Umowa o dzieło – kompletny przewodnik

Język źródłowy: Polski Umowa-zlecenie stanowi jedną z powszechnie stosowanych form zatrudnienia. Wyróżnia się ona większą elastycznością, brakiem konieczności naliczania składek na ubezpieczenie chorobowe oraz możliwością wykonywania powierzonych zadań w lokalizacji innej niż siedziba zleceniodawcy.

fot. Thinkstock / / Bankier.pl

Na wstępie należy zaznaczyć, że umowa-zlecenie to kontrakt cywilnoprawny. Oznacza to, że w kwestiach jej zawierania, wykonywania, rozwiązywania lub rozstrzygania sporów obowiązują przepisy Kodeksu cywilnego (konkretnie artykuły 734-751), a nie przepisy prawa pracy. Umowę-zlecenie definiuje się jako zobowiązanie jednej ze stron (zleceniobiorcy) do dokonania określonej czynności prawnej (np. świadczenia pracy) na rzecz drugiej strony (zleceniodawcy), na warunkach ustalonych w umowie.

fot. / / Pexels

Dowiedz się, gdzie uzyskasz najkorzystniejszą pożyczkę gotówkową »

Reklama

Zobacz również

Polecane dla Ciebie: 10% rabatu na ubezpieczenie NNW dla ucznia, użyj kodu 02346

Pracodawcy często decydują się na umowę-zlecenie zamiast umowy o pracę, traktując ją jako mniej kosztowną alternatywę. Jeżeli charakter umowy wskazuje na konieczność osobistego świadczenia pracy, odpłatność oraz wykonywanie obowiązków w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę, to faktycznie mamy do czynienia z pracą na etacie. W takiej sytuacji, jeśli mimo to zawarto umowę-zlecenie, działanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego kary finansowej w wysokości od 1000 do 30 000 zł zgodnie z artykułem 281 Kodeksu pracy. Dodatkowo, pracownik może wystąpić z powództwem o ustalenie stosunku prawnego w formie umowy o pracę, co wiąże się z przyznaniem mu dodatkowych uprawnień.

Kluczowe różnice między umową-zlecenie a umową o pracę

W aktualnych warunkach gospodarczych bywa trudno jednoznacznie odróżnić, czy dana osoba pracuje na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Poniżej przedstawiono szczegóły, które odróżniają umowę-zlecenie od umowy o pracę:

• Zleceniobiorca nie jest zobowiązany do wykonywania zlecenia w ściśle określonym miejscu ani czasie; nie pozostaje również w zależności od zleceniodawcy.
• Zlecenie może być realizowane przez osobę trzecią.
• Umowa-zlecenie nie musi być z definicji odpłatna.
• Wynagrodzenie nie musi być wypłacane co miesiąc.
• Zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z wykonywaniem zlecenia całym swoim majątkiem.

Jakie elementy powinny znaleźć się w umowie-zleceniu?

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące elementy, które zostaną omówione poniżej: wskazanie stron umowy, opis przedmiotu zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji zlecenia oraz wynagrodzenie, a także postanowienia dotyczące odpowiedzialności.

• Określenie stron umowy

W przypadku umowy zawieranej między osobami fizycznymi, dokument powinien zawierać imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, miejsca zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości i PESEL obu stron. Jeśli strony prowadzą działalność gospodarczą, należy podać nazwę firmy oraz numer NIP. Gdy jedną ze stron jest spółka, konieczne jest podanie jej nazwy, adresu siedziby, numeru wpisu do KRS oraz danych osób uprawnionych do jej reprezentowania. Umowa powinna również zawierać miejsce i datę jej zawarcia.

• Szczegółowy opis zlecenia i zakres współpracy

Strony muszą precyzyjnie określić, na czym będzie polegać zlecona czynność. Im dokładniejszy opis, tym łatwiejsze będzie dochodzenie roszczeń i rozwiązywanie sporów. Ponadto, umowa powinna zawierać obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym zapewnienie niezbędnych materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin realizacji i wynagrodzenie

Umowa powinna określać czas trwania zlecenia, wskazując datę jego rozpoczęcia i zakończenia, lub zaznaczyć, że jest zawarta na czas nieokreślony. Możliwe jest również jej wcześniejsze wypowiedzenie. Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy umowach-zleceniach. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że stawka godzinowa nie może być niższa. W przypadku ustalenia niższej stawki, należy ją wyrównać do poziomu minimalnego. W celu prawidłowego ustalenia wynagrodzenia, umowa powinna zawierać sposób potwierdzania liczby zrealizowanych godzin pracy.

