Zasoby przeznaczane na biura poselskie obejmują nie tylko koszty najmu i wynagrodzeń personelu. W dokumentacji publikowanej przez Kancelarię Sejmu znajdują się również pozycje takie jak smartfony, ekspresy do kawy, dekoracje roślinne, usługi cateringowe oraz nagrody rzeczowe. Przyjrzeliśmy się, w jaki sposób posłowie spożytkowali w 2025 roku niemal 129 milionów złotych środków publicznych.
W roku 2025 każdy parlamentarzysta otrzymał zaliczkę w wysokości 279 720 zł na pokrycie kosztów prowadzenia biura poselskiego. W skali całego parlamentu jest to suma 128 671 200 zł. Część parlamentarzystów w pełni wykorzystała przyznane środki, podczas gdy inni zagospodarowali jedynie ich część. Analiza sprawozdań publikowanych przez Kancelarię Sejmu wskazuje, że oprócz pensji personelu i kosztów najmu, uwzględniane są także wydatki na wyposażenie, artykuły spożywcze, florystykę, telefony czy urządzenia AGD.
Ekspresy, lodówki i zasłony
Dokumentacja ujawnia, że część posłów przeznacza fundusze na standardowe wyposażenie biur, jednakże zakres tych zakupów może być bardzo zróżnicowany. Wśród wydatków pojawiają się ekspresy do kawy w cenach kilku tysięcy złotych, odkurzacze, czajniki, lodówki lub kuchenki mikrofalowe. Wiceprzewodniczący Sejmu Krzysztof Bosak zakupił do swojego biura między innymi ekspres do kawy, dwa odkurzacze i czajniki. Była minister zdrowia Izabela Leszczyna wyposażyła swoje biuro w ekspres, lodówkę i kuchenkę mikrofalową. Z kolei Sławomir Nitras wydał na ekspres ponad 3 tys. zł, podczas gdy Marcin Ociepa nabył podobny sprzęt za kilkaset złotych. W sprawozdaniach można również odnotować wydatki na elementy wyposażenia, takie jak zasłony zakupione przez Izabelę Bodnar za blisko 7 tys. zł.
Kwiaty i wiązanki za kilkanaście tysięcy złotych
W niektórych sprawozdaniach widnieją także koszty związane z zakupem kwiatów i wiązanek. U niektórych parlamentarzystów są to wydatki rzędu kilkuset złotych rocznie, jednakże istnieją również przypadki znacznie wyższych sum. W przedstawionych materiałach znajdują się między innymi wydatki Anny Dąbrowskiej-Banaszek na kwotę 18 492,24 zł, Piotra Glińskiego – 14 408,56 zł, Antoniego Macierewicza w wysokości 12 347 zł oraz Roberta Telusa sięgające 10 153 zł. W tej kategorii również obserwujemy znaczące dysproporcje między poszczególnymi posłami.
Telefony z wyższej półki
W sprawozdaniach regularnie pojawiają się także zakupy aparatów telefonicznych, najczęściej urządzeń o wartości kilku tysięcy złotych. Zdarza się, że kilka sztuk tych urządzeń jest nabywanych w ciągu roku. Na przykład Iwona Ewa Arent wykazała zakup trzech telefonów w cenach 1446,18 zł, 4672,71 zł i 4559 zł. Natomiast Przemysław Czarnek w ubiegłym roku zakupił dwa iPhone’y po 4499 zł każdy. Przy zakupach pojedynczych smartfonów można znaleźć między innymi wydatek 6499 zł poniesiony przez Aleksandrę Gajewską oraz 5287,77 zł w zestawieniu Rafała Bochenka.
Najwięcej kosztują wynagrodzenia i biura
Jednakże największą część przyznanej zaliczki stanowią nie sprzęty czy artykuły spożywcze, lecz wynagrodzenia dla pracowników oraz koszty związane z najmem lokali biurowych. Te kategorie zazwyczaj pochłaniają największą część budżetu. Różnice między poszczególnymi posłami są jednak znaczące.
Koszty najmu biur poselskich, obejmujące czynsz, opłaty za energię elektryczną i cieplną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, podatki i lokalne należności, są bardzo zróżnicowane i nie zawsze są bezpośrednio powiązane z liczbą posiadanych lokali. Z opublikowanych sprawozdań wynika, że Piotr Babinetz przeznaczył 68 936,56 zł na utrzymanie czterech biur, w tym trzech zlokalizowanych w mniejszych miejscowościach na Podkarpaciu – w Brzozowie, Krośnie, Sanoku i Rymanowie. Bronisław Foltyn za dwa biura, mieszczące się w Bielsku-Białej i Cieszynie, zapłacił rocznie 75 552,71 zł. Izabela Bodnar wykazała koszty najmu biura we Wrocławiu w wysokości 67 800,71 zł, Roman Fritz w Rybniku – 51 827,37 zł, a Adam Gomoła w Opolu 42 452,08 zł. Dla porównania, Adrian Zandberg przeznaczył na biuro w Warszawie 23 324,27 zł, a Ryszard Terlecki na trzy lokale, w tym jeden w Krakowie, 21 509,37 zł rocznie.
Na ogólny poziom wydatków wpływa liczba prowadzonych biur, ich lokalizacja oraz zakres dodatkowych opłat, takich jak energia, ogrzewanie, woda czy wywóz śmieci. Problemem z perspektywy porównawczej jest fakt, że w publikowanych przez Kancelarię Sejmu sprawozdaniach brakuje informacji o powierzchni wynajmowanych lokali, co utrudnia oszacowanie faktycznego kosztu utrzymania jednego metra kwadratowego biura.
Z kolei w części dokumentów można znaleźć pozycje ujęte w kategorii „inne”, dotyczące obsługi administracyjnej biura. Na przykład Adam Dziedzic wykazał w tej kategorii kwotę 102 tys. zł, a Grzegorz Płaczek – 192 333,89 zł.
Artykuły spożywcze również podlegają rozliczeniu
W niektórych sprawozdaniach widoczne są również wydatki na artykuły spożywcze. W niektórych przypadkach są to kwoty symboliczne, w innych sięgają kilku tysięcy złotych rocznie. Na przykład Iwona Ewa Arent wykazała z tego tytułu 8013,63 zł, co przekłada się na średnią miesięczną kwotę około 670 zł. U posła Andrzeja Adamczyka ta pozycja w budżecie wyniosła 6634,69 zł rocznie. Dla porównania, u części posłów wydatki w tej kategorii nie występują w ogóle lub są ograniczone do kilkuset złotych w skali roku.
Ekspertyzy i tłumaczenia raczej na marginesie
Chociaż katalog wydatków obejmuje również ekspertyzy, opinie i tłumaczenia, w praktyce pozycje te nie należą do kluczowych. W sprawozdaniach pojawiają się stosunkowo rzadko i zazwyczaj mają znacznie mniejszą wagę niż wynagrodzenia, najem, wyposażenie czy bieżące utrzymanie biura. Oznacza to, że większość środków jest przeznaczana na koszty organizacyjne i administracyjne.
RTV, streaming i polisy OC
W sprawozdaniach można także odnaleźć mniej standardowe pozycje, takie jak abonament RTV, opłaty za serwisy streamingowe czy ubezpieczenia OC związane z prowadzeniem biura poselskiego. Ten rodzaj wydatków pojawia się rzadziej niż koszty wynagrodzeń, najmu czy wyposażenia. Zdarza się również, że poseł nie opłaca abonamentu, mimo wcześniejszego wykazania zakupu telewizora. Polisę OC wykazał na przykład minister finansów Andrzej Domański.
W niektórych dokumentach ujęto również wydatki na nagrody rzeczowe, puchary i rekwizyty. Przykładowo Stefan Krajewski przeznaczył na ten cel w ubiegłym roku 24 149 zł. Z kolei Aleksandra Uznańska-Wiśniewska wykazała 7072 zł za usługę fotograficzną.
Sporadycznie pojawiają się także koszty związane ze spotkaniami z wyborcami, takie jak catering czy wynajem sal. W tej kategorii Agnieszka Dziemianowicz-Bąk wykazała 3291 zł za wynajem sali oraz 11 750,04 zł za catering.
Na co posłowie wydają pieniądze?
Coroczne raporty dotyczące wydatkowania środków z zaliczki na prowadzenie biura poselskiego składają się z następujących kategorii:
- Wynagrodzenia wypłacane na podstawie zawartych przez posła umów zlecenia i umów o dzieło wraz z pochodnymi
- Koszty ekspertyz, opinii, tłumaczeń
- Koszty usług telekomunikacyjnych związanych z realizacją mandatu poselskiego, z wyłączeniem kosztów, o których mowa w pkt 6
- Koszty usług telekomunikacyjnych w „Domu Poselskim” oraz w kwaterach prywatnych w Warszawie, potrącane przez Kancelarię Sejmu z zaliczki na biuro poselskie
- Koszty korespondencji i ogłoszeń
- Koszty wynajmu sal na spotkania z wyborcami
- Koszty podróży posłów w związku z realizacją mandatu poselskiego samochodem prywatnym lub innym
- Koszty podróży posła w związku z realizacją mandatu poselskiego taksówkami
- Koszty najmu lokalu biura poselskiego, obejmujące: czynsz, opłaty za energię elektryczną i cieplną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, podatki i opłaty lokalne
- Koszty konserwacji i naprawy sprzętu technicznego biura poselskiego oraz koszty jego eksploatacji
- Koszty drobnych napraw i remontów lokalu biura poselskiego
- Zakup materiałów biurowych, prasy, wydawnictw, środków ochrony indywidualnej itp.
- Zakup środków trwałych o charakterze wyposażenia**
- Koszty podróży służbowych pracowników biura poselskiego, o których mowa w pkt 1
- Odpis na fundusz świadczeń socjalnych
- Świadczenia urlopowe wypłacane pracownikom biura poselskiego, o których mowa w pkt 1
- Koszty obsługi rachunkowo-księgowej i bankowej biura poselskiego
- Koszty wykupu polisy OC z tytułu prowadzenia biura poselskiego
- Koszty abonamentu RTV biura poselskiego
- Koszty utworzenia oraz obsługi strony internetowej biura poselskiego
- Inne wydatki związane z prowadzeniem biura poselskiego (łącznie)
Publiczny charakter sprawozdań umożliwia każdemu zapoznanie się ze sposobem wydatkowania środków z zaliczki na biura poselskie. Z drugiej strony sam zestaw kategorii nie zawsze pozwala na pełną ocenę racjonalności poniesionych wydatków. Brakuje na przykład informacji o skali działalności biur, ich powierzchni, liczbie obsługiwanych petentów czy specyfice okręgu wyborczego. To sprawia, że łatwo zidentyfikować pojedyncze kwoty przeznaczone na ekspres, kwiaty czy telefony, ale trudniej jest dokonać porównania ogólnego modelu funkcjonowania biur poselskich.