Zdaniem ekspertów Novora, spośród 150 głównych protokołów tylko jeden ujawnił publicznie warunki współpracy z animatorami rynku.
Nowość od Novora Research: IR i przejrzystość tokenów w 2026 r. https://t.co/qLW2R8yYvF
— Novora (@novora_) 14 kwietnia 2026 r
Badanie objęło wiodące typy projektów: zdecentralizowane giełdy, platformy pożyczkowe, perp-DEX, sieci L1 i L2, mosty międzyłańcuchowe oraz tokeny CEX . Wszystkie one różniły się wartością FDV, wahając się od 40 milionów do 45 miliardów dolarów.
Eksperci ocenili protokoły, wykorzystując binarny system przejrzystości, który uwzględnia praktyki ujawniania informacji i zakres danych pochodzących od stron trzecich. Weryfikacja została przeprowadzona z wykorzystaniem otwartych źródeł.
Okazało się, że mniej niż 1% projektów publikuje publicznie warunki współpracy z dostawcami płynności. Jedynym wyjątkiem była zdecentralizowana platforma Meteora – deweloperzy szczegółowo ujawnili szczegóły partnerstwa w raporcie rocznym dla posiadaczy tokenów za rok 2025.
Większość projektów kryptowalutowych ujawnia informacje o przychodach (zielone linie). Źródło: Novora.
„To największa luka w przejrzystości w naszej branży” – powiedział założyciel Novora, Connor King.
Według niego, na tradycyjnych rynkach tego typu umowy są regularnie ujawniane, ale „w sektorze kryptowalut wszyscy uczestnicy działają bez tych informacji”.
Niejasne warunki współpracy z animatorami rynku pozostają od dawna problemem w branży kryptowalut. Niektóre umowy są źle skonstruowane i zawierają ukryte ryzyko.
Na przykład w powszechnym modelu opcji kredytowych projekty pożyczają tokeny animatorom rynku, którzy wykorzystują je do utrzymania aktywności handlowej i wolumenu, często w ramach umów notowań.
Krytycy twierdzą, że w praktyce taka struktura jedynie zachęca do sprzedaży pożyczonych monet. Cena spada, co przynosi korzyści pośrednikowi. Jednocześnie startupy natychmiast borykają się z utratą płynności i pogorszeniem wyników rynkowych.
Luka w raportowaniu dla inwestorów
Badanie ujawniło wadę systemową: projekty praktycznie nie komunikują się z inwestorami. Według Novory, 91% protokołów generuje mierzalne przychody, ale tylko 18% zespołów publikuje raporty kwartalne, a jedynie 8% udostępnia materiały posiadaczom tokenów.
Źródło: Novora.
Jednocześnie infrastruktura analityki stron trzecich osiągnęła już dojrzałość, a jej zasięg na głównych platformach przekracza 85%. Dane podstawowe są powszechnie dostępne, ale rzadko przekształcane w formalne raporty, zauważyli eksperci.
Podział według typu projektu ujawnił nierównomierny poziom przejrzystości. Na przykład, protokoły kontraktów futures i zdecentralizowane giełdy przodują pod względem ujawniania informacji i mechanizmów ekstrakcji wartości. Tymczasem projekty L1 i platformy infrastrukturalne pozostają w tyle, pomimo wyższej kapitalizacji.
Ethereum jest liderem pod względem przejrzystości wśród sieci. Źródło: Novora.
Przypomnijmy, że na początku 2025 r. animator rynku CLS Global przyznał się do fikcyjnego handlu tokenem sztucznej inteligencji NexFundAI, stworzonym przez FBI w celu wykrywania oszustw.