• Odpowiedzialność stron

Umowa-zlecenie powinna zawierać zapis dotyczący sytuacji niedopełnienia zobowiązań umownych. Może to obejmować niewykonanie zlecenia w terminie lub wykonanie go w sposób wadliwy. W tym punkcie należy również określić konsekwencje takich zdarzeń, np. anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą zastrzec zakaz powierzania wykonania zlecenia osobom trzecim. Można również zawrzeć klauzulę, że w sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (co stanowi jedynie potwierdzenie stanu prawnego) oraz że wszelkie zmiany w umowie wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Oczywiście, umowa musi być własnoręcznie podpisana przez obie strony.

Warto jednak zauważyć, że w przeciwieństwie do umowy o pracę, umowa-zlecenie nie musi być zawierana na piśmie. Strony mogą ją zawrzeć ustnie, a wszelkie zmiany mogą być wprowadzane w ten sam sposób. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się do niej przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy ani okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny przy umowie-zlecenie? Zapoznaj się z ofertami banków »

Kiedy warto zawrzeć umowę-zlecenie?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że w tym przypadku istotne jest dążenie do wykonania określonej pracy, a niekoniecznie osiągnięcie konkretnego rezultatu. Odmiennie jest w przypadku umowy o dzieło, gdzie kluczowy jest efekt pracy. Zawarcie umowy-zlecenia będzie zatem uzasadnione w przypadku następujących rodzajów prac:

• Dystrybucja materiałów promocyjnych lub telemarketing.
• Usługi ochrony.
• Catering, usługi sprzątające.
• Opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub niepełnosprawnymi.
• Świadczenie usług prawnych, księgowych, informatycznych w modelu outsourcingowym.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia potrącane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (nie są one pobierane, jeśli zleceniobiorca jest studentem) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, zleceniobiorca może dobrowolnie zdecydować o objęciu swojego wynagrodzenia składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – rozbieżności

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, od każdej umowy-zlecenia należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% kwoty świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki i pożyczki bez BIK – porównywarka szybkich pożyczek online »

Różnica w kosztach zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub osiąga w innym miejscu pracy dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia. Wówczas zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z czynników, dla których umowy cywilnoprawne cieszą się tak dużą popularnością.

Najistotniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie na podstawie umowy-zlecenia może być korzystniejsze dla niektórych osób niż praca na umowie o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Główne cechy umowy-zlecenia to:

• Duża swoboda w zakresie zawierania i rozwiązywania umowy, jednak wiąże się to z ryzykiem jej nagłego zerwania przez obie strony.
• Brak obowiązku odprowadzania składek przez zleceniobiorcę będącego studentem, a także brak składki chorobowej.
• Brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą.
• Wyższe wynagrodzenie netto i niższe koszty pracownika dla pracodawcy.
• Brak uprawnień wynikających z umowy o pracę; jednak zleceniobiorca, po odpowiednich zapisach w umowie, może otrzymywać świadczenia podobne do pracowniczych, np. płatny urlop w okresie wakacyjnym, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepsze oprocentowanie »

Podsumowując, umowa-zlecenie jest bardziej elastyczna, może być realizowana przez osoby trzecie i wykonywana poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie nie powinno być jednak niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Sposób wypowiedzenia umowy-zlecenia

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, wypowiedzenie umowy-zlecenia jest możliwe niezależnie od czasu, na jaki została zawarta. Po wypowiedzeniu umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Niemniej jednak, strony mogą umieścić w umowie zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyklucza możliwości jej wcześniejszego rozwiązania z ważnych przyczyn.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia co do zasady nie wymaga formy pisemnej, ale musi być złożone w sposób jednoznacznie wskazujący na jego charakter. Ponadto, wypowiedzenie powinno być dokonane w takiej formie, w jakiej została zawarta umowa.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia powinno zawierać datę i miejsce jego złożenia, dane stron umowy – imię i nazwisko, adres zamieszkania lub adres siedziby firmy. Powinno również zawierać informację o tym, kto dokonuje wypowiedzenia, a w przypadku istnienia ważnej przyczyny, wskazanie jej podstaw. Na końcu dokumentu muszą znaleźć się podpisy obu stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek