Naukowcy z Stanford Medicine (USA) odkryli naturalnie występującą w ciele substancję – peptyd BRP, który w modelach zwierzęcych efektywnie ogranicza łaknienie i promuje redukcję tkanki tłuszczowej, nie generując przy tym typowych efektów ubocznych zauważalnych podczas używania leków typu Ozempic.
Wyniki badań na jej temat zostały przedstawione w piśmie „Nature”.
Semaglutyd, czyli aktywny składnik farmaceutyków takich jak Ozempic czy Wegovy, funkcjonuje przez imitowanie hormonu GLP-1, który oddziałuje na regulację apetytu oraz poziomu cukru we krwi. Jednakże, z uwagi na fakt, iż receptory dla semaglutydu znajdują się nie tylko w mózgu, ale także w jelitach czy trzustce, jego działanie obejmuje różnorodne organy ciała, co łączy się z częstymi efektami niepożądanymi, głównie nudnościami oraz zwolnieniem perystaltyki układu pokarmowego.
Nowo odnaleziony peptyd BRP działa odmiennie. Jak wywnioskowali naukowcy, jego aktywność koncentruje się w obszarze podwzgórza – rejonie mózgu odpowiedzialnym za sterowanie apetytem i metabolizmem. Posiada zatem bardziej zogniskowany, a więc potencjalnie bezpieczniejszy, sposób oddziaływania.
To odkrycie stało się realne dzięki użyciu narzędzi inteligencji sztucznej. Ekipa pod przewodnictwem dr Katrin Svensson stworzyła algorytm analizujący ponad 20 tys. genów kodujących proteiny, w celu przewidzenia, które z nich mogą być substratem aktywnych biologicznie peptydów. Wytypowano kilka tysięcy potencjalnych molekuł, z których część przebadano doświadczalnie.
Jednym z najbardziej perspektywicznych kandydatów okazał się BRP, krótki peptyd składający się z 12 aminokwasów. W testach laboratoryjnych mocno aktywizował neurony skorelowane z kontrolą apetytu.
Pozytywne rezultaty dały także testy na zwierzętach. Podawanie BRP przed spożyciem posiłku myszom i świniom zredukowało ilość przyjmowanego przez nie pokarmu nawet o połowę. U otyłych myszy dwutygodniowa terapia peptydem skutkowała spadkiem wagi, wynikającym przede wszystkim z redukcji tłuszczu (nie mięśni). Równocześnie poprawie uległy parametry metaboliczne gryzoni, m.in. tolerancja glukozy oraz insuliny.
Co istotne, naukowcy nie odnotowali jakichkolwiek modyfikacji w aktywności fizycznej zwierząt, konsumpcji przez nie wody ani zachowaniach sugerujących dyskomfort albo zakłócenia w funkcjonowaniu układu trawiennego.
Kolejne badania udowodniły, iż BRP działa za pośrednictwem zupełnie innych ścieżek biologicznych niż GLP-1 i semaglutyd. Nie wpływa również na receptor leptyny, tak zwanego hormonu sytości. Według badaczy daje to nadzieję na opracowanie całkowicie nowych terapii.
Obecnie BRP jest na etapie badań przedklinicznych. Naukowcy pragną poznać dokładne mechanizmy jego działania, jak również zidentyfikować receptory, z którymi wchodzi w interakcje. W następnym kroku planują badania kliniczne z udziałem ludzi.
Podsumowując, od dekad poszukiwane są skuteczne leki na otyłość. Przełomem okazał się semaglutyd, który jednakże nie jest wolny od wad. Żadna z dotychczas sprawdzanych cząsteczek nie dorównywała mu pod względem umiejętności do ograniczania apetytu oraz redukcji masy ciała. Nowo odkryty peptyd stanowi rokującą alternatywę. Najważniejsze będzie sprawdzenie, czy okaże się bezpieczny i efektywny również u ludzi.
Katarzyna Czechowicz (PAP)
kap/ agt/