„New York Times” doniósł, że „nieprzewidywalne postępowanie oraz skrajne uwagi” dotyczące Iranu i papieża ożywiły debatę w Stanach Zjednoczonych na temat kondycji psychicznej prezydenta Donalda Trumpa. Politycy z partii Demokratycznej rozważają opcję pozbawienia go władzy w oparciu o 25. poprawkę do konstytucji. Według doniesień medialnych jest to wysoce nieprawdopodobne.
Nowojorski dziennik podkreślił, że temat stanu psychicznego Trumpa regularnie powraca do publicznej dyskusji w USA od 2016 roku, gdy obecny lider po raz pierwszy ubiegał się o stanowisko prezydenta. W trakcie drugiej kadencji prezydenckiej zachowanie Trumpa wydaje się bardziej chaotyczne, prezydent stosuje więcej wulgaryzmów, mówi obszerniej, a z jego ust wychodzą stwierdzenia, które nie są oparte na faktach – wyliczył „NYT”.
USA ponownie analizują kwestię zdrowia psychicznego prezydenta
W niedawnym czasie poruszenie w sferze publicznej wzbudziły m.in. komentarze prezydenta dotyczące unicestwienia cywilizacji Iranu oraz ataki na papieża Leona XIV. Według nowojorskiego dziennika nawet niektórzy byli sojusznicy i doradcy Trumpa rozważają, czy prezydent nie stał się bardziej „niestabilny”. Jak napisał „NYT”, osoby te określają go mianem „bezsprzecznie obłąkanego”.
Nie jest to jedynie obawa wyrażana przez osoby o poglądach lewicowych, komików czy specjalistów w dziedzinie zdrowia psychicznego, którzy stawiają diagnozy na odległość – zaznaczył dziennik. Takie opinie można usłyszeć wśród emerytowanych generałów, dyplomatów oraz zagranicznych urzędników – wymieniła gazeta.
Obawy dotyczące stanu zdrowia Trumpa wyrazili również niektórzy przedstawiciele prawicowych kręgów, w tym ruchu MAGA, który popiera Trumpa. Była zwolenniczka Trumpa, Marjorie Taylor Greene, oznajmiła w CNN, że groźby unicestwienia cywilizacji Iranu to „nie tylko ostra retoryka, lecz obłęd”. Skrajnie prawicowy podcaster Candace Owens określił prezydenta mianem „szaleńca dopuszczającego się ludobójstwa”.
Republikanie pozostają wierni prezydentowi
W ubiegłym tygodniu ponad 85 Demokratów wezwało do odsunięcia Trumpa z urzędu w oparciu o 25. poprawkę do konstytucji USA albo poprzez procedurę impeachmentu. Członek Izby Reprezentantów Jamie Raskin zaapelował do lekarza Białego Domu o przeprowadzenie u prezydenta badania funkcji poznawczych w związku z jego wypowiedziami dotyczącymi wojny z Iranem. W liście zwrócił uwagę na „symptomy wskazujące na demencję i osłabienie funkcji poznawczych”. Raskin, członek Komisji Sprawiedliwości w Izbie Reprezentantów, napisał, że „w ostatnich dniach kraj był świadkiem coraz bardziej niespójnych, zmiennych, obraźliwych, niezrównoważonych i budzących strach publicznych komentarzy oraz wybuchów prezydenta Trumpa”.
Z kolei Republikanie w Kongresie i członkowie gabinetu prezydenta pozostają lojalni wobec Trumpa, przynajmniej w przestrzeni publicznej – zauważył „NYT”. To, co krytycy nazywają „psychozą”, zwolennicy prezydenta określają mianem strategii – napisał dziennik.
– Jamie Raskin, człowiek o słabym charakterze, to wyobrażenie niemądrego człowieka o człowieku inteligentnym – ocenił przedstawiciel Białego Domu Davis Ingle, cytowany przez portal Axios. – Błyskotliwość, niezrównana energia i historyczna przystępność prezydenta Trumpa wyraźnie kontrastują z tym, co obserwowaliśmy w ciągu ostatnich czterech lat, kiedy Demokraci, tacy jak Raskin, z rozmysłem ukrywali przed Amerykanami poważny upadek Joe Bidena pod względem psychicznym i fizycznym – dodał.
Walka o kwestię zdrowia psychicznego w Białym Domu
Historyk z Uniwersytetu Princeton Julian Zelizer zwrócił uwagę na pasywność otoczenia Trumpa w tej kwestii.
