W 2025 roku system wczesnego ostrzegania UE, Safety Gate, odnotował 4671 zgłoszeń dotyczących artykułów niebezpiecznych, które pojawiły się na rynku unijnym, z czego ponad 2 tysiące pochodziło z Chin. Kosmetyki, zabawki dla dzieci i urządzenia elektryczne były najczęściej zgłaszanymi kategoriami.
Organizacje konsumenckie z UE ostrzegają, że sytuacja się pogorszy, ponieważ import z Chin do UE znacząco wzrósł poprzez platformy handlu elektronicznego, takie jak Temu, Shein i Alibaba. Tylko w roku 2024 na rynek unijny wpłynęło 4,6 miliarda małych paczek, z czego 91% zostało wysłanych z Chin.
Czy skończy się bezkarność chińskich potentatów?
W komunikacie wydanym przez BEUC, unijną organizację konsumentów, która łączy organizacje z państw członkowskich (w Polsce: Federację Konsumentów i Fundację Konsumentów), dyrektor generalny Agustin Reina zaznaczył, że chińskie produkty często nie spełniają standardów bezpieczeństwa obowiązujących w UE.
– Mówimy o zabawkach, które mogą spowodować zadławienie u dzieci, kosmetykach wywołujących wysypki czy ładowarkach, które porażają prądem użytkowników. Te artykuły najczęściej trafiają do UE za pośrednictwem platform internetowych – stwierdził Reina. Dodał również, że problem polega na niejasnych obowiązkach chińskich platform w zakresie wprowadzania produktów na rynek unijny. Teoretycznie powinien istnieć „upoważniony przedstawiciel w UE”, który ponosiłby odpowiedzialność, ale w praktyce ta koncepcja okazała się nieskuteczna, co utrudnia określenie odpowiedzialności. Organizacje wezwały także UE do podjęcia natychmiastowych działań, w tym blokowania towarów przed dotarciem do konsumentów w UE.
UE podejmuje kroki w celu regulacji działalności chińskich platform. Komisja Europejska ma w planach przedstawienie projektu ustawy o produktach we wrześniu. Jedną z opcji, która jest brana pod uwagę, jest powołanie unijnego organu ds. nadzoru rynku, który monitorowałby przestrzeganie prawa przez chińskie podmioty. Dodatkowo, od 1 lipca bieżącego roku w UE zaczną obowiązywać przepisy nakładające tymczasowe opłaty celne w wysokości 3 euro na małe paczki wysyłane do UE z państw trzecich. Celem tego rozwiązania jest powstrzymanie napływu tanich produktów do UE z państw trzecich, w tym z Chin.
4,6 mld paczek i brak odpowiedzialności
Delegacja Parlamentu Europejskiego udała się również do Chin po raz pierwszy od ośmiu lat. Grupa europosłów z komisji PE ds. rynku wewnętrznego i ochrony konsumentów (IMCO) odwiedziła Pekin i Szanghaj, aby spotkać się z chińskimi władzami oraz „potentatami handlu elektronicznego”, takimi jak Temu, Shein i Alibaba, i omówić z nimi wyzwania związane między innymi z cyfryzacją i handlem elektronicznym.
Europoseł PiS, Piotr Mueller, który uczestniczył w wizycie, przekazał PAP, że UE od dłuższego czasu obserwuje negatywny bilans handlowy w relacjach z Chinami oraz wzrastającą rolę tego kraju, w tym w sektorze e-commerce. – Naszym nadrzędnym celem jest ochrona konsumentów europejskich i zapewnienie sprawiedliwej konkurencji. Chcemy mieć pewność, że towary docierające do UE spełniają nasze standardy – powiedział polityk, dodając, że delegacja prowadziła trudne rozmowy dotyczące między innymi bezpieczeństwa produktów, transparentności polityki cenowej oraz mechanizmów ochrony użytkowników wynikających z europejskich regulacji.
Komisja Europejska bada również naruszenia prawa przez platformy internetowe, w tym te z Chin, w ramach przepisów UE o usługach cyfrowych (DSA). Aktualnie KE prowadzi dochodzenia dotyczące stosowania przez platformy Temu i Shein uzależniających funkcjonalności, takich jak wyskakujące powiadomienia czy systemy nagród dla użytkowników. W lutym wszczęła także formalne dochodzenie przeciwko platformie Shein w związku ze sprzedażą nielegalnych produktów, w tym lalek erotycznych przypominających dzieci.
Z danych KE wynika, że Chiny są trzecim największym partnerem handlowym UE (po Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii) i drugim pod względem wymiany towarowej.
Z Brukseli Jowita Kiwnik Pargana (PAP)
jowi/ zm/