Umowa o dzieło – kompleksowy poradnik

Polski

Umowa-zlecenie stanowi jedną z powszechnie stosowanych form zatrudnienia, wyróżniającą się większą swobodą działania, brakiem obowiązku opłacania składki chorobowej oraz możliwością świadczenia pracy poza lokalizacją pracodawcy.

fot. Thinkstock / / Bankier.pl

Na wstępie należy podkreślić, że umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że jej zawieranie, realizacja, rozwiązanie, a także rozstrzyganie wszelkich sporów podlega regulacjom Kodeksu cywilnego (konkretnie artykułom 734-751), a nie Kodeksu pracy. Umowa-zlecenie definiowana jest jako zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. pracy) dla drugiej strony (zleceniodawcy), zgodnie z ustaleniami zawartymi w umowie.

fot. / / Pexels

Sprawdź, gdzie otrzymasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Pracodawcy nierzadko posługują się umową-zlecenie jako substytutem umowy o pracę, co generuje dla nich niższe koszty. Jeżeli z treści umowy wynika obowiązek osobistego wykonywania zadań, odpłatność oraz realizacja pracy w miejscu i czasie wskazanym przez zleceniodawcę, wówczas faktycznie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy. Jeśli mimo to pracujemy na podstawie umowy-zlecenia, takie postępowanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy, a także możliwością wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego w postaci umowy o pracę, co wiąże się z dodatkowymi uprawnieniami dla zatrudnionego.

Różnice między umową-zleceniem a umową o pracę

W aktualnej sytuacji gospodarczej bywa trudno jednoznacznie odróżnić, czy dana osoba świadczy pracę na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Umowę-zlecenie od umowy o pracę odróżniają następujące szczegóły:

• zleceniobiorca nie jest zobowiązany do wykonywania zlecenia w konkretnym miejscu ani czasie, ani też nie podlega podporządkowaniu zleceniodawcy,
• zlecenie może być wykonane przez inną osobę,
• umowa-zlecenie nie musi być koniecznie odpłatna,
• wynagrodzenie nie musi być realizowane co miesiąc,
• zleceniobiorca odpowiada za szkodę wyrządzoną zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z wykonywanym zleceniem całym swoim majątkiem.

Jakie zapisy muszą się znaleźć w umowie-zleceniu?

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące elementy, które zostaną omówione poniżej: określenie stron umowy, opis zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji zlecenia i wysokość wynagrodzenia oraz postanowienia dotyczące odpowiedzialności.

• Określenie stron umowy

W przypadku gdy umowa jest zawierana między osobami fizycznymi, powinna ona zawierać imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, miejsca zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości obu stron umowy, a także numery PESEL. Jeśli strony umowy będące osobami fizycznymi prowadzą działalność gospodarczą, niezbędne będą nazwa działalności i Numer Identyfikacji Podatkowej. Gdy jedną ze stron umowy jest spółka, konieczne jest podanie nazwy spółki, adresu jej siedziby, numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a także danych osób uprawnionych do reprezentowania spółki. Na umowie-zlecenie powinna być również wskazana miejscowość i data zawarcia umowy.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony zobowiązane są do dokładnego opisania przedmiotu zlecenia. Im precyzyjniej zostanie ono zdefiniowane, tym łatwiej będzie dochodzić ewentualnych roszczeń i rozstrzygać spory. Ponadto, umowa powinna zawierać również obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym zapewnienie odpowiednich materiałów niezbędnych do realizacji zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna określać także czas trwania zlecenia, wskazując datę jego rozpoczęcia i zakończenia (lub status umowy jako zawartej na czas nieokreślony). Oczywiście, umowa może zostać wypowiedziana w trakcie jej obowiązywania.