Kiedy robi to, co robi, wszyscy wokół niego spoglądają w dół i milczą. W przeciwieństwie do pierwszej kadencji, nie wydają się nawet podejmować żadnych działań zakulisowych, aby go zatrzymać – podkreślił Zelizer.
Zaznaczył, że część elektoratu Partii Republikańskiej aprobuję taki styl rządzenia. Sam Trump także wielokrotnie próbował wykorzystać swoją reputację „szaleńca” np. w trakcie rozmów z Koreą Płn.
Demokraci składają wniosek o komisję lekarską
We wtorek Demokraci z Izby Reprezentantów zaprezentowali projekt ustawy, zakładający powołanie komisji, której zadaniem byłoby ocenienie, czy należy odwołać się do 25. poprawki do konstytucji USA i usunąć prezydenta Trumpa od władzy. Projekt ma 50 współautorów, Demokratów, którzy coraz bardziej przychylnie odnoszą się do koncepcji wykorzystania drastycznych środków w celu odwołania Trumpa z urzędu – podkreślił Axios. Uchwalenie ustawy jest mało prawdopodobne, ponieważ Kongres jest kontrolowany przez Republikanów, a Trump mógłby również samodzielnie ją zawetować – ocenił portal.
25. poprawka do konstytucji USA określa procedury dotyczące zmiany na stanowisku prezydenta i zawiera scenariusze dotyczące braku zdolności szefa państwa do wykonywania obowiązków. Żaden urzędujący prezydent nie został usunięty z urzędu na mocy 25. poprawki.
W projekcie ustawy Raskin zaproponował powołanie 17-osobowej komisji, która miałaby zbadać, czy prezydent jest zdolny do sprawowania urzędu pod względem zdrowia fizycznego i psychicznego. „Zaufanie publiczne do możliwości wywiązywania się z powinności związanych z jego urzędem przez Donalda Trumpa, który grozi unicestwieniem całych cywilizacji, spadło do niespotykanego dotąd poziomu” – podkreślił Raskin.
Axios zauważył, że oświadczenie o tym, że prezydent jest niezdolny do pełnienia urzędu, może również skierować do Kongresu inny wyznaczony przez Kongres organ. Tym organem mogłaby być komisja, o której powołanie wnioskuje Raskin – zaznaczył portal.
Propozycja ta zakłada skierowanie do komisji po dwóch członków przez liderów mniejszości i większości w Senacie, przez przewodniczącego Izby Reprezentantów i lidera mniejszości w Izbie. Demokraci i Republikanie mieliby również wybrać kolejnych osiem osób mających wchodzić w skład tego organu – po cztery na stronnictwo. 16 wyznaczonych członków komisji miałoby przeprowadzić głosowanie w sprawie 17. osoby, która miałaby stanąć na czele tego organu.
Czy Donald Trump może zostać odsunięty od władzy?
Nawet w przypadku uchwalenia ustawy, co jest mało prawdopodobne, odsunięcie Trumpa ze stanowiska byłoby utrudnione – podkreślił Axios. Nic nie sugeruje, by jakikolwiek członek gabinetu czy wiceprezydent J.D. Vance byli do tego skłonni – ocenia CNN. Wiceprezydent, który jest lojalny wobec Trumpa, musiałby zatwierdzić wnioski komisji i tymczasowo odsunąć prezydenta. Po 21 dniach Kongres musiałby przegłosować za stałym odwołaniem Trumpa większością dwóch trzecich głosów w obu izbach.
Również w styczniu zdolność umysłowa 79-letniego prezydenta została zakwestionowana, gdy zażądał, by USA przejęły kontrolę nad Grenlandią, ponieważ nie otrzymał Pokojowej Nagrody Nobla – zaznaczyło czasopismo „New York Magazine”. „Niektóre typowe niepokojące przejawy pogorszenia stanu psychicznego — chaotyczne zachowanie, zawiłe wypowiedzi, groźby ataku na Grenlandię z powodu braku Pokojowej Nagrody Nobla — mogą także świadczyć o tym, że Trump jest po prostu Trumpem” – napisał autor publikacji na łamach tego dwutygodnika.
Z sondażu Reuters/Ipsos, który został przeprowadzony w lutym wynika, że 61 proc. Amerykanów uważa, że z biegiem lat Trump stał się bardziej nieprzewidywalny. 45 proc. jest zdania, że Trump jest inteligentny i jest w stanie mierzyć się z trudnościami. W 2023 roku odsetek osób podzielających takie zdanie wynosił 54 proc.
Z Waszyngtonu Natalia Dziurdzińska (PAP)
ndz/ ap/ amac/