartej ustnie również mogą być dokonane w tej samej formie. Co więcej, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się do niej przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy czy okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny dla osób na umowie-zlecenie? Zapoznaj się z ofertami banków »

Kiedy warto zawrzeć umowę-zlecenie?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest zobowiązaniem do dochowania należytej staranności, co oznacza, że kluczowe jest samo wykonanie określonej pracy, a nie jej efekt końcowy. Jest to odmienne podejście w porównaniu do umowy o dzieło, gdzie istotny jest rezultat. Zawarcie umowy-zlecenia jest uzasadnione w przypadku następujących rodzajów prac:

• Rozprowadzanie ulotek lub telemarketing.
• Usługi ochrony.
• Catering i usługi sprzątania.
• Opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub niepełnosprawnymi.
• Zlecenia zewnętrzne z zakresu usług prawnych, księgowych lub IT.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto uzyskiwanego na podstawie umowy-zlecenia pobierane są składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne i rentowe), pod warunkiem, że zleceniobiorca nie jest studentem lub nie posiada innego tytułu do ubezpieczeń. Pobierana jest również składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, zleceniobiorca ma możliwość dobrowolnego odprowadzania składki na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj również

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – porównanie

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, od każdej umowy-zlecenia należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% podstawy opodatkowania, pomniejszonej o koszty uzyskania przychodu oraz o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru tej składki.

Szybkie pożyczki online bez BIK – przegląd ofert »

Różnica w kosztach zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub osoba, która w innej firmie zarabia co najmniej minimalne wynagrodzenie krajowe. Wówczas zleceniodawca nie musi odprowadzać swojej części składek do ZUS ani na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z czynników, które przyczyniają się do popularności umów cywilnoprawnych.

Najważniejsze cechy umowy-zlecenia

Forma zatrudnienia w postaci umowy-zlecenia może być korzystniejsza dla niektórych osób niż umowa o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą być nią rozczarowane. Umowa-zlecenie charakteryzuje się przede wszystkim:

• Znaczną swobodą w zawieraniu i rozwiązywaniu umowy, ale także ryzykiem nagłego jej zakończenia dla obu stron.
• Brakiem składek dla zleceniobiorcy będącego studentem, a także brakiem obowiązku opłacania składki chorobowej.
• Brakiem stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą.
• Wyższym wynagrodzeniem netto dla pracownika i niższymi kosztami po stronie pracodawcy.
• Brakiem przywilejów wynikających z umowy o pracę, choć zleceniobiorca może, po odpowiednich zapisach w umowie, otrzymywać podobne świadczenia, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepsze oprocentowanie »

Podsumowując, umowa-zlecenie oferuje większą elastyczność. Może być zlecana osobom trzecim, a jej realizacja może odbywać się poza siedzibą firmy. Warto jednak pamiętać, że wynagrodzenie nie powinno być niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Jak wypowiedzieć umowę-zlecenie

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, umowa-zlecenie może być wypowiedziana w dowolnym momencie, niezależnie od terminu, na jaki została zawarta. Po jej wypowiedzeniu umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Strony mogą jednak w umowie zawrzeć zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyklucza możliwości jej rozwiązania z ważnych przyczyn.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia zazwyczaj nie wymaga formy pisemnej, jednak musi być złożone w sposób jednoznacznie wskazujący na zamiar rozwiązania umowy. Forma wypowiedzenia powinna być zgodna z formą zawarcia umowy.

Wypowiedzenie umowy-zlecenie powinno zawierać datę i miejsce jego złożenia, dane stron (imię i nazwisko, adres zamieszkania lub siedziba firmy). Dodatkowo, należy wskazać, kto dokonuje wypowiedzenia, a jeśli powodem jest ważna przyczyna, należy ją uzasadnić. Na dokumencie muszą znaleźć się podpisy obu stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek