Premier Donald Tusk oznajmił w poniedziałek, że rząd z dużym prawdopodobieństwem będzie „gotów do podpisania” porozumienia SAFE w piątek. Program unijny zakłada 150 mld euro dotacji, przede wszystkim na nabycie wyposażenia militarnego; z tej puli Komisja Europejska przydzieliła Polsce 43,7 mld euro.
O sprawie poinformował szef rządu RP podczas konferencji prasowej w Erywaniu, stolicy Armenii, gdzie brał udział w 8. szczycie Europejskiej Wspólnoty Politycznej.
O planowanym terminie sygnowania umowy SAFE wspomniał również wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. „Nie zaprzestanę działań w celu umocnienia bezpieczeństwa Polski i unowocześnienia naszych sił zbrojnych! Ostateczna umowa w sprawie programu SAFE zostanie parafowana już w nadchodzący piątek!” – napisał w poniedziałek na X.
Kosiniak-Kamysz dodał, że ci, którzy chcą go „obecnie zastraszyć, a wcześniej próbowali powstrzymać możliwość wykorzystania funduszy europejskich przez polski przemysł zbrojeniowy – poniosą klęskę”. „Należy jednak, żeby zrozumieli, że dobro państwa jest nadrzędne wobec interesów ich partii” – zaznaczył szef MON.
W sobotę pełnomocniczka rządu ds. SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka oznajmiła, że w ciągu kilkudziesięciu godzin rząd sygnuje wspomnianą umowę. – Zadeklarowała, że podpisy złożą obok szefa MON również minister finansów Andrzej Domański i dwaj reprezentanci Banku Gospodarstwa Krajowego. Ze strony Komisji Europejskiej będą dwa podpisy: komisarza do spraw obronności Andriusa Kubiliusa i komisarza ds. budżetu Piotra Serafina.
Zgodnie z regulacją unijną, do końca maja państwa członkowskie będą mogły niezależnie składać zamówienia na sprzęt wojenny w ramach SAFE. Po tym okresie będą zmuszone do poszukiwania państw partnerskich dla każdej transakcji. Dla Polski to kluczowa data, ponieważ większość planowanych przez rząd zakupów stanowią zamówienia w krajowym przemyśle.
Sobkowiak-Czarnecka: Podpisanie umowy dotyczącej SAFE w piątek w Warszawie
Jeśli nie nastąpi nic niespodziewanego, w piątek w Warszawie zostanie podpisana umowa pożyczkowa SAFE z KE- przekazała pełnomocniczka rządu ds. programu SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka. Dodała również, że rząd finalizuje rozwiązanie, dzięki któremu wsparcie finansowe otrzyma Policja i Straż Graniczna.
Sobkowiak-Czarnecka, zapytana w Radiu Zet o termin zawarcia umowy, potwierdziła, że „o ile nie wydarzy się nic wyjątkowego”, nastąpi to w piątek w Warszawie. Jak poinformowała, ze strony Polski umowę podpiszą wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz, minister finansów i gospodarki Andrzej Domański oraz dwóch przedstawicieli zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego. Ze strony Komisji Europejskiej będzie to komisarz UE ds. budżetu Piotr Serafin i komisarz ds. obrony Andrius Kubilius – uzupełniła. Zaznaczyła, że będzie to ważne wydarzenie, ponieważ „tak obszernego programu zbrojeniowego dotychczas nie realizowaliśmy”.
Pełnomocniczka rządu zapytana, czy część środków z programu SAFE zostanie przesunięta na rzecz Policji i Straży Granicznej, odpowiedziała, że ze względu na zawetowanie przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawy wdrażającej w Polsce SAFE, do tego nie dojdzie. Jak podkreśliła, nie umożliwia tego Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, na rzecz którego zaciągnięte zostaną pożyczki. – (Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych) ma jedną wadę (…) – jest tam tylko jeden dysponent, czyli minister obrony narodowej, zatem po decyzji pana prezydenta ja obecnie nie widzę możliwości, aby bezpośrednio z mechanizmu SAFE środki mogły trafić do Policji czy Straży Granicznej. To w istocie przekreśliła decyzja pana prezydenta – stwierdziła.
Dopytywana, czy rządowi udało się znaleźć alternatywne rozwiązanie, za sprawą którego dofinansowanie otrzyma Policja i Straż Graniczna, odparła, że jest ono w fazie finalizacji. – Odpowiedzialni są za to właściwi ministrowie, a mianowicie minister finansów, minister spraw wewnętrznych i minister infrastruktury. Sądzę, że wkrótce również poinformują, w jaki sposób te środki zostaną przekazane. Jednak pieniądze dla Policji, Straży Granicznej i na projekty infrastrukturalne będą – zapewniła. Podkreśliła dodatkowo, że środki te nie będą pochodziły z programu SAFE. – Całość pożyczki SAFE zostanie przeznaczona wyłącznie na sprzęt militarny – dodała.
Sobkowiak-Czarnecka, odnosząc się do umowy, którą polski rząd podpisze z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością w piątek, uwypukliła, że będzie to oznaczać „uruchomienie linii kredytowej”. – Zatem w rzeczywistości w piątek jeszcze nie bierzemy żadnej pożyczki. Podpisujemy z Komisją Europejską, że czeka 43,7 mld euro. Polska, w miarę realizacji projektów, będzie pożyczać kolejne transze. Ponieważ każda z tych transz (…), czy ta październikowa, czy kwietniowa, stanowi odrębną mikropożyczkę – objaśniła. Zapytana o poziom oprocentowania każdej z tych pożyczek, przekazała, że każda z transz – „mikropożyczek” może być inaczej oprocentowana.
Domański: W ciągu najbliższych dni, tygodni Polska otrzyma zaliczkę
Minister finansów Andrzej Domański potwierdził w poniedziałek w Brukseli, że najpewniej w piątek Polska zawrze z Komisją Europejską umowę pożyczkową SAFE, a w perspektywie kilku najbliższych dni, tygodni otrzyma zaliczkę z programu w wysokości 6,5 mld euro.
Domański wyznał, że jest usatysfakcjonowany z faktu, że Polsce udało się wynegocjować bardzo korzystne warunki umowy SAFE, a także obniżyć wydatki na finansowanie modernizacji armii. Podkreślił, że finalizacja umowy SAFE stanowi znaczący krok dla Polski oraz krajowego przemysłu obronnego.
– Dziesiątki miliardów euro zasilą polski przemysł obronny, który wymaga dalszego rozwoju. To są tysiące etatów w całym naszym kraju, w sektorze mającym kluczowe znaczenie dla naszego bezpieczeństwa – zaakcentował minister.
Szef resortu finansów wyjawił, że Polsce zależy na jak najszybszym napływie środków z programu do kraju, najlepiej jeszcze przed upływem bieżącego miesiąca. Zgodnie z założeniami programu, jedynie do końca maja Polska ma możliwość samodzielnego zamawiania sprzętu wojskowego i podpisywania umów z polskimi dostawcami. Po tym terminie państwa członkowskie będą zmuszone do poszukiwania krajów partnerskich dla każdej transakcji.
– Polska nie może tracić czasu. Te środki muszą być bezzwłocznie skierowane na zamówienia sprzętu wojskowego w polskich zakładach. Ogromną rolę odgrywa tu oczywiście Agencja Uzbrojenia – oznajmił Domański. Polityk zaakcentował, że Polska musi modernizować swoją armię teraz, a nie za rok, jak zakładał prezydencki zamysł dotyczący SAFE.
Minister potwierdził, że zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami premiera Donalda Tuska i wicepremiera Kosiniaka-Kamysza, umowa pożyczkowa SAFE ma zostać podpisana z KE w nadchodzący piątek, po czym Polska może oczekiwać wypłaty zaliczki w wysokości 15 proc.; chodzi tu o około 6,5 mld euro. Te fundusze, jak wspomniał Domański, powinny wpłynąć do naszego kraju w przeciągu kilku najbliższych dni, tygodni.
– Te znaczące środki – początkowo w formie zaliczki, później w formie dalszych transz – będą do nas systematycznie spływały – zakomunikował polityk, dodając, że nie istnieje tańsze ani bardziej efektywne źródło finansowania wydatków zbrojeniowych niż program SAFE. – I mówię to jako minister finansów – zauważył.
Unijny program SAFE zapewnia 150 mld euro wsparcia w postaci m.in. nisko oprocentowanych kredytów, przede wszystkim na zakup sprzętu wojskowego, zwłaszcza wytwarzanego w Europie. KE przyznała Polsce w sumie 43,7 mld euro. Środki te mają wesprzeć finansowo projekty obronne przewidziane w polskim planie inwestycyjnym. Mają być przeznaczone m.in. na realizację programu Tarcza Wschód, rozwój systemów antydronowych, obrony przeciwlotniczej, artylerii oraz unowocześnienie infrastruktury transportowej o znaczeniu militarnym. Zgodnie z deklaracją rządu, 89 proc. środków ma trafić do polskiego przemysłu i gospodarki.
W połowie marca prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę wdrażającą SAFE – przewidywała ona utworzenie specjalnego funduszu, do którego miałyby być przekazywane unijne środki. W odpowiedzi na weto, rząd zaakceptował uchwałę w sprawie Programu Polska Zbrojna, która upoważnia ministra obrony narodowej oraz ministra finansów i gospodarki do podpisania w imieniu rządu umowy oraz dokumentów dotyczących pożyczki SAFE. Pożyczkę zaciągnie BGK na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ). Spłata pożyczki zostanie pokryta ze środków nieuwzględnianych w minimalnym limicie wydatków na obronność.
Z Brukseli Łukasz Osiński (PAP)
luo/ akl/ ktl/ iwo/ mok/