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy-zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że wynagrodzenie za godzinę pracy nie może być niższe od tej kwoty. W przypadku ustalenia niższej stawki przez strony, konieczne jest jej wyrównanie do poziomu minimalnej stawki. Aby określić odpowiednią kwotę, należy zamieścić w umowie zapis dotyczący sposobu potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność

Umowa-zlecenie powinna zawierać również postanowienia regulujące sytuacje związane z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy. Może to dotyczyć niedotrzymania terminu wykonania zlecenia lub wykonania go w sposób wadliwy lub nieprawidłowy. W tym punkcie należy również określić konsekwencje takich zdarzeń – na przykład anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą zastrzec w umowie, że powierzanie zleconych czynności osobom trzecim jest niedopuszczalne. Można również dodać zapis o zastosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych umową (co stanowi jedynie potwierdzenie), a także informację, że wszelkie zmiany w umowie mogą być dokonywane wyłącznie w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oczywiście, umowa musi być podpisana własnoręcznie przez obie strony.

Należy jednak zaznaczyć, że umowa-zlecenie, w przeciwieństwie do umowy o pracę, nie musi być zawarta na piśmie. Strony mogą zawrzeć umowę-zlecenie również w formie ustnej, a wszelkie zmiany umowy dokonane w tej formie mogą być wprowadzane w podobny sposób. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie obowiązują zleceniobiorcy między innymi przepisy dotyczące czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy ani okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny z umową-zlecenie? Sprawdź oferty banków »

Kiedy zawierać umowę-zlecenie?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że w przypadku tej formy zatrudnienia istotne jest samo wykonywanie określonej pracy, a nie jej rezultat. Inaczej jest na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie kluczowy jest efekt, a nie sam proces wykonywania. Zawarcie umowy-zlecenia jest więc uzasadnione w przypadku takich prac jak na przykład:

• roznoszenie ulotek lub telemarketing,
• usługi ochroniarskie,
• catering, sprzątanie,
• opieka nad dzieckiem, osobą starszą lub niepełnosprawną,
• outsourcingowe usługi prawne, księgowe, IT.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia potrącane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (nie są one potrącane, jeśli zleceniobiorca jest studentem) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, zleceniobiorca może dobrowolnie poddać swoje wynagrodzenie obciążeniu składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak od umowy o pracę, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o kwotę pobranej składki na ubezpieczenie zdrowotne nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w kosztach zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student do 26. roku życia lub osiąga w innej firmie dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia – wówczas zleceniodawca nie odprowadza swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z czynników wpływających na popularność umów cywilnoprawnych.

Najważniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie w ramach umowy-zlecenia dla niektórych osób może okazać się korzystniejsze niż umowa o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Umowę-zlecenie charakteryzuje przede wszystkim:

• duża swoboda zarówno w zawieraniu, jak i rozwiązywaniu umowy, lecz jednocześnie ryzyko nagłego jej zakończenia dla obu stron
• brak składek dla zleceniobiorcy będącego studentem, a także brak obowiązku opłacania składki chorobowej
• brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą
• wyższe wynagrodzenie netto i niższe koszty pracownika dla pracodawcy
• brak przywilejów wynikających z umowy o pracę, jednak zleceniobiorca, pod warunkiem odpowiednich zapisów w umowie, może otrzymywać świadczenia analogiczne do pracownika, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie cechuje się większą elastycznością, może być powierzana osobom trzecim, a jej realizacja może odbywać się poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie nie powinno być jednak niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Jak wypowiedzieć umowę-zlecenie

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, wypowiedzenie umowy-zlecenia może nastąpić w dowolnym momencie, niezależnie od tego, na jaki okres została zawarta. Oznacza to, że po wypowiedzeniu umowa przestaje obowiązywać ze skutkiem natychmiastowym. Strony mogą jednak zawrzeć w umowie zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyłącza możliwości jej rozwiązania z ważnych przyczyn.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia co do zasady nie musi być sporządzone na piśmie, ale musi zostać wyrażone w sposób jednoznaczny dla stron. Ponadto, wypowiedzenie powinno być dokonane w takiej samej formie, w jakiej została zawarta umowa.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia powinno zawierać przede wszystkim datę i miejsce jego złożenia, określenie stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania lub adres siedziby firmy. Dodatkowo powinna się w nim znaleźć informacja o tym, kto wypowiada umowę-zlecenie, a jeśli powód był ważny, należy wskazać podstawy jego wystąpienia. Na końcu dokumentu obie strony powinny złożyć swoje podpisy.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek